Brandend maagzuur

Wat is Brandend maagzuur?

Met brandend maagzuur of zuurbranden wordt het te vaak terugstromen van de zure maaginhoud in de slokdarm bedoeld. Bij mensen met brandend maagzuur staat het sluitspiertje vaker open en stroomt vaker dan gemiddeld maagzuur omhoog de slokdarm in. Dit geeft klachten. De medische naam voor brandend maagzuur is reflux. 

Bijna iedereen heeft wel eens last van brandend maagzuur of een oprisping. Bijvoorbeeld na een zware maaltijd. Dit kan geen kwaad. Als u regelmatig last heeft van deze klachten is het verstandig om naar de huisarts te gaan. Deze kan beoordelen of onderzoek en een behandeling noodzakelijk zijn. Als u regelmatig brandend maagzuur heeft en dit wordt niet behandeld, kan een slokdarmontsteking ontstaan.

Mensen bij wie de slokdarm jarenlang (chronisch) teveel wordt blootgesteld aan zure reflux kunnen een Barrett-slokdarm ontwikkelen. Dit is een blijvende verandering van het weefsel in de slokdarm. Mensen met een Barrett-slokdarm hebben een licht verhoogde kans op slokdarmkanker. De meeste mensen met chronische klachten van zuurbranden krijgen echter geen Barrett-slokdarm. Het is niet bekend waarom bij sommige mensen wel een Barrett-slokdarm ontstaat en bij anderen niet.

De slokdarm
Zodra we voeding doorslikken, komt het in de slokdarm terecht. De slokdarm is een gespierde buis tussen de mondholte en de maag. In de wand van de slokdarm zitten spieren die het voedsel actief naar de maag transporteren. Op de overgang van de slokdarm naar de maag zit een sluitspier (sfincter). Deze sluitspier moet ervoor zorgen dat er niet voortdurend zure maaginhoud omhoog de slokdarm in stroomt.

Zodra voeding in de maag komt, wordt het vermengd met maagsap. Maagsap bevat onder andere zoutzuur. De maag zelf heeft een dikke slijmvlieslaag die de maagwand beschermt tegen dit zuur. De slokdarm heeft echter niet zo’n dikke beschermlaag.

Als maaginhoud in de slokdarm komt, kan de slokdarm beschadigd raken door het zure maagsap. Hierdoor kan op den duur een slokdarmontsteking ontstaan.

Na maaltijden is de druk in de maag verhoogd. Hierdoor gaat het sluitspiertje even openstaan zodat overbodige lucht uit de maag kan ontsnappen. Hierbij komt ook vaak wat maagzuur mee naar boven. Dit is een normaal verschijnsel en de meeste mensen voelen dit niet.

maag_en_slokdarm_v1

Oorzaken van Brandend maagzuur

Er zijn verschillende oorzaken voor het vaak terugstromen van maagzuur in de slokdarm. De meest voorkomende oorzaken zijn:

  • Een middenrifsbreukje
    Het middenrif is een spierplaat tussen de borstholte en de buikholte. In het middenrif zit een opening waar de slokdarm doorheen loopt. De slokdarm ligt in de borstholte, de maag in de buikholte. Het sluitspiertje tussen slokdarm en maag ligt op de hoogte van het middenrif. Bij een middenrifsbreukje is de opening in het middenrif te groot. Een klein deel van de maag komt dan in de borstholte te liggen. Dit heeft tot gevolg dat het sluitspiertje niet goed meer werkt en open gaat staan. 
  • Zwangerschap
    Doordat de baby groeit, is er steeds minder ruimte in de buikholte voor de maag. De druk op de maag neemt steeds meer toe. Hierdoor kan het sluitspiertje niet meer goed sluiten.
  • Overgewicht
    Door overgewicht is de druk in de buik groter dan normaal. Hierdoor stroomt het zuur makkelijk terug naar de slokdarm.
  • Verstopping
    Door verstopping kan de druk in de buik groter zijn dan normaal. Hierdoor kan het zuur makkelijker terug naar de slokdarm stromen.
  • Een luie maag
    Bij een luie maag blijft het voedsel langer dan normaal in de maag waardoor er meer kans is dat er teveel zure maaginhoud terug de slokdarm instroomt. Een luie maag wordt ook wel een vertraagde maagontlediging genoemd.
  • Ouderdom
    Door ouderdom kan het sluitspiertje wat verslappen en minder goed sluiten.
  • Voedingsmiddelen zoals chocola, pepermunt en alcohol
    Door het gebruik van deze voedingsmiddelen raakt het sluitspiertje verslapt. Het sluit de maag daardoor niet meer goed af. 
  • Roken
    Nicotine heeft hetzelfde effect als chocola, pepermunt en alcohol.

Klachten en symptomen bij Brandend maagzuur

De klachten bij brandend maagzuur kunnen per persoon verschillen. Veel mensen hebben last van zure oprispingen. Zij proeven het zuur dat omhoog stroomt de slokdarm in. Niet iedereen heeft hier last van. Ook zonder het zuur te proeven, kunt u last hebben van brandend maagzuur.
Het te vaak terugstromen van maagzuur in de slokdarm heeft niets te maken met een teveel aan maagzuur.

Veel mensen met brandend maagzuur hebben vooral 's nachts (in liggende positie) of bij het voorover buigen veel last van klachten. Dit heeft te maken met de positie van de maag en slokdarm. Daarnaast ontstaan veel klachten na de maaltijd. Dit komt omdat juist na de maaltijd de maag meer onder spanning staat waardoor het sluitspiertje zich spontaan opent zodat lucht kan ontsnappen. Hierbij komt ook vaak zure maaginhoud de slokdarm in.

Veelvoorkomende klachten bij brandend maagzuur zijn:

  • Pijnlijk, branderig gevoel achter het borstbeen, vlak boven de maag. Sommige mensen voelen dit als een drukkende, knijpende pijn die nogal eens verward wordt met hartklachten. De pijn kan uitstralen naar de hals, de rug en tussen de schouderbladen.
  • Geïrriteerde keel en hoestklachten. Dit komt voor als maaginhoud regelmatig tot in de keelholte omhoog stroomt.
  • Oprispingen waarbij een beetje maaginhoud terugvloeit tot in de mondholte.
  • Het gevoel alsof er voortdurend een brok in de keel zit. Dit wordt ook wel het globusgevoel genoemd.
  • Opboeren.
  • Slikklachten.
  • Heesheid.
  • Slecht gebit.

Veel mensen met brandend maagzuur hebben met name ’s nachts veel last van klachten.

Wanneer naar de huisarts
Bij de volgende klachten is het altijd belangrijk om naar uw huisarts te gaan:

  • als u voelt dat het voedsel niet wil zakken in de slokdarm;
  • als u regelmatig moet overgeven;
  • als u in korte tijd meer dan vijf kilo afvalt, zonder aanwijsbare oorzaak;
  • als u zwarte, dunne ontlasting heeft.

Diagnose van Brandend maagzuur

Vaak kan de huisarts de diagnose brandend maagzuur stellen op basis van het klachtenpatroon. In sommige gevallen is verder onderzoek noodzakelijk. Bijvoorbeeld als blijkt dat de klachten niet verminderen door gebruik van maagzuurremmers. Of als de klachten eerst verdwijnen maar later weer terug komen.

Kijkonderzoek
Een middenrifsbreuk of een slokdarmontsteking kan worden vastgesteld tijdens een kijkonderzoek van de binnenkant van de slokdarm en de maag. Dit onderzoek heet een gastroscopie en gebeurt met een speciaal kijkinstrument, de gastroscoop. Dit is een flexibele slang met daarop een kleine camera en een lampje. De arts kan met de gastroscoop via uw mond de slokdarm goed bekijken. Tijdens dit onderzoek kan de arts zien of de slokdarm ontstokeof er bijvoorbeeld sprake is van een middenrifsbreukje.

24-uurs zuurgraadmeting
Een 24-uurs zuurgraadmeting is een onderzoek waarbij gedurende 24 uur lang de zuurgraad in de slokdarm wordt gemeten. De zuurgraad wordt ook wel de pH-waarde genoemd. Met dit onderzoek kan de arts beoordelen of er te vaak zure maaginhoud in de slokdarm aanwezig is.

Daarnaast wordt gekeken of er een relatie is tussen uw klachten en de reflux. Via de neus brengt de arts een dun slangetje in de slokdarm. Aan het uiteinde van dit slangetje is een meetinstrumentje bevestigd. Deze meet 24 uur lang de zuurgraad (pH) in de slokdarm vlak boven de sluitspier en de overgang naar de maag.
 
Stationaire manometrie
Een stationaire slokdarm manometrie is een onderzoek waarbij de druk in de slokdarm en het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag (de onderste slokdarm-sfincter) wordt gemeten. Met dit onderzoek kan de arts de bewegingen (motoriek) van de slokdarm en de functie van het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag beoordelen. De arts brengt een dun slangetje (katheter) via uw neus in de slokdarm tot in de maag. Aan het uiteinde van dit slangetje zitten drie meetpunten. Het slangetje is verbonden met een computer waarop via een speciaal programma de drukmetingen verschijnen.
Vaak vindt dit onderzoek ook plaats vóór een 24-uurs zuurgraadmeting van de slokdarm om de locatie van het slangetje te bepalen.

Behandeling van Brandend maagzuur

De behandeling is afhankelijk van de ernst van de klachten. Soms geeft de huisarts  u voedingsadviezen en leefregels die de klachten kunnen verminderen. Een aantal adviezen vindt u onder tips en adviezen.

Soms kan de arts ook medicijnen voorschrijven. Deze medicijnen zijn meestal voor een periode van vier tot zes weken. In de tijd zullen uw klachten vaak verminderen of verdwijnen. Is dit bij u niet het geval dan moet u de medicijnen soms voor een langere periode gebruiken of u krijgt een hogere dosering van hetzelfde medicijn voorgeschreven. Eventueel besluit de arts u een ander medicijn voor te schrijven.

Er zijn verschillende soorten medicijnen die de arts bij een brandend maagzuur kan voorschrijven. Deze medicijnen beïnvloeden de klachten op verschillende manieren:

Medicijnen die een beschermende laag aanbrengen

Deze medicijnen brengen een beschermend laagje aan op de binnenkant van de slokdarm en de maag. Deze zijn daardoor beter bestand tegen het agressieve maagsap.

Medicijnen die het maagzuur binden

Deze medicijnen maken het maagzuur minder zuur door het zuur te binden  Deze maagzuurbinders werken maar kort.

Medicijnen die de productie van het maagzuur remmen of blokkeren

Deze medicijnen zorgen dat het maagsap gedurende langere tijd veel minder zuur  is. Ze worden daarom ook wel maagzuurremmers genoemd. Er is dus nog wel maagsap, maar dit is minder of zelfs helemaal niet zuur meer. Binnen deze groep medicijnen kan onderscheid gemaakt worden tussen medicijnen die de maagzuurproductie remmen en medicijnen die de maagzuurproductie blokkeren.

Medicijnen die de werking van de slokdarm- en maagspieren bevorderen

Deze medicijnen zorgen voor een sneller transport van voeding door de slokdarm en de maag. Daardoor wordt de kans kleiner dat maagsap terug omhoog stroomt. Ook wordt maagsap dat in de slokdarm is teruggelopen, snel weer naar de maag afgevoerd. Deze medicijnen (prokinetica) worden ook vaak voorgeschreven tegen misselijkheid.

De medicijnen die een beschermend laagje aanbrengen en de medicijnen die het maagzuur binden, remmen of blokkeren doen niets aan het sluitspiertje dat niet goed sluit. Er kan dus nog steeds maagsap terug de slokdarm instromen. Maar omdat het maagsap niet meer zuur is, kan het geen problemen meer veroorzaken. Ook kunnen eventuele beschadigingen aan de slokdarm dan goed genezen.

Anti-refluxoperatie
Als medicijnen in combinatie met voedingsadviezen en leefregels niet voldoende helpen om de klachten te verminderen, kan de arts soms een operatie voorstellen. Deze operatie wordt ook wel een anti-refluxoperatie genoemd. Bij deze kijkoperatie wordt het bovenste deel van de maag als een soort manchet om de onderkant van de slokdarm heen gedraaid. De maag kan vervolgens niet meer door de middenrifsbreuk omhoog komen. Uw behandeld arts kan u informeren over deze behandeling.

Tips en adviezen bij Brandend maagzuur

Mensen met brandend maagzuur mogen in principe alles eten en drinken. Wat bij de één de klachten verergert, geeft bij de ander geen problemen. Het is verstandig om uit te zoeken waarvan u klachten krijgt. Een diëtist kan u hier eventueel bij helpen.

Met de volgende tips en (voedings)adviezen kunnen de klachten van brandend maagzuur verminderen:

  • Vermijd grote, zware maaltijden en erg vet eten. Neem liever kleine maaltijden verspreid over de dag. U krijgt eerder last van brandend maagzuur als uw maag erg vol zit of als u erg vet eet. Een vette maaltijd blijft veel langer in uw maag. Het maagsap stroomt dan eerder in de slokdarm terug.
  • Ga na het eten niet meteen liggen. Als u met een volle maag gaat liggen, kan de inhoud van de maag makkelijker terugstromen in de slokdarm.
  • Voorkom verstopping. Bij verstopping is de druk in de buikholte groter. Er komt dan sneller maagsap in de slokdarm. U kunt verstopping voorkomen of verminderen door gezond en vezelrijk te eten, ten minste 1,5–2 liter vocht te drinken en regelmatig te bewegen.
  • Wees voorzichtig met de volgende producten omdat deze de klachten kunnen verergeren: alcohol, pepermunt, chocola, scherpe kruiden, koolzuurhoudende dranken en zuur vruchtensap van citrusfruit zoals citroen, grapefruit, mandarijn en sinaasappel.
  • Zorg voor een gezond lichaamsgewicht. Mensen met overgewicht hebben minder ruimte in de buikholte waardoor de druk in de buik groter is dan normaal. Door de verhoogde druk kan de maaginhoud makkelijker in de slokdarm stromen. Als u wilt afvallen doe dit dan geleidelijk, een diëtist kan u daarbij helpen.
  • Draag geen knellende kleding ter hoogte van uw maag.
  • Buk niet voorover. Bij het voorover bukken, stroomt het maagsap makkelijker de slokdarm in. Probeer als u moet bukken met rechte rug door uw knieën te zakken.
  • Stop met roken. Roken verslapt het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag.
  • Eet gezond, gevarieerd en vezelrijk. Een gezonde voeding bevat alle voedingsstoffen die u dagelijks nodig hebt. De "Schijf van vijf" van het Voedingscentrum vormt de basis voor het samenstellen van een gezonde maaltijd. Op www.vezeltest.info kunt u testen of u dagelijks voldoende vezels eet.

Als u vooral ’s nachts last heeft van brandend maagzuur:

  • Plaats het hoofdeinde van uw bed op klossen zodat het hoofdeinde 10 tot 15 centimeter hoger is dan het voeteneinde. Het maagzuur stroomt dan niet zo gemakkelijk terug naar de slokdarm. Een extra kussen onder uw hoofd is geen goede oplossing want dan komt uw maag juist in de knel te zitten.
  • Het is verstandig om tenminste 3 uur voordat u gaat slapen niet meer te eten. Als u met een volle maag gaat liggen, kan de inhoud gemakkelijk terugstromen naar de slokdarm.

Was de informatie over brandend maagzuur nuttig voor u?

Onderzoeken bij Brandend maagzuur

Synoniemen

  • Reflux
  • Zuurbranden
  • Gastro oesofageale refluxziekte (GORZ)
  • Gastroesophageal reflux disease (GERD)

Schrijf u in voor de nieuwsbrief

Naar boven