Divertikels en diverticulitis

Wat zijn divertikels?

Divertikels zijn kleine uitstulpingen van de darmwand in de buikholte. Divertikels stulpen naar buiten uit. Ze ontstaan waarschijnlijk op zwakke plekken in de darmwand die onder verhoogde druk gaan uitstulpen. Divertikels zijn volkomen onschuldig en zullen ook nooit kwaadaardig worden. Divertikels ontstaan vooral in het laatste bochtige deel van de dikke darm. Bij sommige mensen ontstaan ze echter in het begin en middengedeelte van de dikke darm. Ze ontstaan meestal alleen bij mensen die ouder zijn dan 50 jaar. Verreweg de meeste divertikels ontstaan in de dikke darm. Soms komen ze ook voor in de slokdarm (bv. Zenker divertikel) en in de dunne darm (bv. Meckel divertikel).

Wat is diverticulitis?
Divertikels zijn volkomen goedaardig en onschuldig. Divertikels worden vaak per toeval ontdekt omdat ze meestal weinig of geen klachten veroorzaken. Divertikels kunnen gaan ontsteken als ontlasting in de uitstulping blijft hangen. Dit wordt diverticulitis genoemd.

Oorzaak van Divertikels en diverticulitis

Waarschijnlijk ontstaan divertikels op zwakke plekken in de darmwand die onder verhoogde druk gaan uitstulpen. Mogelijk speelt een vezelarme voeding een rol bij het ontstaan van divertikels. Vezels zitten bijvoorbeeld in groente, fruit, volkoren brood of muesli. Bij te weinig vezels in de voeding kan de ontlasting harder worden. Harde ontlasting blijft daardoor langer in de darm en de stoelgang gaat moeizamer. Dit wordt ook wel verstopping of obstipatie genoemd. Ook te weinig lichaamsbeweging kan leiden tot verstopping. Door harde ontlasting ontstaat er een verhoogde druk in de darm. Deze verhoogde druk kan de vorming van divertikels tot gevolg hebben.

Mogelijke oorzaak van diverticulitis
Divertikels kunnen gaan ontsteken wanneer er ontlasting achterblijft in de uitstulping. Bacteriën kunnen zich dan snel vermenigvuldigen, waardoor de kans op een ontsteking groter wordt.
De kans dat ontlasting blijft hangen in divertikels is met name aanwezig als de ontlasting hard en droog is. Bij een soepele, zachte ontlasting blijft vrijwel nooit ontlasting achter in de uitstulpingen.

Klachten en symptomen bij divertikels en diverticulitis

Meestal geven divertikels geen klachten. Sommige mensen hebben wel klachten zoals een vage buikpijn, buikkrampen en soms wat verstopping en/of diarree en wat slijm uit de anus. Soms geven divertikels bloed bij de ontlasting. Klachten treden vooral op als divertikels gaan ontsteken.

Diverticulitis geeft vaak de volgende klachten:

  • Buikpijn en buikkrampen. De pijn kan direct hevig zijn of eerst wat zeurend en na een paar dagen hevig.
  • Koorts.
  • Een opgezette buik.
  • Een veranderd ontlastingspatroon: hevige diarree of ernstige obstipatie.
  • Misselijkheid, soms met braken.
  • Soms bloedverlies en slijmverlies uit de anus.

Diverticulitis kan bloedverlies uit de anus veroorzaken soms zelfs in grote hoeveelheden. Dit kan het gevolg zijn van een zogenoemde divertikelbloeding. Een divertikelbloeding ontstaat doordat een heel klein bloedvaatje in het divertikel scheurt. Een divertikelbloeding kan ook optreden zonder dat er sprake is van een diverticulitis.

Wanneer diverticulitis niet (goed) behandeld wordt, kan de darm op de plaats van de ontsteking open barsten. Dit wordt een darmperforatie genoemd. De kans op een darmperforatie is groter als u heel veel ontstoken divertikels in uw dikke darm heeft.

Een darmperforatie kan erg gevaarlijk zijn omdat hierdoor ontlasting in de buikholte terecht kan komen. Er kan dan een buikvliesontsteking (peritonitis) ontstaan. Een darmperforatie en/of buikvliesontsteking geeft acute, hevige pijnklachten, meestal in combinatie met hoge koorts.

Diagnose van Divertikels en diverticulitis

Divertikels worden vaak per toeval ontdekt. Als u ernstige klachten hebt die kunnen duiden op diverticulitis verwijst de huisarts u door naar een maag-, darm-en leverarts (MDL-arts) of internist voor verder onderzoek.

Divertikels en diverticulitis worden doorgaand vastgesteld met behulp van één van onderstaande onderzoeken:

  • Echografie van de onderbuik
    Een echografie is een beeldvormend onderzoek waarbij gebruik gemaakt wordt van geluidsgolven. Tijdens een echografie van de onderbuik ligt u op een onderzoekstafel. Uw huid wordt van tevoren ingesmeerd met een soort gel die geluidsgolven goed geleidt. De arts beweegt het echoapparaat over de huid van uw onderbuik. Het echoapparaat is een apparaat dat geluidsgolven uitzendt en de teruggekaatste geluidsgolven weer opvangt. Deze teruggekaatste geluidsgolven worden vervolgens weergegeven op een beeldscherm. Met dit onderzoek kan de arts de wand van de dikke darm bekijken. Op deze manier kan de ernst van de ontsteking worden beoordeeld. Bij ernstig ontstoken divertikels wordt een echografie soms aangevuld met een CT-scan.
  • CT-scan
    Een CT-scan (Computertomografie) is een onderzoek met röntgenstralen. Via een ader in de arm spuit de arts contrastvloeistof in. Organen zijn dan duidelijk zichtbaar op de röntgenafbeeldingen. Tijdens het onderzoek gaat u heel langzaam door een kokervormige scanner. De scanner maakt een hele serie gedetailleerde foto’s.  Deze afbeeldingen zijn allemaal dwarsdoorsneden van het lichaam. Er wordt een CT-scan van de buik gemaakt als de arts denkt dat u acute, ernstig ontstoken divertikels in de dikke darm hebt waarbij soms ook een abces kan ontstaan. Een abces is een holte gevuld met pus. Met dit onderzoek wordt dan meteen ook gekeken of er sprake is van een gaatje in de darmwand (perforatie).
  • Coloscopie en sigmoïdoscopie
    Dit onderzoek wordt meestal alleen uitgevoerd als er aanhoudende klachten zijn en om andere darmaandoeningen uit te sluiten. Tijdens dit onderzoek bekijkt de arts de binnenkant van uw dikke darm. Dit gebeurt met een speciaal kijkinstrument: de endoscoop. Dit is een dunne, flexibele slang. Deze slang wordt via de anus in de darm geschoven. Aan het uiteinde van de slang zitten een lampje en een camera. Deze zorgen ervoor dat de arts de binnenkant van de darm goed kan bekijken. Bij een coloscopie wordt de hele dikke darm onderzocht inclusief de endeldarm. Bij een sigmoïdoscopie wordt de endeldarm en het laatste deel van de dikke darm onderzocht.

Behandeling van Divertikels en diverticulitis

Normaal gesproken is het niet nodig om divertikels te behandelen. Bij divertikels is het wel belangrijk om te zorgen dat uw ontlasting soepel blijft. Als uw ontlasting soepel is, is de kans kleiner dat ontlasting achterblijft in de uitstulpingen. Dit is een risicofactor voor het ontstaan van ontstekingen. Onder ‘tips en adviezen’ vindt u leefregels en voedingsadviezen die u hierbij kunnen helpen. Op die manier kunt u het ontstaan van nieuwe divertikels en ontstekingen zoveel mogelijk voorkomen.

De huisarts zal u adviseren om vezelrijk te eten of extra vezels te nemen, bijvoorbeeld zemelen en muesli. Eventueel kan de huisarts medicijnen voorschrijven die de ontlasting zacht houden. Er wordt momenteel nog meer onderzoek gedaan naar het positieve effect van een vezelrijk dieet bij divertikels.

Behandeling van diverticulitis
De behandeling van diverticulitis bestaat uit een dieet en soms medicijnen. In ernstige gevallen is een ziekenhuisopname of operatie nodig.

Voeding
Als u ontstoken divertikels hebt, kunt u in principe normaal blijven eten. Bij ernstig ontstoken divertikels adviseert de arts soms een vloeibaar dieet. Hierdoor kan de darm tot rust komen en kunnen de ontstekingen beter genezen. Meestal kan na enkele dagen overgestapt worden naar een licht verteerbare voeding. Raadpleeg uw arts of een diëtist als u vragen hebt over de voeding of voor een persoonlijk voedingsadvies

Medicijnen
Bij hevige ontstekingen en koorts schrijft de arts soms een antibioticum voor. Ook krijgt u vaak een middel om de ontlasting zachter te maken en kunt u pijnstillers krijgen om buikpijn en krampen te verminderen.

Opname in het ziekenhuis
Bij ernstige klachten en bij dreigende complicaties is een opname in het ziekenhuis soms nodig. Het is belangrijk dat u bedrust houdt en u krijgt via een infuus een antibioticum en eventueel via een slangetje voeding toegediend. Zodra de ontsteking wat rustiger is, mag u langzaam de voeding uitbreiden. Raadpleeg uw arts of een diëtist als u vragen hebt over de voeding of voor een persoonlijk voedingsadvies

Operatie
Soms leidt diverticulitis tot ernstige complicaties zoals een (dreigende) perforatie of een buikvliesontsteking. Een operatie waarbij een stuk van de dikke darm wordt verwijderd is dan noodzakelijk. De uiteinden van de  dikke darm worden vervolgens aan elkaar gehecht. In enkele gevallen krijgt u een tijdelijk stoma. Dit is een kunstmatige uitgang voor de ontlasting. Het uiteinde van de dikke darm wordt dan via een opening in de buik naar buiten gebracht. De ontlasting verlaat via deze kunstmatige uitgang het lichaam. Het wordt opgevangen in een speciaal luchtdicht zakje. Meestal worden de darmuiteinden na enkele maanden weer aan elkaar gehecht en het stoma opgeheven.

Punctie
Een andere ernstige complicatie van een diverticulitis kan de vorming van een abces in de buik zijn. Dit is een ophoping van pus. Hiervoor is vaak geen operatie noodzakelijk maar kan volstaan worden met een drainage procedure. Hiertoe wordt via een naald een slangetje in de holte met pus gebracht waardoor deze schoongespoeld kan worden.

Tips en adviezen bij Divertikels en diverticulitis

Onderstaande tips en adviezen zijn verschillend voor niet-ontstoken divertikels en voor divertikels die wel ontstoken zijn (diverticulitis). Dit zijn algemene adviezen. Voor een persoonlijk voedingsadvies kunt u terecht bij uw arts of een diëtist.

Divertikels (geen ontstekingen)
Het is belangrijk om te zorgen dat uw ontlasting soepel blijft. Soepele, zachte ontlasting zal namelijk minder snel in de divertikels blijven hangen. Ook voorkomt u hiermee dat er een verhoogde druk ontstaat in uw darmen. Gezond, gevarieerd en vezelrijk eten en voldoende drinken is de beste manier om uw darmen in goede conditie te houden.

Onderstaande tips en adviezen helpen u hierbij:

  • Een gezonde voeding bevat alle voedingsstoffen die uw lichaam dagelijks nodig heeft. De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum schetst kaders voor een goede, gezonde voeding. De Schijf van Vijf bestaat uit vijf vakken met producten waarmee u elke dag opnieuw gezond en gevarieerd kunt eten. Neem iedere dag voldoende producten uit elk vak en varieer genoeg! Als u eet volgens de Schijf van Vijf krijgt uw lichaam voldoende vezels, wat erg belangrijk is voor een gezonde buik. Ook krijgt u op deze manier voldoende mineralen, vitaminen, eiwitten, koolhydraten en vetten binnen. Kies daarnaast niet te vaak voor producten die buiten de Schijf van Vijf vallen. Op deze manier zorgt u goed voor uw lichaam.
    Vooral vezelrijke voeding is erg belangrijk bij divertikels. Voedingsvezels zijn onmisbaar voor een gezonde spijsvertering en een goede ontlasting. Vezels werken als een spons en houden vocht vast waardoor de ontlasting zacht en soepel blijft. Dit is erg belangrijk bij divertikels. Ook stimuleren vezels de darmbeweging. Voorbeelden van vezelrijke voeding zijn groente, fruit en volkoren producten. Op www.vezeltest.info kunt u testen of u dagelijks voldoende vezels eet. Meer informatie over vezelrijke voeding vind u bij Gezonde buik.
  • Drink dagelijks tenminste 1,5 - 2 liter vocht.
    Als u een vezelrijke voeding gebruikt, is het heel verstandig om genoeg te drinken.  Vezels hebben namelijk vocht nodig om goed te kunnen werken.
  • Zorg voor voldoende beweging.
    Door regelmatig te bewegen wordt de darmbeweging gestimuleerd en kunt u verstopping voorkomen.
  • Stop met roken.
    Roken heeft een schadelijke invloed op het maagdarmkanaal. Het is  beter om te stoppen met roken.

Op www.vezeltest.info kunt u testen of u dagelijks voldoende vezels eet.

Diverticulitis (wel ontstekingen)
Als u ontstoken divertikels hebt, kunt u in principe normaal blijven eten. Bij ernstige ontstoken divertikels adviseert de arts soms een vloeibaar dieet. Hierdoor kan de darm tot rust komen en kunnen de ontstekingen beter genezen. Meestal kan na enkele dagen overgestapt worden naar een licht verteerbare voeding. Raadpleeg uw arts of een diëtist als u vragen heeft over voeding of voor een persoonlijk voedingsadvies.

Onderzoeken bij Divertikels en diverticulitis

Gerelateerde ziekten Divertikels en diverticulitis

Synoniemen

  • Diverticulose (divertikels)
  • Divertikelziekte (divertikels)

Operaties bij Divertikels en diverticulitis

Schrijf u in voor de nieuwsbrief

Naar boven