Verstopping of obstipatie (bij volwassenen)

Wat is verstopping? (bij volwassenen)

Ieder mens heeft zijn eigen ontlastingspatroon. Sommige mensen gaan drie keer per dag naar het toilet en anderen maar drie keer per week. Dit is allemaal normaal. We spreken van verstopping wanneer iemand minder dan drie keer per week ontlasting heeft. Verstopping (of obstipatie) ontstaat doordat ontlasting te lang in de dikke darm blijft zitten. In de dikke darm wordt vocht onttrokken aan de ontlasting. Hoe langer de ontlasting in de dikke darm zit, hoe harder en droger de ontlasting wordt.

Chirurg-Proctoloog Charlotte Molenaar (Proctoskliniek Bilthoven) beantwoordde tijdens een Facebook live-video vragen van kijkers over ontlastingsproblemen zoals verstopping. Terugkijken kan hierboven.

Oorzaak van verstopping (bij volwassenen)

Verstopping wordt in veel gevallen veroorzaakt door een ongezond en vezelarm voedingspatroon. Ook weinig beweging, onregelmatig leven, stress en psychische factoren kunnen een rol spelen.

In een aantal gevallen is de oorzaak van verstopping onbekend. Verstopping kan ook voorkomen bij het gebruik van sommige medicijnen of als gevolg van een ziekte.

De meest voorkomende oorzaken van verstopping zijn:

Klachten en symptomen bij verstopping (bij volwassenen)

Wanneer u minder dan drie keer peer week ontlasting hebt spreken we van verstopping (of obstipatie). Kenmerkend bij verstopping is harde, droge ontlasting. Vaak kost het veel moeite om de ontlasting kwijt te raken en lukt het alleen door hard te persen. Ook buikpijn en een harde, opgezette buik komen vaak voor. Als gevolg van verstopping kunt u last krijgen van de volgende klachten:

Aambeien, kloofjes en fissuren
Als gevolg van de verstopping kunnen klachten ontstaan zoals aambeien of een anaal fissuur (kloofjes of scheurtjes). Dit veroorzaakt pijn bij de ontlasting en soms gaat de ontlasting gepaard met wat (helderrood) bloedverlies.

Overloopdiarree (paradoxale diarree)
Als de darm heel vol is, kan er wat dunne ontlasting langs de harde ontlasting weglekken. Dit wordt ook wel overloopdiarree of paradoxale diarree genoemd. Als gevolg hiervan kunnen poepvegen in het ondergoed en vieze luchtjes ontstaan.

Ga direct naar de huisarts als de verstopping gepaard gaat met bloed bij de ontlasting of als u hoge koorts heeft bij de verstopping. Bij de volgende klachten is het belangrijk om naar de huisarts te gaan als ze langer dan twee weken aanhouden: 

  • Als uw ontlastingspatroon plotseling  en blijvend veranderd.
  • Als u het gevoel heeft dat de darm niet volledig wordt geleegd.
  • Als u ook last heeft van andere klachten zoals buikpijn, onverklaarbaar gewichtsverlies en weinig eetlust.
spijsverteringskanaal

Diagnose van verstopping (bij volwassenen)

De diagnose verstopping wordt door de huisarts gesteld op basis van het klachtenpatroon. De huisarts kan u lichamelijk onderzoeken. Als het nodig is, doet de arts een inwendig onderzoek via de anus.

Dit wordt een rectaal toucher genoemd. Wanneer de huisarts het nodig vindt, kan deze u doorverwijzen naar een maag-, darm- en leverarts (MDL-arts) of internist voor verder onderzoek.

Hier vindt u informatie over de verschillende darmonderzoeken.

Behandeling van verstopping (bij volwassenen)

In eerste instantie geeft de huisarts bij verstopping adviezen over het leef- en voedingspatroon. Een aantal van deze vindt u ook onder 'tips en adviezen'. Wanneer dit onvoldoende effect heeft, kan de huisarts verschillende medicijnen voorschrijven. Wanneer een andere ziekte de oorzaak is van verstopping, moet deze onderliggende ziekte behandeld worden.

Behandeling met medicijnen:

  • Bulkvormers
    Bulkvormers hebben dezelfde eigenschappen als voedingsvezels: ze nemen vocht op. Ze zorgen voor een soepele ontlasting en een goede darmwerking. Het is belangrijk dat u bij bulkvormers extra veel drinkt, omdat deze medicijnen averechts werken als ze niet voldoende vocht kunnen opnemen. Bulkvormers bevatten psylliumzaad/psylliumvezels en zemelen. U kunt bulkvormers zonder problemen langdurig gebruiken omdat ze de darm niet prikkelen. Bulkvormers kunt u oplossen in bijvoorbeeld water, yoghurt of vruchtensap.
  • Klysma
    In uitzonderingsgevallen wordt een klysma of lavement met lauw water voorgeschreven om de verstopping op te lossen. Bij een klysma wordt vloeistof via de anus in de endeldarm gespoten. Deze vloeistof maakt de harde ontlasting zachter.
  • Contact laxantia
    Deze middelen activeren de darmbewegingen door een chemische prikkeling van de darmwand. Hierdoor hebben ze een sterk laxerend effect. De middelen zijn in het algemeen niet geschikt voor langdurig gebruik, omdat er aanwijzingen zijn dat dit het slijmvlies in de darmwand kan beschadigen. Overleg altijd met uw huisarts als u tijdelijk contactlaxantia gebruikt.
  • Vochtbinders
    Deze middelen houden vocht vast in de darm, waardoor de ontlasting zachter wordt.

Darmspoeling
In sommige klinieken wordt darmspoeling aangeraden om darmklachten als verstopping te verminderen. Het is altijd verstandig om dit met de (huis)arts te bespreken en niet op eigen initiatief een dergelijke behandeling te ondergaan. Bij zeer ernstige verstopping wordt darmspoeling ook in het ziekenhuis gedaan. In andere gevallen is het niet aan te raden om een darmspoeling te ondergaan. Bij een darmspoeling worden namelijk alle bacteriën die in de darm leven (darmflora) weggespoeld. De darmflora heeft een belangrijke functie in de darm en wanneer deze wordt weggespoeld kunnen juist klachten ontstaan. Bovendien is het slechts een tijdelijke behandeling van de verstopping. De oorzaak van de klachten wordt hiermee niet aangepakt.

Bekkenbodemfysiotherapie
Verstopping kan het gevolg zijn van verkeerd gebruik van de bekkenbodemspieren. Er zijn speciale bekkenbodemcentra of bekkenbodempoli’s die gespecialiseerd zijn in deze klachten. Ook zijn er bekkenbodemfysiotherapeuten die patiënten kunnen leren om de bekkenbodemspieren op een juiste manier te gebruiken. Een goede houding op het toilet en goed gebruik van de bekkenbodemspieren kan klachten verminderen en voorkomen. Ook bij ongewild ontlastingsverlies kan bekkenbodemfysiotherapie toegepast worden. Uw huisarts kan u doorverwijzen naar een bekkenbodemfysiotherapeut, een beddenbodemcentrum of een gespecialeerde afdeling in het ziekenhuis. Steeds meer ziekenhuizen hebben een bekkenbodemcentrum of bekkenbodempoli die zich bezighouden met deze klachten.

Tips en adviezen bij verstopping (bij volwassenen)

Onderstaande leef- en voedingsadviezen kunnen verstopping verminderen:

  • Een gezonde voeding bevat alle voedingsstoffen die uw lichaam dagelijks nodig heeft. De vernieuwde Schijf van Vijf van het Voedingscentrum schetst kaders voor een goede, gezonde voeding. De Schijf van Vijf bestaat uit vijf vakken met producten waarmee u elke dag opnieuw gezond en gevarieerd kunt eten. Neem iedere dag voldoende producten uit elk vak en varieer genoeg! Als u eet volgens de Schijf van Vijf krijgt uw lichaam voldoende vezels, wat erg belangrijk is voor een gezonde buik. Ook krijgt u op deze manier voldoende mineralen, vitaminen, eiwitten, koolhydraten en vetten binnen. Kies daarnaast niet te vaak voor producten die buiten de Schijf van Vijf vallen. Op deze manier zorgt u goed voor uw lichaam.
    Bij verstopping is het erg belangrijk dat u voldoende vezels eet. Voedingsvezels zijn onmisbaar voor een gezonde spijsvertering en een goede ontlasting. Vezels werken als een spons en houden vocht vast waardoor de ontlasting zacht blijft. Ook stimuleren vezels de darmbeweging. Voorbeelden van vezelrijke voeding zijn groente, fruit en volkoren producten.
  • Drink voldoende
    Het is verstandig om minstens twee liter per dag te drinken als u extra vezelrijke voeding gebruikt. Als u te weinig drinkt, kunnen de vezels hun sponswerking niet uitoefenen en werken ze averechts.

Download onze gratis minigids met vezelrijke tips en recepten

  • Zorg voor voldoende beweging
    Door regelmatig te bewegen wordt de darmbeweging gestimuleerd en kunt u verstopping voorkomen. Beweging zorgt ervoor dat de darm op gang blijft.
  • Gezond toiletgedrag
    Ga meteen naar het toilet als u aandrang voelt. Door de ontlasting op te houden, wordt deze verder ingedikt. Hierdoor kan verstopping ontstaan. Neem rustig de tijd voor uw toiletgang en kijk achterom. De kleur van de ontlasting zegt veel over uw gezondheid.
  • Sla uw ontbijt niet over!
    Het ontbijt is heel belangrijk. Een vezelrijk ontbijt zorgt ervoor dat de werking van de darm op gang komt en de darmen in beweging blijven.
  • Stop met roken
    Voor uw algehele gezondheid is het verstandig om niet te roken.

Vezels en vezelproducten
Kijk op www.hoegezondisjouwbuik.nl om te testen of u dagelijks voldoende vezels eet. Eet u te weinig vezels? Probeer om meer vezelrijke voedingsmiddelen zoals groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten te gebruiken. Door het gebruik van extra vezels in uw voeding kunt u in het begin last krijgen van een opgeblazen gevoel en winderigheid. Deze klachten zullen verminderen als uw darm gewend is aan de verandering.

Er zijn veel zogenaamde ‘natuurlijke’ producten verkrijgbaar om de stoelgang te verbeteren. Vaak bevatten deze natuurlijke middelen kruiden die darm prikkelen zoals bijvoorbeeld senna(peulen). Voorbeelden hiervan zijn laxeerthee en soms ontbijtthee. Wees hier voorzichtig mee omdat er nog veel onduidelijkheid is over het effect van senna op de darmwand. Voor vragen over laxeermiddelen kunt u het beste uw huisarts of apotheker raadplegen.

Onderzoeken bij verstopping (bij volwassenen)

Synoniemen

  • Obstipatie
  • Constipatie

Schrijf u in voor de nieuwsbrief

Naar boven