Wat is het?

Ieder mens heeft zijn eigen ontlastingspatroon. Sommige mensen gaan drie keer per dag naar het toilet om te poepen en anderen maar drie keer per week. Dat is allemaal normaal. We spreken van verstopping wanneer het poepen moeilijk gaat en iemand minder dan drie keer per week moet poepen.

Verstopping ontstaat doordat poep te lang in de dikke darm blijft zitten. In de dikke darm wordt vocht uit de poep gehaald. Hoe langer de poep in de dikke darm zit, hoe harder en droger het wordt. Verstopping wordt ook wel obstipatie genoemd.

Hoe herken ik het?

Verstopping wordt vaak veroorzaakt door een ongezonde voeding met te weinig vezels. Ook weinig beweging, overgewicht, een onregelmatig leven en psychische factoren zoals stress kunnen een rol spelen. Verstopping kan ook het gevolg zijn van het gebruik van sommige medicijnen.

Meestal is er geen lichamelijke oorzaak voor verstopping. Heel soms komt verstopping door een ziekte, bijvoorbeeld een traag werkende schildklier of een darmtumor.

De meest voorkomende oorzaken van verstopping zijn:

Te weinig vezels in de voeding

Voedingsvezels zijn onmisbaar voor een gezonde spijsvertering en een soepele ontlasting. Vezels werken als een spons en houden vocht vast. Hierdoor blijft poep zacht en soepel. Ook stimuleren vezels de darmbeweging. Voorbeelden van vezelrijke voeding zijn groente, fruit en volkoren producten.

Te weinig drinken

Voor gezonde darmen is het belangrijk voldoende te drinken. Te weinig drinken zorgt ervoor dat poep hard en droog wordt.

Niet genoeg lichaamsbeweging

Lichaamsbeweging stimuleert de darmbeweging. Als je weinig beweegt, beweegt de darm ook minder. Hierdoor blijft poep langer in de dikke darm dan nodig is en kan verstopping ontstaan.

Aanleg

Sommige mensen hebben van nature minder actieve darmen.

Het uitstellen van naar de wc gaan bij aandrang

Door het gevoel van aandrang te negeren en niet op tijd naar de wc te gaan, blijft poep langer in de dikke darm en wordt dan hard en droog.

Medicijnen met een verstoppende werking

Sommige medicijnen hebben verstopping als bijwerking. Bijvoorbeeld antidepressiva, ijzertabletten, plaspillen, morfine, medicijnen tegen epilepsie of Parkinson medicijnen.

Verkeerd gebruik van de bekkenbodemspieren

Verstopping kan komen door het niet goed gebruiken van de bekkenbodemspieren. De bekkenbodem is de spiergroep die ervoor zorgt dat we poep en urine kunnen ophouden en ‘kwijtraken’. Ook bij het persen gebruiken we de bekkenbodemspieren. Als mensen moeite hebben om de bekkenbodemspieren te ontspannen, kan verstopping ontstaan.

Psychische factoren zoals stress en spanning

Soms hebben psychische factoren invloed op de stoelgang. Een bekend voorbeeld is een verandering van de vertrouwde omgeving, zoals een ander toilet dan thuis. Het gevolg is dat de poep langer in de darm blijft, waardoor deze hard en droog wordt en er verstopping kan ontstaan.

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Bij het Prikkelbare Darm Syndroom is de darmwand overgevoelig voor prikkels en reageert hierop met krampen en pijn. De buikpijn gaat vaak samen met verstopping en/of diarree.

Slow Transit Obstipatie

Bij 10 tot 15% van mensen die langdurig last hebben van verstopping, is er sprake van een zogenoemde Slow Transit Colon. Ook wel slow transit obstipatie genoemd.  Bij deze vorm van verstopping beweegt de darm niet voldoende en maakt minder samentrekkingen. We noemen dit ook wel een motiliteitsstoornis van de darm. Het gevolg hiervan is dat poep (te) lang in de dikke darm blijft zitten waardoor verstopping ontstaat. De behandeling bestaat uit laxeermiddelen in combinatie met darmspoelen, of soms zelf een blijvend stoma. Overleg met je arts wat voor jou een passende behandelingsmogelijkheid is.

Voor ervaringen en lotgenotencontact kun je terecht bij de besloten Facebookgroep Slow Transit Colon ‘

Klachten en symptomen bij verstopping

Poep je minder dan drie keer peer week? Dan spreken we van verstopping. Kenmerkend bij verstopping is harde, droge poep. Vaak kost het veel moeite om te poepen en lukt het alleen door hard te persen. Ook buikpijn en een harde, opgezette buik komen vaak voor.

Als gevolg van verstopping kunt u verder last krijgen van de volgende klachten:

Aambeien en kloofjes of scheurtjes

Door de verstopping kunnen klachten ontstaan zoals aambeien of kloofjes of scheurtjes bij de anus. Het poepen doet dan pijn en soms is er wat (helderrood) bloedverlies. Je kunt hiervoor een pijnverdovende lidocaïnezalf op de anus smeren of nitraatzalf om de kringspier wat te ontspannen.

Overloopdiarree

Als de darm heel vol is, kan er wat dunne ontlasting langs de harde poep naar buiten lekken. Dit wordt ook wel overloopdiarree of paradoxale diarree genoemd. Als gevolg hiervan kunnen er poepvegen in het ondergoed komen en vieze luchtjes ontstaan.

Wanneer naar de huisarts?

Als de klachten van verstopping langer dan twee weken aanhouden is het verstandig om naar je huisarts te gaan. Ga direct naar de huisarts als je behalve verstopping ook bloed bij de ontlasting heeft of als je hoge koorts heeft.

Ga ook naar de huisarts als je de volgende klachten heeft:

Diagnose van verstopping

De diagnose verstopping wordt door de huisarts gesteld op basis van je klachten. De huisarts kan je lichamelijk onderzoeken. Als het nodig is, doet de arts een inwendig onderzoek via de anus. Hij voelt met zijn vinger of er veel harde poep in de endeldarm zit. Dit wordt een rectaal toucher genoemd.

Als de huisarts dat nodig vindt, kan hij je doorverwijzen naar een maag-darm-leverarts (MDL-arts). Die kan door verder onderzoek eventuele andere aandoeningen uitsluiten.

Gonneke

”Door de verstopping zit mijn buik me soms letterlijk dwars. Gelukkig heb ik in de loop der jaren geleerd wat wel en niet werkt voor mij.”

Hoe gaat het verder?

Als eerste geeft de huisarts bij verstopping adviezen om uw leef- en voedingspatroon aan te passen. Bijvoorbeeld meer vezels eten, meer water drinken en meer bewegen. Deze vindt je ook onder ‘tips en adviezen’. Wanneer dit niet genoeg effect heeft, kan de huisarts verschillende medicijnen voorschrijven. Is een ziekte de oorzaak van uw verstopping? Dan moet deze onderliggende ziekte behandeld worden.

Medicijnen

Bulkvormers

Bulkvormers doen eigenlijk hetzelfde als voedingsvezels: ze nemen vocht op. Ze zorgen ervoor dat de poep soepel wordt en ze helpen bij een goede darmwerking. Het is belangrijk dat je bij bulkvormers extra veel drinkt. Deze medicijnen kunnen namelijk averechts werken als ze niet voldoende vocht kunnen opnemen. Bulkvormers bevatten psylliumzaad of psylliumvezels en zemelen. Je kunt bulkvormers zonder problemen langere tijd gebruiken omdat ze de darm niet prikkelen. Bulkvormers kun je oplossen in bijvoorbeeld water, yoghurt of vruchtensap.

Vochtbindende laxantia

Deze middelen houden vocht vast in de darm, waardoor de poep zachter wordt.

Contact laxantia

Deze middelen activeren de darmbewegingen door een chemische prikkeling van de darmwand. Hierdoor hebben ze een sterk laxerend effect, oftewel je moet erdoor poepen. Contact laxantia zijn prikkelend voor uw darmwand en worden meestal pas gebruikt wanneer vochtbindende laxantia onvoldoende werken. Overleg altijd met je huisarts als je tijdelijk contact laxantia gebruikt.

Klysma

In uitzonderingsgevallen wordt een klysma voorgeschreven om de verstopping op te lossen. Bij een klysma wordt vloeistof via de anus in de endeldarm gespoten. Deze vloeistof maakt de harde poep zachter.

Bekkenbodemfysiotherapie

Verstopping kan het gevolg zijn van verkeerd gebruik van de bekkenbodemspieren. Een goede houding op het toilet en goed gebruik van de bekkenbodemspieren kan verstoppingsklachten verminderen en voorkomen. Ook bij ongewild ontlastingsverlies kan bekkenbodemfysiotherapie helpen. Je huisarts kan je doorverwijzen naar een bekkenbodemfysiotherapeut, een bekkenbodemcentrum of een gespecialiseerde afdeling in het ziekenhuis

Wat kan ik doen?

Gezonde voeding

Het advies is om te eten volgens de richtlijnen gezonde voeding. Gezonde voeding bevat alle voedingsstoffen die lichaam dagelijks nodig heeft. De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum schetst kaders voor een goede, gezonde voeding. De Schijf van Vijf bestaat uit vijf vakken met producten waarmee je elke dag opnieuw gezond en gevarieerd kunt eten. Neem iedere dag voldoende producten uit elk vak en varieer genoeg! Als je eet volgens de Schijf van Vijf krijgt je lichaam voldoende vezels, wat erg belangrijk is voor een gezonde buik. Ook krijg je op deze manier voldoende mineralen, vitaminen, eiwitten, koolhydraten en vetten binnen. Kies daarnaast niet te vaak voor producten die buiten de Schijf van Vijf vallen.

Eet voldoende vezels

Bij verstopping is het erg belangrijk dat je voldoende vezels eet. Voedingsvezels zijn onmisbaar voor een gezonde spijsvertering en een goede ontlasting. Vezels werken als een spons en houden vocht vast waardoor de poep zacht blijft. Ook stimuleren vezels de darmbeweging. Voorbeelden van vezelrijke voeding zijn groente, fruit en volkoren producten.

 

Lees meer over een goede spijsvertering of doe de vezeltest en check of u dagelijks voldoende vezels eet.

Drink voldoende

Om verstopping te voorkomen is het belangrijk dat je genoeg drinkt, tenminste anderhalf tot 2 liter per dag. Als je verstopt bent of als je extra vezels gebruikt, is het verstandig om nog wat meer te drinken. Als je te weinig drinkt, kunnen de vezels hun werk niet goed doen en kunnen ze juist verstopping veroorzaken.

Zorg voor voldoende beweging

Door regelmatig te bewegen wordt de darmbeweging gestimuleerd en kun je verstopping voorkomen. Beweging zorgt ervoor dat de darm op gang blijft.

Gezond toiletgedrag

Ga meteen naar het toilet als je aandrang voelt. Door de poep op te houden, wordt deze verder ingedikt. Hierdoor kan verstopping ontstaan. Neem rustig de tijd voor je toiletgang en kijk achterom. De kleur van de ontlasting zegt veel over je gezondheid.

Sla je ontbijt niet over!

Het ontbijt is heel belangrijk. Een vezelrijk ontbijt zorgt ervoor dat de werking van de darm op gang komt en de darmen in beweging blijven. Dit helpt verstopping te voorkomen.

Rook niet

Roken heeft een schadelijke invloed op het maagdarmkanaal. Het is daarom beter om niet te roken.

Gezonde zithouding

Een juiste zithouding op het toilet is belangrijk voor een goede stoelgang. Met behulp van een voetenbankje creëer je gemakkelijk een goede zithouding. Doordat je de knieën optrekt en iets voorovergebogen zit, zit je gehurkt en ontspant de kringspier zich volledig. Hierdoor zal het poepen makkelijker gaan.

Vezels en vezelproducten

Kijk op www.hoegezondisjouwbuik.nl om te testen of je dagelijks voldoende vezels eet. Eet je te weinig vezels? Probeer om meer vezelrijke voedingsmiddelen te eten, zoals groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten. Door het gebruik van extra vezels kun je in het begin last krijgen van een opgeblazen gevoel en winderigheid. Deze klachten zullen minder worden als je darm gewend is aan de verandering.

Wees voorzichtig!

Er zijn veel zogenaamde ‘natuurlijke’ producten verkrijgbaar om de stoelgang te verbeteren. Vaak bevatten deze natuurlijke middelen kruiden die de darm prikkelen, bijvoorbeeld senna(peulen). Voorbeelden hiervan zijn laxeerthee en soms ontbijtthee. Wees hier voorzichtig mee omdat er nog veel onduidelijkheid is over het effect van senna op de darmwand. Voor vragen over laxeermiddelen kun je het beste je (huis)arts of apotheker raadplegen.

Colofon

Deze informatie is geschreven door de Maag Lever Darm Stichting

In samenwerking met:
Dr. Ellen Witteman, MDL-arts
Drs. Kim van Boxtel, MDL-arts in opleiding

Laatst herzien:
april 2018

Heeft deze informatie je geholpen?

Het is belangrijk iedereen zo goed mogelijk te informeren over spijsverteringsziekten. Daarvoor zijn we afhankelijk van giften. Steun ons met een éénmalige bijdrage.

ik geef €10
Doneer