Levercirrose

Wat is levercirrose?

Bij levercirrose is er zoveel littekenweefsel aanwezig in de lever, dat dit de structuur van de lever heeft aangetast. Ook wel ‘verlittekening van de lever’ genoemd. Dit kan komen door een chronische infectie, een vergiftiging of een chronische (lever)ziekte. Hierdoor gaan levercellen eerst ontsteken en daarna sterven ze af. De afgestorven levercellen worden vervolgens vervangen door littekenweefsel. De lever raakt steeds meer beschadigd en gaat steeds minder goed werken.

Om het functieverlies van de lever te compenseren, gaan de gezonde levercellen zich delen. Bij beginnende levercirrose kan de lever daardoor eerst groter worden. In een later stadium wordt de lever juist weer kleiner.

De littekenvorming en aantasting van de lever kan zich steeds verder uitbreiden, zolang de oorzaak niet wordt weggenomen. Het is belangrijk dit proces op tijd te stoppen. Als er te veel gezond leverweefsel verdwijnt en het bloed niet meer goed door de lever kan stromen, ontstaan er ernstige problemen.

Door op tijd de oorzaak te behandelen, kan levercirrose weer verdwijnen en kunnen complicaties voorkomen worden. Als de oorzaak van levercirrose niet te behandelen is, kan de levercirrose zich steeds verder uitbreiden. Uiteindelijk kan levercirrose dan tot leverfalen leiden.

Een gezonde lever heeft een glad oppervlak.
Bij levercirrose is de lever aan de buitenkant bobbelig.

lever-1
levercirrose-1

De lever
De lever is een orgaan met veel verschillende functies. Behalve de aanmaak van galvloeistof vindt ook opslag van vitaminen en mineralen in de lever plaats. In de lever worden veel belangrijke stoffen geproduceerd zoals eiwitten en vetten.

Daarnaast maakt de lever giftige stoffen en medicijnen onschadelijk en speelt dit orgaan een belangrijke rol bij de energiehuishouding. De lever heeft een grote reservecapaciteit en een groot herstelvermogen. Als een deel van de lever verwijderd wordt, groeit het resterende deel weer aan. Een voorwaarde hiervoor is dat het achtergebleven deel van de lever gezond en groot genoeg is.

Vanwege de grote reservecapaciteit van de lever geven leverziektes vaak pas in een laat stadium problemen. In een vroeg stadium hebben veel mensen met leverziekten geen klachten. Dit komt doordat het gezonde deel van de lever de verschillende functies goed genoeg kan uitvoeren. De lever ligt rechtsboven in de buikholte, tegen het middenrif en onder de ribben.

Bij volwassen mensen weegt de lever ongeveer anderhalve kilo en is bijna zo groot als een voetbal.

De ernst van levercirrose

Child Pugh stadia
De ernst van de levercirrose wordt ingedeeld in stadia, de zogenaamde Child Pugh classificatie. De lever krijgt een rapportcijfer op basis van hoe goed hij nog functioneert en  welke complicaties er zijn.

Afhankelijk van de bloeduitslagen en de al dan niet aanwezige complicaties, wordt de levercirrose ingedeeld in klasse A (score 5-6), klasse B (score 7-9) en klasse C (score 10-15). Bij klasse C is de levercirrose het meest ernstig.

Bij klasse C is de levercirrose het meest ernstig.

MELD score
De ernst van de levercirrose wordt ook ingeschat met een zogeheten MELD score. MELD staat voor Model of Endstage Liver Disease (model voor eindstadium leverziekte). Deze score wordt vastgesteld met bloeduitslagen. De MELD score geeft een schatting van de kans om de eerstkomende drie maanden te overlijden aan de leverziekte.

De score loopt van 7 tot 40 en vanaf MELD score 15 is er reden voor een levertransplantatie. Hoe hoger de score, hoe groter de kans op overlijden en hoe eerder een levertransplantatie moet plaatsvinden.

Oorzaak van levercirrose

Levercirrose kan ontstaan door een chronische infectie, een vergiftiging of een chronische ziekte. Enkele chronische ziekten die uiteindelijk kunnen leiden tot levercirrose zijn:

Klachten en symptomen bij levercirrose

Levercirrose ontstaat langzaam. In het begin zijn er vaak niet of nauwelijks klachten of symptomen. Deze ontstaan pas als de lever meer beschadigd raakt.

Klachten en symptomen die kunnen optreden bij levercirrose:

  • Misselijkheid
  • Verminderde eetlust
  • Gewichtsverlies
  • Verlies van spiermassa
  • Vermoeidheid en zwakte
  • Buikpijn
  • Geelzucht (icterus); het geel zien van het oogwit en de huid
  • Jeuk
  • Slechte adem
  • Kleine spinvormige bloedvaatjes op de borst en bovenarmen (spider naevi)
  • Donkere plekken in het gezicht en rode handpalmen
  • Stoppen van menstruatie bij vrouwen
  • Borstvorming en impotentie bij mannen

Bij levercirrose kan een teveel aan ammoniak ontstaan.

Complicaties bij levercirrose
Als de lever door levercirrose zijn functie niet meer goed kan uitoefenen, kunnen er ernstige problemen ontstaan. Levercirrose kan leiden tot een verhoogde druk in de bloedvaten van de lever. Hierdoor ontstaat stuwing. Door deze stuwing in de bloedvaten neemt de druk in de poortader toe. De poortader is het bloedvat dat bloed naar de lever aanvoert. Deze toenemende druk in de poortader wordt ‘portale hypertensie’ genoemd.

Bij portale hypertensie kunnen de volgende klachten of verschijnselen ontstaan:

  • Pijn links in de buik door een vergrote milt. Door de hoge bloeddruk in de lever stroomt er meer bloed door de milt. Deze kan daardoor op den duur vergroten.
  • Spataderen (varices) in de slokdarm, maag en endeldarm. Door de toegenomen druk in de poortader zoekt het bloed een uitweg naar andere bloedvaten. Zo ontstaan spataderen die levensgevaarlijke bloedingen kunnen veroorzaken.
  • Vochtophoping in de buikholte (ascites). Door de hoge druk kan er vocht vanuit de bloedvaten in de buik terecht komen. Veel vocht in de buikholte leidt tot buikpijn en ademhalingsproblemen.
  • Uitpuilende bloedvaten van de buikwand, vooral rond de navel. Ook kunnen er aambeien ontstaan.

Bij levercirrose worden giftige stoffen onvoldoende afgebroken. Hierdoor kan er bijvoorbeeld een teveel aan ammoniak ontstaan. Dit kan leiden tot encefalopathie (aantasting van de hersenfuncties). Iemand kan dan complexe handelingen minder goed uitvoeren, apathisch, suf of verward zijn en in coma raken. Ook de nierfunctie kan verstoord worden: het hepatorenaal syndroom.

Diagnose van levercirrose

Meestal is een combinatie van onderzoeken nodig om de diagnose levercirrose te kunnen stellen:

Behandeling van levercirrose

De behandeling van levercirrose is gericht op het stoppen van het proces van levercirrose, het voorkomen van complicaties en het verminderen van klachten. Als levercirrose in een vroeg stadium wordt vastgesteld, kan er nog een herstel van de leverfunctie optreden. Een alcoholverbod en goede voedingsadviezen om ondervoeding tegen te gaan en de spiermassa op pijl te houden, kunnen dan helpen.

De schade aan de lever  kan herstellen als de oorzaak van de levercirrose behandeld kan worden. Door de oorzaak te behandelen wordt de resterende leverfunctie behouden en verbeterd. Zo kan bijvoorbeeld chronische hepatitis B of C behandeld worden met medicijnen. Als de ziekte die de levercirrose veroorzaakt onder controle is of geneest, stopt de vorming van nieuw littekenweefsel en beschadigt de lever niet verder.

Kan de oorzaak van de levercirrose niet behandeld worden, dan kan de ziekte zich uitbreiden en ontstaat er steeds meer littekenweefsel. Levercirrose kan jarenlang stabiel blijven, maar ook steeds erger worden. Uiteindelijk kan levercirrose tot leverfalen leiden.

Levertransplantatie
Als een te groot deel van de lever beschadigd is, is een levertransplantatie nog de enige mogelijkheid. Dit is een grote operatie met kans op complicaties. Uw arts kan u daarover meer vertellen.

Behandeling van de complicaties van levercirrose

Vaak is het mogelijk om de complicaties van levercirrose te behandelen. Dit kan klachten verminderen.

  • Mensen met levercirrose zijn gevoeliger voor infecties. Met vaccinaties kunt u voorkomen dat u bepaalde infecties krijgt. Als er een infectie optreedt, kan deze behandeld worden met antibiotica.
  • Bij vochtophopingen in de buik (ascitis) kan de arts een zoutbeperkt dieet en vochtafdrijvende medicijnen voorschrijven (plaspillen of diuretica).
  • Verwardheid of sufheid kan behandeld worden met medicijnen.
  • Slokdarmspataderen en spataderen in de maag kunnen endoscopisch (via een kijkonderzoek) behandeld worden. Tijdens een gastroscopie kan de arts medicijnen in of naast de spatader spuiten, waardoor de ader vernauwt. Of de spatader kan afgebonden worden met elastiekjes. Om bloedingen te voorkomen krijgt u meestal ook medicijnen voorgeschreven.
  • Jeukklachten kunnen behandeld worden met medicijnen.

Tips en adviezen bij levercirrose

Zo zorgt u ervoor dat uw lever zoveel mogelijk in conditie blijft:

  • Houd uw weerstand op peil en probeer infecties te voorkomen. Dit kunt u doen door gezond te eten, voldoende (nacht)rust te nemen en vaccinaties te nemen.
  • Eet gezond en gevarieerd, tenminste viermaal per dag. Zorg dat u voldoende calorieën binnenkrijgt. Mensen met levercirrose raken snel ondervoed. Ga voor een persoonlijk voedingsadvies naar een diëtist.
  • Overleg medicijngebruik altijd met uw arts. Sommige medicijnen kunnen de lever teveel belasten.
  • Probeer dagelijks te bewegen. Zo houdt u uw conditie en spiermassa op peil.
  • Gebruik helemaal geen alcohol.
  • Gebruik geen drugs en rook niet. Roken en drugs zijn slecht voor uw lever en voor uw algehele gezondheid.

Schrijf u in voor de nieuwsbrief

Naar boven