Anaal fissuur

Wat is een anaal fissuur?

Een anaal fissuur is een fissuur in de anus. Een fissuur in de anus is een kloofje of een scheurtje in de anus. Vaak loopt de fissuur in de lengterichting van de bilspleet, aan de voorkant of achterkant van de anus. Anale fissuren komen vooral voor bij jonge mensen en mensen van middelbare leeftijd.

Oorzaak van anaal fissuur

Een anaal fissuur kan verschillende oorzaken hebben:

  • Verstopping
    Door verstopping of constipatie en hard persen (om de ontlasting kwijt te raken) kan een fissuur ontstaan. Met verstopping bedoelen we harde, droge ontlasting. Het is dus belangrijk om te zorgen dat de ontlasting zacht en soepel blijft.  Tips en adviezen om verstopping te voorkomen   
  • Een verhoogde spanning (een soort kramp) van de kringspier
    Deze verhoogde spanning wordt meestal verergerd door de pijn die de fissuur veroorzaakt. Het is daarom lastig om van de klachten af te komen. Een verkramping van de kringspier zorgt ook voor een verminderde doorbloeding, waardoor een wondje minder goed geneest.

 

  • Chronische darmontsteking
    Wondjes en fissuren bij de anus komen voor als verschijnsel bij chronische darmontstekingen en met name bij de ziekte van Crohn.
anus_v22

Klachten en symptomen bij anaal fissuur

Anuskloofjes zijn met name erg pijnlijk tijdens de stoelgang. Daarnaast kan de ontlasting gepaard gaan met helderrood bloedverlies of bloed bij het afvegen. Soms hebben mensen door de pijn last van verkramping van de kringspier. Verkramping van de kringspier heeft tot gevolg dat de doorbloeding in de kringspier vermindert. Hierdoor genezen wondjes, zoals fissuren, minder goed. Vaak worden de klachten chronisch. Dit komt doordat de verkramping van de kringspier toeneemt als gevolg van de pijn die een fissuur veroorzaakt.

Diagnose van anaal fissuur

De diagnose wordt meestal gesteld op basis van de klachten en een lichamelijk onderzoek door een arts. De huisarts bekijkt (het gebied rondom) de anus en kan zo een fissuur vaststellen. Zo nodig kan de huisarts met een vinger de binnenkant van de anus en endeldarm onderzoeken. Dit wordt een rectaal toucher genoemd.

In sommige gevallen is meer onderzoek noodzakelijk om de diagnose te kunnen stellen. Dit kan door middel van een kijkonderzoek van de anus en endeldarm; een proctoscopie of een sigmoïdoscopie. De arts kan met dit onderzoek via de anus de binnenkant van de anus en de endeldarm bekijken.

Behandeling van anaal fissuur

In eerste instantie zal de arts adviezen geven om de ontlasting zacht en soepel te houden. Eventueel kan de arts middelen voorschrijven die de ontlasting zachter maken. Adviezen voor een zachte ontlasting vindt u ook onder tips en adviezen

Een anale fissuur kan worden behandeld met een zalf. Er zijn verschillende soorten zalven:

  • Lidocaïnezalf
    Zalf met lidocaïne werkt met name verdovend en pijnstillend.
  • Zinkzalf
    Zinkzalf zorgt ervoor dat de huid droog blijft. De zinkzalf beschermt de huid tegen vocht en ontlasting en zorgt voor indroging van het wondje.
  • Zalf met isosorbidedinitraat (ISDN)
    Zalf die isosorbidedinitraat (ISDN) bevat, zorgt ervoor dat de bloedtoevoer in de anus bevorderd wordt. Dit bevordert het herstel van het kloofje. Deze zalf wordt meestal pas voorgeschreven wanneer bovenstaande adviezen en zalfjes geen effect hebben vanwege de bijwerkingen die de zalf kan hebben.
  • Diltiazem zalf
    Deze zalf heeft een zelfde effect als isosorbidedinitraat met mogelijk wat minder bijwerkingen.

Botuline injecties
Soms kan een injectie de behandeling zijn van een anuskloofje. Dit heet een botuline injectie. Botuline injecties rond de anus kunnen soms  goede resultaten geven. Botuline verlaagt tijdelijk de verhoogde spanning van de kringspier. Hierdoor verdwijnt de verkramping, de doorbloeding verbetert en het kloofje kan genezen. De werking van de injectie duurt ongeveer drie maanden. Eventueel kan de injectie herhaald worden. 

Operatie
Wanneer de klachten blijven bestaan, ook na langdurige behandeling met bovenstaande middelen, kan er soms een operatie worden gedaan. Deze ingreep wordt niet heel vaak meer toegepast en kan bijwerkingen zoals incontinentie geven.

De operatiemethode die soms wordt toegepast is de zogenoemde LIS-methode (LIS = laterale interne sfincterotomie). Hierbij wordt via een klein operatiewondje naast de anus het binnenste deel van de sluitspier aan de zijkant ingeknipt. De spanning op de fissuur verminderd vervolgens waardoor deze kan genezen.

Tips en adviezen bij anaal fissuur

Om anale fissuren te voorkomen en de genezing te bevorderen, is het belangrijk om te zorgen dat uw ontlasting zacht en soepel is. Als uw ontlasting zacht is, hoeft u niet hard te persen om de ontlasting kwijt te raken. De kans dat fissuren ontstaan is dan klein en bestaande wondjes krijgen de kans om te genezen.

Onderstaande adviezen helpen de ontlasting zacht en soepel te houden:

  • Eet vezelrijk
    Voedingsvezels zijn onmisbaar voor een gezonde spijsvertering en een goede ontlasting. Vezels werken als een spons en houden vocht vast waardoor de ontlasting zacht en soepel blijft. Ook stimuleren vezels de darmbeweging. Voorbeelden van vezelrijke voeding zijn groente, fruit en volkoren producten. Op www.vezeltest.info kunt u testen of u dagelijks voldoende vezels eet. 
  • Drink minstens 2 liter per dag
    Voldoende vocht is nodig om de ontlasting soepel te houden. Gebruikt u wel extra vezels maar niet voldoende vocht dan werken de vezels juist averechts. De vezels in de ontlasting kunnen dan niet voldoende vocht opnemen waardoor de ontlasting hard wordt.
  • Zorg voor voldoende beweging
    Door regelmatig te bewegen, wordt de darmbeweging gestimuleerd en beweging zorgt ervoor dat de darm op gang blijft. Hiermee voorkomt u verstopping (constipatie).
  • Gezond toiletgedrag
    Ga meteen naar het toilet als u aandrang voelt. Door de ontlasting op te houden, wordt deze verder ingedikt. Hierdoor kan verstopping ontstaan. Neem rustig de tijd voor uw toiletgang en kijk achterom. De kleur van de ontlasting zegt veel over uw gezondheid.
  • Sla uw ontbijt niet over!
    Het ontbijt is heel belangrijk. Een vezelrijk ontbijt zorgt ervoor dat de werking van de darm op gang komt en dat de darmen in beweging blijven.

Daarnaast is het belangrijk om te zorgen voor een goede hygiëne van de anus en de huid rondom de anus. Dit kunt u doen door de volgende adviezen op te volgen:

  • Vermijd geparfumeerd en/of vochtig toiletpapier. Het is verstandig de huid en de anus na de stoelgang goed met lauw water te wassen en geen zeep te gebruiken.
  • Droog de huid daarna goed af (droogdeppen en niet wrijven) en houdt de huid zoveel mogelijk droog.
  • Gebruik geen zelfzorgmiddelen zoals zalf, crème of zetpillen, tenzij het op advies van de arts is.
  • Draag bij voorkeur katoenen ondergoed en niet te strak zittende kleding.

Wanneer u last heeft van verkramping of verhoogde spanning van de kringspier kan een warm bad soms verlichting bieden. Als u moeite heeft de bekkenbodemspieren te ontspannen kan bekkenbodemfysiotherapie mogelijk helpen. De bekkenbodem is de spiergroep die ervoor zorgt dat u  ontlasting en urine kunt ophouden en dat u kunt persen en plassen om deze kwijt te raken.
U kunt de mogelijkheid van bekkenbodemfysiotherapie met uw huisarts bespreken. Deze kan u eventueel doorverwijzen naar een fysiotherapeut die gespecialiseerd is in bekkenbodemklachten.

Onderzoeken bij Anaal fissuur

Synoniemen

  • Fissura ani
  • Anuskloofje
  • Scheurtje in de anus

Schrijf u in voor de nieuwsbrief