Wat is het?

Boeren (Ructus of Opboeren) is het ‘ontluchten’ van de maag via de slokdarm en mond. We slikken (ongemerkt) de hele dag door lucht in. Dit gebeurt tijdens het eten, drinken of praten. Hierdoor ontstaat een opstapeling van lucht in de maag, wat leidt tot het uitzetten van de maag. Door het uitzetten van de maag gaat er vanuit de maagwand een seintje naar de hersenen. Dit seintje zorgt er vervolgens voor dat de sluitspier tussen de slokdarm en de maag zich gaat ontspannen. De aanwezige lucht in de maag kan dan ontsnappen via de slokdarm en de mond.

Ontluchten van de maag

De maag heeft dus eigenlijk een soort ‘ontluchtingsmechanisme’. Dit beschermt de maag tegen extreme uitzetting door luchtophoping. De lucht die we binnenkrijgen, stapelt zich op in de maag. Een kleine hoeveelheid lucht zal met het voedsel doorgegeven worden aan de darm. De overige lucht verlaat ons lichaam door middel van boeren.

Iedereen moet wel eens een boer laten, om lucht kwijt te raken. Dit is heel normaal, ook al vindt men boeren in onze cultuur ongepast. Boeren kan voorkomen als klacht bij een maagaandoening of andere ziekte. Het kan echter ook een op zichzelf staande klacht zijn. Boeren kan een zeer vaak terugkerend en hinderlijk verschijnsel zijn. Sommige mensen moeten zelfs tot meerdere keren per minuut boeren.

Hoe herken ik het?

Boeren kan verschillende oorzaken hebben. De meest voorkomende oorzaken zijn:

Inslikken van lucht

Boeren wordt veroorzaakt door het inslikken van lucht. Iedereen slikt kleine beetjes lucht in tijdens het eten, drinken of praten. Sommige mensen slikken echter heel veel lucht. Dit inslikken van lucht wordt ook wel ‘aerofagie’ genoemd. Het inslikken van lucht kan verergeren door stress, kauwgom kauwen, roken of onrustig eten, drinken en praten. Ook het verkeerd gebruik van spieren in de halsstreek, bijvoorbeeld bij het praten, kan een oorzaak zijn.

Voedingsmiddelen

Sommige voedingsmiddelen kunnen extra lucht in de maag veroorzaken. Dit zijn bijvoorbeeld koolzuurhoudende frisdranken, bier, ui, koolsoorten, prei, paprika, peulvruchten, knoflook, grote hoeveelheden (onrijp) fruit, grote hoeveelheden suiker en/of vet en scherpe kruiden of specerijen. Als je veel van bovengenoemde producten gebruikt, kan het zijn dat je vaker moet boeren.

Brandend maagzuur

Boeren komt vaker voor in combinatie met brandend maagzuur (zuurbranden en oprispingen) of functionele maagklachten. Naast boeren hebben deze mensen vaak ook last van klachten zoals een opgeblazen gevoel, misselijkheid en bovenbuikpijn. Uitgebreide informatie over brandend maagzuur en functionele maagklachten vind je elders op deze website.

Galstenen en maagzweer

Boeren kan daarnaast voorkomen als gevolg van galstenen en maagzweren. In beide gevallen staan echter meestal andere klachten voorop. Meer informatie over galstenen en maagzweren vind je elders op deze website.

Verkoudheid

Boeren komt ook vaker voor bij mensen die verkouden zijn of een aandoening hebben aan het strottenhoofd, de neus- of keelholte. Waarschijnlijk heeft dit te maken met een andere manier van ademen en slikken.

Diagnose van boeren

De diagnose ‘boeren’ kan gemakkelijk gesteld worden door de arts of patiënt, op basis van de klachten. Afhankelijk van de ernst van de klachten en of er ook andere klachten aanwezig zijn, kan de huisarts verder onderzoek (laten) doen.

Klachten en symptomen van boeren

Het inslikken van (veel) lucht kan een opgeblazen gevoel en misselijkheid veroorzaken. Meestal lucht het laten van een boer dan op, en verdwijnen de klachten.

Als boeren een verschijnsel is van een andere aandoening, zoals een maagzweer of galstenen, staan meestal andere klachten op de voorgrond.

Hoe gaat het verder?

Als het boeren een verschijnsel is bij een andere aandoening, dan moet deze aandoening behandeld worden. Voor ‘boeren’ als op zichzelf staande klacht, is vaak geen effectieve behandeling mogelijk. Onderstaande tips en adviezen kunnen de klachten verminderen. In sommige gevallen kan een logopedist helpen de klachten te verminderen. Bijvoorbeeld als de patiënt de spieren in de halsstreek verkeerd gebruikt bij het praten of ademen.

Medicijnen
Er zijn medicijnen op de markt, die mogelijk gasvorming tegen gaan of verminderen. Deze medicijnen zijn op recept verkrijgbaar, maar zijn vaak ook te koop bij de apotheek of drogist. De werking van deze medicijnen is omstreden. Het is in ieder geval beter om de oorzaak van de klachten weg te nemen of te bestrijden.

Wat kan ik doen?

Tips en adviezen bij boeren

Onderstaande tips en adviezen kunnen helpen het inslikken van lucht en het boeren te verminderen:

  • Probeer stress en spanningen te vermijden. In periodes van stress slik je (ongemerkt) vaak veel meer lucht in.
  • Eet en drink rustig en kauw goed, met je mond gesloten. Bij gehaast eten en ‘klokkend’ drinken krijg je veel meer lucht binnen.
  • Gebruik geen kauwgom, want tijdens het kauwen van kauwgom slik je veel lucht in.
  • Het kan helpen om voordat je een hap of slok doorslikt, eerst de achterkant van je tong tegen je gehemelte aan te drukken. Eventueel kan een logopedist je helpen een betere slikmethode aan te leren.
  • Gebruik een gezonde, gevarieerde en vezelrijke voeding.

Als je last hebt van veel boeren, kan je onderstaande producten beter vermijden, of met mate gebruiken:

Colofon

Deze informatie is geschreven door de Maag Lever Darm Stichting.

In samenwerking met:
Drs. Jeroen Jansen, MDL-arts
Dr. Alfons Geraedts, MDL-arts
Dr. Rob Ouwendijk, MDL-arts
Dr. Mark  van Berge Henegouwen, GI-chirurg
Dr. Christianne Buskens, GI-chirurg
Joan Rentzing, diëtiste en voedingsdeskundige

Laatst herzien:
2013

Heeft deze informatie je geholpen?

Wij willen je zo goed, betrouwbaar en compleet mogelijk informeren over spijsverteringsziekten en -klachten. Voor het actualiseren van deze website en onderzoek naar spijsverteringsziekten is de Maag Lever Darm Stichting volledig afhankelijk van donateurs.

Doneer aan de Maag Lever Darm Stichting

Alleen dankzij de steun van donateurs kunnen wij ons werk blijven doen

Doneer