Wat is het?

Winderigheid wordt ook wel gasvorming of flatulentie genoemd. Bij iedereen is er altijd een bepaalde hoeveelheid gas in het spijsverteringskanaal aanwezig. En iedereen laat winden, dat is dus heel normaal. Gemiddeld zo’n 20 winden per dag. Je kunt spreken van winderigheid wanneer je veel meer winden laat of daar geen controle over hebt. Bij extra gasvorming kunnen dit soms 30 á 40 winden zijn per dag.

Het gas in de darm bestaat vrijwel geheel uit stikstof, zuurstof, koolzuurgas, waterstof en methaan. Dit zijn allemaal reukloze gassen. Het stinken van winden heeft te maken met een geringe hoeveelheid stinkende gassen. Dit zijn vaak zwavelverbindingen (rotte eieren) die vrijkomen bij de afbraak van bepaalde eiwitten. De samenstelling en de geur van het darmgas heeft onder andere te maken met de voeding en je microbioom, de vele bacteriën die in je darm leven.

Gas komt in de spijsvertering door:

  • Gasvorming door microbioom
    • In je darmen huizen miljarden bacteriën, die samen met virussen, gisten en schimmels je microbioom. Onverteerde voedingsresten, zoals vezels komen in de dikke darm terecht. Deze onverteerde voedingsresten worden door de bacteriën afgebroken en bij dit proces komen gassen vrij. De meeste gasvorming ontstaat door de afbraak van bacteriën.

  • Inslikken van lucht
    • Tijdens het eten, drinken en praten komt er ook een kleine hoeveelheid lucht mee naar binnen. Het grootste deel hiervan boer je op.

  • Bloedsomloop
    • Een heel klein deel van het gas is afkomstig van de bloedsomloop. Gas wordt vanuit het bloed afgegeven aan de darm en ook weer door de darm afgegeven aan het bloed.

Hoe herken ik het?

Extra gasvorming is meestal onschuldig, maar het kan wel erg vervelend zijn. Vooral als je geen controle hebt over het laten van winden. Door het ophouden van winden worden de klachten vaak erger. Mensen schamen zich er vaak voor. Omdat het niet gevaarlijk is, is een bezoek aan de huisarts meestal niet noodzakelijk. Hen je ook andere klachten zoals diarree met slijm en/of bloed, een veranderd ontlastingspatroon, aanhoudende buikpijn of gewichtsverlies dan is een bezoek aan je huisarts wel noodzakelijk.

Is het erg om winden op te houden?

Niet direct. Het levert geen ernstige gezondheidsproblemen op. Wel is het verstandig om naar je spijsvertering te luisteren. Het inhouden van winden kan namelijk klachten geven, zoals rommeling in de buik, een opgeblazen gevoel en buikkrampen.

Oorzaken

Klachten van winderigheid kunnen veroorzaakt worden door:

Klachten en symptomen bij winderigheid

Extra winderigheid is meestal niet de enige klacht. Vaak is er ook sprake van:

Vezels en winden

Vezels zijn voedingsstoffen die onverteerd in de dikke darm aankomen. Ze worden dus afgebroken door de bacteriën in de dikke darm, waar je microbioom zit. Bij dit proces komt gas vrij. Als je plotseling meer vezels gaat eten, moeten je darmen daar even aan wennen. Het kan zijn dat ze dan wat extra gassen produceren en je wat meer last krijgt van winderigheid. Maar voordat je denkt dat je beter vezels kunt vermijden is niet waar. Vezels zijn heel belangrijk voor je spijsvertering en microbioom. Het eten van veel soorten vezels zorg je goed voor je microbioom. In combinatie met voldoende vocht en beweging, leveren ze juist een bijdrage aan het gezond houden van je spijsvertering.

Meer weten over vezels en het microbioom? Lees hier meer

Hoe gaat het verder?

Diagnose van winderigheid

Wanneer je veel last hebt van winderigheid zal je huisarts je een aantal vragen stellen over je klachten en je voeding om erachter te komen waardoor de klachten veroorzaakt worden. Soms is een lichamelijk onderzoek van je buik en een inwendig onderzoek van de anus en de endeldarm (rectaal toucher) nodig.

Als de winderigheid het gevolg is van een andere aandoening dan moet deze achterliggende ziekte behandeld worden. Om winderigheid te voorkomen en bestrijden zijn een aantal adviezen van belang.

Het is niet altijd duidelijk wat de oorzaak is van extra gasvorming. Het aanpassen van leef- en voedingspatroon kan helpen om klachten te verminderen. De arts kan je eventueel doorverwijzen naar een diëtist voor voedingsadviezen. Als de klachten veroorzaakt worden door een aandoening is het belangrijk om de daarbij horen adviezen op te volgen.

Wat kan ik doen?

Tips en adviezen

Deze tips kunnen helpen om winderigheid te voorkomen en te verminderen

  • Eet gezond en regelmatig
  • Kies voor vezelrijke voeding
    • Vezelrijke voeding zoals volkorengraanproducten, groente en fruit, of aardappelen, noten en zaden. Maar pas op: ga je in één keer van witbrood en witte rijst naar alleen maar zilvervlies en volkorengranen, dan kan het zijn dat het ‘gas in je darmen’ even toeneemt. Rustig opbouwen is dus het advies. Ze hebben je darmen de tijd om hieraan te wennen. Lees hier hoe je vezelrijk kunt eten.

  • Vermijd producten die extra gasvorming geven
      • Dit zijn producten zoals koolzuurhoudende frisdranken, bier, lightproducten met name omdat zoetstoffen als sorbitol, xylitol en maltitol kunnen leiden tot winderigheid. Maar ook kruiden en specerijen.
      • Ook kan het verminderen van de hoeveelheid peulvruchten, koolsoorten, uien en prei helpen. Probeer ze dus nog steeds af en toe te eten. En laat je darmen even aan deze producten wennen.
  • Eet rustig en kauw goed
    • Neem voldoende tijd voor je maaltijd. Als je snel eet, is de kans groter dat je meer lucht inslikt. En praat ook niet te veel tijdens het eten.

  • Stop met roken
    • Daarbij is de kans dat je lucht inslikt.

  • Verstopping
    • Probeer te voorkomen door een gezonde, gevarieerde en vezelrijke voeding te gebruiken. Bij verstopping is vezelrijke voeding erg belangrijk maar door het gebruik van extra vezels kan de gasvorming ook tijdelijk weer toenemen. Belangrijk is dan ook om het aantal vezels geleidelijk uit te breiden. Drink daarbij minimaal 2 liter per dag.

  • Vermijd stress en beweeg voldoende

Blijf je last houden van winderigheid, een opgeblazen gevoel, rommelige darmen of ontlastingsproblemen? Neem contact op met je huisarts.

Colofon

Deze informatie is geschreven door de Maag Lever Darm Stichting.

In samenwerking met:
Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen (NVMDL)
Drs. Kim van Boxtel, MDL-arts (NVMDL)
Sophie Gray, arts in opleiding – MDL (NVMDL)
Sacha Visser, diëtist gespecialiseerd in darmproblematiek en voedselovergevoeligheid


Laatst herzien:
oktober 2022

Heeft deze informatie je geholpen?

Wij willen je zo goed, betrouwbaar en compleet mogelijk informeren over spijsverteringsziekten en -klachten. Voor het actualiseren van deze website en onderzoek naar spijsverteringsziekten is de Maag Lever Darm Stichting volledig afhankelijk van donateurs.

Doneer aan de Maag Lever Darm Stichting

Alleen dankzij de steun van donateurs kunnen wij ons werk blijven doen

Doneer