Diagnose van colitis ulcerosa

Als de huisarts vermoedt dat je een chronische darmontsteking hebt, verwijst hij je door naar een internist of maag-darm-leverarts (MDL-arts). Je wordt lichamelijk onderzocht en ook is verder onderzoek nodig om de diagnose te stellen. De volgende onderzoeken kunnen worden gedaan:

Bloedonderzoek

Met bloedonderzoek wordt onderzocht of er sprake is van bloedarmoede en een ontsteking. Ook kan de arts met bloedonderzoek vaststellen hoe jouw lichamelijke conditie en voedingstoestand zijn.

Ontlastingsonderzoek

De ontlasting wordt onderzocht om bacteriële infecties uit te sluiten.

Endoscopie

De darm wordt bekeken met behulp van een kijkonderzoek.

In de meeste gevallen wordt de diagnose colitis ulcerosa gesteld door middel van een kijkonderzoek (endoscopie). Bij een endoscopie van de darm wordt de binnenkant van de darm bekeken met behulp van een endoscoop. De endoscoop is een flexibele slang die via de anus in de darm wordt geschoven. Aan het uiteinde van de slang zitten een lampje en een camera. De camerabeelden worden op een scherm weergegeven. Op deze manier kan de arts de binnenkant van de darm goed bekijken. Tijdens een endoscopie kan een stukje weefsel uit de wand van de darm worden genomen. Dit heet een biopsie. Dit stukje weefsel wordt onder de microscoop onderzocht. Dit is nodig om de diagnose te kunnen stellen. Er zijn verschillende soorten endoscopieën. De keuze voor de scopie is afhankelijk van het stuk darm dat de arts wil onderzoeken:

Sigmoïdoscopie

Bij een sigmoïdoscopie worden de endeldarm en het daarboven gelegen bochtige deel (het sigmoïd) onderzocht.

Coloscopie

Bij een coloscopie wordt de gehele dikke darm onderzocht.

Virtuele coloscopie

De virtuele coloscopie is een onderzoek waarbij de arts de dikke darm uitgebreid onderzoekt door middel van CT of MRI technieken. In het geval van een CT-colonografie wordt gebruik gemaakt van röntgenstralen. Bij een MRI-colonografie wordt een sterk magnetisch veld gebruikt om de dikke darm in beeld te brengen. Bij beide technieken wordt de dikke darm driedimensionaal in beeld gebracht. In tegenstelling tot de ‘gewone’ coloscopie gebruikt de arts bij de virtuele coloscopie geen endoscoop Een virtuele coloscopie is een beeldvormend onderzoek, waarbij de dikke darm van buitenaf in beeld gebracht wordt.  Het nadeel van dit onderzoek is dat de arts geen biopt kan nemen.

Behandeling van colitis ulcerosa

De oorzaak van colitis ulcerosa is nog niet goed bekend. Een behandeling die de oorzaak definitief wegneemt, is dan ook niet mogelijk. Tot nu toe worden medicijnen ingezet om kwaliteit van leven te verbeteren en complicaties en darmoperaties te voorkomen. Daarnaast helpen ze een nieuwe opvlamming te voorkomen. Wanneer medicatie niet meer helpt, kan een operatie noodzakelijk zijn.

Medicijnen

De behandeling bij colitis ulcerosa bestaat in principe uit medicijnen. Je arts kan verschillende soorten medicijnen voorschrijven. Medicijnen kunnen colitis ulcerosa niet genezen. De behandeling zorgt meestal wel voor een vermindering van de klachten en het remmen van de ontsteking. Ook kunnen de medicijnen voorkómen dat er nieuwe ontstekingen ontstaan. Sommige mensen zijn door medicijnen zelfs (bijna) klachtenvrij.

Meestal is het een kwestie van uitproberen, welk medicijn voor jou het beste werkt. In sommige gevallen duurt het een tijdje, voordat het beste medicijn voor jou ‘gevonden’ is. Dit komt doordat de werking van de medicijnen per patiënt kan verschillen. Ook de bijwerkingen die kunnen ontstaan, verschillen erg per patiënt.

De dosis die de arts voorschrijft, verschilt per patiënt. De ‘activiteit’ van de ziekte speelt hierbij een belangrijke rol. Als de ziekte niet actief is, is een lage onderhoudsdosering soms voldoende. Tijdens een opvlamming kan de arts een hogere dosering of een ander medicijn voorschrijven. De volgende groepen medicijnen worden voorgeschreven bij colitis ulcerosa:

Milde ontstekingsremmers

Deze remmen de ontstekingen in de darm, bijvoorbeeld Mesalazine preparaten.

Krachtige ontstekingsremmers (corticosteroïden)

Deze remmen de ontstekingen in de darm, maar hebben vaak ook heftige bijwerkingen. Meestal worden deze ontstekingsremmers zo kort mogelijk voorgeschreven tijdens opvlammingen.

TNF-blokkers (biologicals)

Een speciale groep van afweeronderdrukkende medicijnen zijn de TNF-blokkers. Dit worden ook wel biologicals of biologische medicijnen genoemd. Deze medicijnen blokkeren (remmen) het stofje TNF, dat een belangrijke rol speelt bij het ontstaan van ontstekingen. TNF-blokkers worden via een infuus of injecties toegediend. De behandeling met TNF-blokkers is nog vrij nieuw en wordt alleen gebruikt als de andere medicijnen niet voldoende helpen.

Informatiefolder biologische medicijnen
In deze folder leest u wat biologische medicijnen en biosimilars zijn, waar ze voor worden gebruikt en wat u kunt verwachten als u mogelijk wisselt van biologisch medicijn. Deze folder is ontwikkeld door het college ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) in samenwerking met 9 patiëntenorganisaties, waaronder de Crohn en Colitis Ulcerosa Vereniging Nederland (CCUVN).

Afweeronderdrukkende medicijnen (immunosuppressiva)

Deze medicijnen remmen het afweersysteem, waardoor er minder ontstekingsreacties ontstaan.

Antibiotica

In sommige gevallen schrijft de arts antibiotica voor om klachten door bacteriële overgroei te verminderen.

Diarreeremmers

Deze kunnen de diarreeklachten verminderen. Zij helpen echter niet tegen de ontstekingen.

Operatie

Wanneer medicijnen niet voldoende helpen, is een operatie soms noodzakelijk. Het ontstoken deel van de dikke darm wordt dan door de chirurg verwijderd. Soms wordt een (tijdelijk) stoma aangelegd, zodat de darm de kans krijgt om te herstellen.

Bij mensen met colitis ulcerosa, die erg veel last hebben van ontstekingen, kan de arts voorstellen de gehele dikke darm inclusief de endeldarm te verwijderen. Voor de ontlasting wordt dan vaak een (tijdelijk) stoma aangelegd. Een stoma is een kunstmatige uitgang op de buik voor de ontlasting. Een stoma kan tijdelijk of permanent zijn. Wanneer mogelijk, wordt in plaats van een stoma een ‘pouch’ aangelegd. Het woord pouch betekent letterlijk buidel, reservoir of (opvang)zakje. Een pouch kan gemaakt worden van een deel van de dunne darm, wanneer de dikke darm is verwijderd. Vervolgens wordt een verbinding tussen de dunne darm (met de pouch) en de anus gemaakt. De pouch is dan een soort opvangzakje, waarin ontlasting tijdelijk opgeslagen kan worden. De pouch neemt als het ware de functie van de endeldarm over. Als deze vol is, krijg je aandrang om naar het toilet te gaan.

Het verwijderen van de hele darm is een ingrijpende operatie, met vaak blijvende gevolgen. De klachten van colitis ulcerosa verdwijnen wel door de operatie, omdat de dikke darm niet meer kan ontsteken.

Dit doen wij voor colitis ulcerosa

We streven ernaar patiënten en de mensen in hun directe omgeving zo goed mogelijk voor te lichten via onze website en brochures. In de afgelopen jaren hebben wij dankzij onze donateurs ook verschillende onderzoeken naar colitis ulcerosa gesubsidieerd om bijvoorbeeld de behandeling te verbeteren.

Doneer voor betere behandelingen van colitis ulcerosa

Colofon

Deze informatie is geschreven door de Maag Lever Darm Stichting.

In samenwerking met:
Dr. Liesbeth Kager, MDL-arts
Drs. Michelle Sikkens, MDL-arts
Dr. Ellen Witteman, MDL-arts
Joan Rentzing, diëtiste en voedingsdeskundige

Laatst herzien:
2017

Doneer