Auto-immuun hepatitis (AIH)

Wat is auto-immuun hepatitis (AIH)?

Hepatitis is een ontsteking van de lever. Het woord is afgeleid van de Griekse woorden ‘hepar’ dat lever betekent en ‘itis’ dat ontsteking betekent. Er zijn verschillende soorten hepatitis omdat een ontsteking van de lever verschillende oorzaken kan hebben. Auto-immuun hepatitis wordt veroorzaakt door een stoornis in het afweersysteem van de lever.

Auto-immuun hepatitis komt veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. De ziekte treedt meestal na het tiende levensjaar op. Bij vrouwen ontstaat auto-immuun hepatitis vaak rond het begin van de menstruatie of rond de overgang.

Help mee in de strijd
Help mee
Bekijk wat u kunt doen

De lever
De lever is een groot en belangrijk orgaan in ons lichaam. Zonder lever kunnen we niet leven. Het is onze chemische fabriek. De lever zorgt ervoor dat we belangrijke voedingsstoffen uit het bloed kunnen opnemen en gebruiken voor allerlei processen. 

Daarnaast maakt de lever giftige stoffen onschadelijk en ruimt hij afvalstoffen op. Al met al vinden er zo’n 600 verschillende processen in de lever plaats. De lever ligt in onze rechterbovenbuik vlak achter de ribben.

Wat is een auto-immuun ziekte?
Auto-immuun hepatitis is een zogenaamde auto-immuunziekte. Elk mens heeft een afweersysteem dat zijn lichaam beschermt tegen invloeden van buitenaf. Het afweersysteem maakt antistoffen aan tegen vreemde indringers. Met deze antistoffen kunnen bacteriën en virussen onschadelijk gemaakt worden.

Bij een auto-immuunziekte is het afweersysteem eigenlijk overactief. Het afweersysteem maakt niet alleen antistoffen aan tegen vreemde indringers maar ook tegen bepaalde gezonde, lichaamseigen cellen. Bij auto-immuun hepatitis worden antistoffen tegen gezonde levercellen aangemaakt. Hierdoor ontstaat een leverontsteking. Verschillende auto-immuunziekten komen soms samen voor. Behalve tegen cellen van de lever worden dan bijvoorbeeld ook antistoffen gemaakt tegen cellen van de schildklier, de gewrichten of de dikke darm.

 

Auto-immuun hepatitis komt regelmatig samen voor met andere auto-immuunziekten zoals:

  • De ziekte van Hashimoto. Dit is een schildklierontsteking
  • De ziekte van Graves-Basedo. Dit is een ziekte waarbij de productie van schildklierhormonen verhoogd is
  • Colitis ulcerosa. Dit is een chronische ontsteking van de dikke darm
  • Diabetes type-1. Dit is suikerziekte.
  • Vitiligo. Dit is een huidaandoening waarbij witte vlekken op de huid voorkomen
  • Reumatoïde artritis (reuma). Dit is een chronische ontsteking van de gewrichten
  • Auto-immuun gastritis. Dit is een chronische ontsteking van het maagslijmvlies

Levercirrose
Auto-immuun hepatitis is een chronische (langdurige) vorm van hepatitis. Op den duur kan de leverontsteking overgaan in levercirrose. Levercirrose is een proces waarbij littekenweefsel in de lever ontstaat. Hierdoor kan de lever zijn functie niet meer goed uitoefenen. Levercirrose is een onomkeerbaar proces. Dit betekent dat aangetast leverweefsel niet meer hersteld kan worden. 

De afweerreactie kan zich ook richten op andere cellen, zoals de cellen van de galwegen in de lever.

Door de chronische ontsteking die dan ontstaat, gaan de galkanaaltjes in de lever dichtzitten. Galvloeistof, die in de lever geproduceerd wordt, kan niet meer afgevoerd worden. Hierdoor ontstaat eveneens een beschadiging van de lever en op den duur levercirrose.

Verschillende typen auto-immuun hepatitis
Bij auto-immuun hepatitis kunnen verschillende antistoffen worden aangetroffen in het bloed. Op basis van deze antistoffen kan auto-immuun hepatits in drie typen worden onderverdeeld. De behandeling van deze verschillende typen is hetzelfde.

  • Type 1
    Dit treedt vooral op vanaf de leeftijd van 10- 20 jaar.
    Karakteristieke antistoffen in het bloed zijn de antistoffen tegen glad spierweefsel (SMA) en tegen de celkern (ANA). Andere auto-immuunziekten die samen met type 1 voor kunnen komen zijn de ziekte van Hashimoto, de ziekte van Graves-Basedow, colitis ulcerosa  en auto-immuun gastritis.

 

  • Type 2
    Dit ontstaat meestal op kinderleeftijd (2 – 14 jaar).
    Karakteristieke antistoffen in het bloed zijn de antistoffen tegen de nieren en de lever (LKM). Andere auto-immuunziekten die samen met type 2 voor kunnen komen zijn de ziekte van Hashimoto, diabetes type 1 en vitiligo.
  • Type 3
    Dit treedt vooral op vanaf de leeftijd van 30 – 50 jaar.
    Karakteristieke antistoffen in het bloed zijn de antistoffen tegen de lever (SLA) en soms tegen glad spierweefsel (SMA). Andere auto-immuunziekten die samen met type 3 voor kunnen komen zijn hetzelfde als bij type 1.

Overlapsyndromen
Naast deze drie typen auto-immuun hepatitis hebben sommige patiënten een combinatie van klachten die niet specifiek passen bij bovengenoemde ziekten. Deze worden ook wel “overlapsyndromen” genoemd en ze zijn zeer zeldzaam.

Bekend zijn de combinaties van auto-immuun hepatitis met:

  • Primaire Biliaire Cirrose (PBC). Dit is een chronische ontsteking van de kleine galkanaaltjes in de lever.
  • Primaire Scleroserende Cholangitis (PSC). Dit is een ontsteking van de wat grotere galwegen binnen en buiten de lever.
  • Auto-immuun cholangitis (AC). Dit is een chronische ontsteking van de galwegen die veroorzaakt wordt door een auto-immuunziekte.

Oorzaak van Auto-immuun hepatitis (AIH)

De oorzaak van auto-immuun hepatitis is onbekend. Men vermoedt dat de vrouwelijke geslachtshormonen een rol spelen omdat de ziekte vooral bij vrouwen voorkomt. Daarnaast bestaan er vermoedens dat een virusinfectie van de lever een prikkel zou kunnen zijn waardoor het afweersysteem als het ware overactief wordt.

Klachten en symptomen bij Auto-immuun hepatitis (AIH)

Sommige mensen hebben nauwelijks klachten. De ziekte wordt in dat geval vaak bij toeval ontdekt, bijvoorbeeld door afwijkende bloedwaardes. Als er wel klachten zijn, zijn het vaak vage klachten waarbij vermoeidheid voorop staat. Daarnaast kan er sprake zijn van onderstaande klachten:

  • gewrichtsklachten
  • uitblijven van de menstruatie
  • nagelafwijkingen
  • spinvormige vlekjes op de huid (spider naevi)
  • griepachtige verschijnselen met koorts
  • verminderde eetlust
  • een opgezette lever en lichte buikpijn
  • geelzucht

Als auto-immuun hepatitis niet behandeld wordt, ontstaat op den duur levercirrose en leverfalen. Men sprekt van levercirrose wanneer leverweefsel zo erg beschadigd is dat het niet meer kan herstellen. Bij levercirrose is de lever steeds minder in staat om zijn taken uit te voeren.

Diagnose van Auto-immuun hepatitis (AIH)

Er bestaat geen specifieke test, waarmee auto-immuun hepatitis vastgesteld kan worden. Om de diagnose te stellen, zijn verschillende onderzoeken mogelijk. Daarnaast is het van belang dat andere aandoeningen va de lever uitgesloten worden.

Bloedonderzoek
Verhoogde waarden van sommige leverenzymen kunnen wijzen in de richting van een leverontsteking. De mate van verhoging geeft inzicht in de activiteit van de ziekte. 

Daarnaast is de aanwezigheid van bepaalde antistoffen in het bloed een aanwijzing in de richting van auto-immuun hepatitis.

Leverbiopsie
Bij dit onderzoek brengt de arts een holle naald via een speciale plaats tussen de ribben in de lever. Via de holle naald wordt een stukje leverweefsel, een biopt, weggenomen. Dit biopt wordt vervolgens verder onderzocht. Het biopt kan duidelijkheid geven over de aard van de ontsteking en het stadium van de ziekte.

Behandeling van Auto-immuun hepatitis (AIH)

De behandeling van auto-immuun hepatitis is gericht op het verminderen van de klachten en het voorkomen van levercirrose. Het doel van de behandeling is de ontsteking van de lever volledig af te remmen. Hierdoor kan uitbreiding van de ontsteking voorkomen worden en soms kunnen de bestaande ontstekingen zelf genezen.

Langdurige behandeling met medicijnen
De behandeling bestaat meestal uit langdurig gebruik van ontstekingsremmende medicijnen zoals prednison. Vaak worden deze middelen voorgeschreven in combinatie met een medicijn dat het afweersysteem onderdrukt. Deze medicijnen worden immunosuppressiva genoemd. Bij lichte vormen van auto-immuun hepatitis is behandeling met een lichte ontstekingsremmer soms voldoende.

Gebruik prednison
Langdurig gebruik van prednison leidt tot botontkalking. 

Wanneer u langdurig prednison moet gebruiken, krijgen u vaak ook preventief een medicijn om botontkalking tegen te gaan en extra vitamine D supplementen.

Levenslange behandeling
Slechts enkele patiënten zijn na de medicijntherapie helemaal genezen. De meeste patiënten hebben een langdurige en dikwijls levenslange behandeling nodig om te voorkomen dat de ziekte weer opvlamt. In periodes dat de ziekte rustig is, volstaat soms een lagere onderhoudsdosering van de medicijnen. Dit verschilt echter per persoon.

Levertransplantatie
Bij enkele patiënten lukt het niet om de ziekte onder controle te krijgen of wordt de diagnose te laat gesteld. Bij ernstige levercirrose of acuut leverfalen is een levertransplantatie noodzakelijk.

Tips en adviezen bij Auto-immuun hepatitis (AIH)

Auto-immuun hepatitis komt vooral voor bij jonge, vruchtbare vrouwen en vrouwen in de overgang. Bij de meeste patiënten is een succesvolle zwangerschap mogelijk. Het is echter wel belangrijk dat u regelmatig onder controle blijft bij de 

gynaecoloog en uw specialist. Tijdens de zwangerschap kan de arts u aanraden om een zo laag mogelijke dosis medicijnen te gebruilen. Dit om een opvlamming van de ziekte tijdens de zwangerschap te voorkomen. 

Onderzoeken bij Auto-immuun hepatitis (AIH)

Operaties bij Auto-immuun hepatitis (AIH)

Synoniemen

  • Auto-immuun leverontsteking

Schrijf u in voor de nieuwsbrief

Naar boven