Vertraagde maagontlediging

Wat is vertraagde maagontlediging?

Een vertraagde maagontlediging is het gevolg van een storing in de bewegingen van de maag. De maagspier trekt te weinig of te onregelmatig samen. Voedsel blijft daardoor langer in de maag dan normaal.

De maag
In de maag wordt uw eten voorbereid op de vertering. De maag produceert maagsap met daarin onder andere spijsverteringsenzymen. Voedsel wordt in de maag gekneed, fijngemalen en goed vermengd met het maagsap. Normaal gesproken blijft voedsel ongeveer drie uur in de maag voordat het wordt afgegeven aan de dunne darm.

Bij een erg vetrijke maaltijd duurt het iets langer dan drie uur. Als u last heeft van een vertraagde maagontlediging, blijft voedsel vaak veel langer in uw maag. In sommige gevallen wordt voedsel ook in te grote brokken (onvoldoende fijngemalen) afgegeven aan de dunne darm. Dit wordt ook wel een luie maag genoemd.

Oorzaak van vertraagde maagontlediging

Onbekende oorzaak
Bij veel mensen is de oorzaak van een vertraagde maagontlediging niet bekend. Bij onderzoek zijn er geen afwijkingen aan de maag te zien. Een vertraagde maagontlediging behoort in dat geval tot de zogenaamde functionele buikklachten of functionele maagdarmklachten. Dat wil zeggen dat de klachten veroorzaakt worden door een verstoorde functie van de maag, maar dat er geen zichtbare afwijking te vinden is. De oorzaak hiervan is onbekend, maar waarschijnlijk spelen stress en spanningen een rol.

Aantoonbare oorzaak
In andere gevallen is er wel een aantoonbare oorzaak of afwijking te vinden voor een vertraagde maagontlediging:

  • Het gebruik van sommige medicijnen
    Kalmeringsmiddelen, medicijnen tegen hoge bloeddruk en medicijnen tegen de ziekte van Parkinson kunnen de maagbewegingen vertragen.
  • Diabetes
    Diabetespatiënten kunnen op den duur last krijgen van een luie maag evenals mensen met een verslechterde nierfunctie of een schildklierafwijking. 
  • Vernauwing
    In zeldzame gevallen kan een vernauwing (stenose) in de buurt van de maaguitgang of in het begin van de twaalfvingerige darm, de oorzaak zijn van ernstige maagontledigingsklachten. Deze vernauwing kan ontstaan door een (oude) maagzweer of een (goed- of kwaadaardig) gezwel. 

Klachten en symptomen bij vertraagde maagontlediging

Misselijkheid en soms braken na de maaltijd zijn veelvoorkomende klachten bij een vertraagde maagontlediging. Bij een ernstig vertraagde maagontlediging wordt het braaksel meestal met grote kracht uitgestoten. Ook gaat het dan vaak om grote hoeveelheden braaksel ineens.

Daarnaast kunt u last hebben van de volgende klachten:

  • Een drukkend gevoel op de maag.
  • Een sterk uitgezette maag.
  • Een opgeblazen gevoel.
  • Opboeren en/of oprispingen.
  • Snel een vol gevoel hebben (snelle verzadiging).
  • Brandend maagzuur; door het terugstromen van maaginhoud in de slokdarm kunt u last krijgen van oprispingen en een pijnlijk of branderig gevoel in de buurt van het borstbeen.

Diagnose van vertraagde maagontlediging

Een vertraagde maagontlediging wordt meestal vastgesteld met één van onderstaande onderzoeken:

  • Maagontledigingsonderzoek
    Een verstoorde beweging van de maag kan vastgesteld worden door middel van een maagontledigingsonderzoek. Voorafgaand aan het onderzoek eet u een testmaaltijd met een kleine hoeveelheid radioactieve stof. Vervolgens moet u één tot twee uur voor een camera gaan zitten. De weg die de testmaaltijd aflegt, kan zo gevolgd worden. Dit onderzoek wordt ook wel een maagontlediging-scintigrafie genoemd. Scintigrafie wil zeggen dat gebruik wordt gemaakt van radioactiviteit.
  • Drukmeting van de maag
    In sommige ziekenhuizen kan een drukmeting van de maag uitgevoerd worden. De arts meet of de maagwand voldoende uitzet na een maaltijd. Dit onderzoek heet een maagbarostat. De drukmeting wordt gedaan door een ballonnetje diverse keren op te blazen in de maag. De arts brengt dit ballonnetje in de maag met een flexibele slang (endoscoop) via de mond en de slokdarm.
  • Gastroscopie
    Een enkele keer wordt de diagnose gesteld tijdens een kijkonderzoek van de maag (gastroscopie). Tijdens dit onderzoek kijkt de arts met een flexibele slang met een cameraatje via de mond en slokdarm in de maag. Wanneer de arts hier voedselresten van voorgaande dagen terug kan vinden, heeft u last van vertraagde maagontlediging. Dit onderzoek wordt normaal gesproken gedaan om andere aandoeningen op te sporen. Soms wordt tijdens dit onderzoek per toeval de diagnose ‘vertraagde maagontlediging’ gesteld.

Behandeling van vertraagde maagontlediging

Een vertraagde maagontlediging kan behandeld worden met medicijnen die de werking van de spieren in de maag stimuleren. Deze spieren moeten ervoor zorgen dat voedsel goed wordt gekneed en fijngemalen voordat het wordt afgegeven aan de twaalfvingerige darm. Daarnaast moeten de spieren in de maagwand het maagsap goed mengen met het voedsel. Deze vermenging is belangrijk voor een goede vertering. Medicijnen die de spieren van het maagdarmkanaal stimuleren, heten prokinetica. Deze medicijnen zorgen ervoor dat de spieren in de maagwand regelmatiger samentrekken. Deze medicijnen verminderen tevens de misselijkheid. Bij zeer ernstige klachten, wanneer de voedingsadviezen en medicijnen onvoldoende helpen, kan sondevoeding een oplossing zijn. Slechts in zeer zeldzame gevallen is een operatieve ingreep noodzakelijk.

Tips en adviezen bij vertraagde maagontlediging

Bij een luie maag wordt de voeding te langzaam gekneed, onvoldoende vermengd met maagsap en niet goed voortbewogen richting de twaalfvingerige darm. Daarnaast is bekend dat de maag meer tijd nodig heeft om vette maaltijden te ‘verwerken’. Om klachten te verminderen is het dus in ieder geval belangrijk om vette voedingsmiddelen zoveel mogelijk te vermijden. Andere tips zijn:

  • Verdeel uw maaltijden over de dag.
    Gebruik liever meerdere kleine maaltijden in plaats van drie grote maaltijden per dag.
  • Vermijd erg vet eten.
  • Eet rustig en kauw uw voedsel heel goed.
  • Vermijd grote hoeveelheden gasvormende producten, zoals koolsoorten, paprika, ui, knoflook, prei, noten en rauwkost.
  • Vermijd koolzuurhoudende frisdranken en bier.
  • Probeer regelmatig en gezond te eten, ook al heeft u minder trek.
  • Een diëtist kan u helpen een gezond voedingspatroon samen te stellen.

Onderzoeken bij vertraagde maagontlediging

Gerelateerde ziekten vertraagde maagontlediging

Synoniemen

  • Luie maag
  • Trage maag
  • Maagontledigingsstoornis
  • Maagmotoriekstoornis
  • Gastroparese (ernstige vertraagde maagontlediging die niet veroorzaakt wordt door een obstructie)

Ontvang 1x per maand onze gratis e-mail nieuwsbrief

Naar boven