Diarree

Wat is diarree?

Diarree is een waterdunne ontlasting. Mensen die last hebben van diarree hebben ook vaak meerdere keren per dag last van waterdunne ontlasting. Als de ontlasting alleen wat minder vast is dan normaal is dat niet direct diarree. Diarree wordt soms ook wel buikloop genoemd.

Gezonde en gevarieerde voeding zijn belangrijk voor een gezonde stoelgang. We hebben een speciaal Zomer Receptenboekje samengesteld met 8 gezonde én eenvoudige recepten. Download het receptenboekje.

Oorzaak van diarree

Diarree kan veel verschillende oorzaken hebben. Diarree kan plotseling (acuut) ontstaan maar het kan ook een chronische (langdurige) klacht of aandoening zijn.

Een plotselinge maag-darm infectie (gastro-enteritis)

Acute diarree ontstaat meestal door een  besmetting met virussen, bacteriën of parasieten. Een veelvoorkomende vorm van acute diarree is de zogenoemde buikgriep. Iedereen heeft hier wel eens last van. Buikgriep ontstaat als gevolg van een virus.

Ook acute diarree als gevolg van een bacterie of parasiet komt vrij veel voor. Vaak is het eten of drinken van besmet voedsel of water dan de oorzaak. Dit soort darminfecties ontstaan vaker in het buitenland (bijvoorbeeld tijdens een vakantie). In het buitenland is de hygiëne soms minder en er zijn andere virussen, bacteriën en parasieten dan thuis. De darmen kunnen daardoor gemakkelijk van streek raken.

In rauw vlees, zoals kip en varkensvlees, zitten bacteriën waarvan mensen ziek kunnen worden. Normaal gesproken veroorzaakt het eten van besmet vlees niet direct een infectie. Pas wanneer de bacteriën zich op het voedsel hebben kunnen vermeerderen, ontstaat gevaar voor infectie. Vooral met barbecueën kan het mis gaan. Het vlees wordt vaak lange tijd te warm bewaard. Hierdoor kunnen de schadelijke bacteriën in aantal toenemen. Als het vlees vervolgens niet goed wordt doorbakken, worden niet alle bacteriën gedood. Het gevolg is dan een darminfectie met buikpijn en diarree.

De Campylobacter jejuni bacterie is in Nederland de belangrijkste veroorzaker van darminfecties. In sommige gevallen kunnen de Salmonella typhi bacterie en de Salmonella paratyphi bacterie acute diarree veroorzaken. De salmonellabacterie komt vooral voor in raum vlees maar ook in eieren, rauwe melk en melkproducten, vis en garnalen.

Overloopdiarree of paradoxale diarree

Sommige mensen denken dat ze diarree hebben terwijl ze in feite last hebben van verstopping. Dit komt omdat de vaste ontlasting ervoor zorgt dat de darmbacteriën de ontlasting laten ‘gisten’. Hierdoor kan dunne ontlasting langs de harde ontlasting weglekken. We noemen dit ook wel overloopdiarree of paradoxale diarree.

Ziekten van het maag-darmkanaal

Er zijn ook maag-darmziekten waarbij langdurige diarree optreedt. Bijvoorbeeld bij chronische darmontstekingen zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Vooral op momenten dat deze ziekten opvlammen, ontstaat diarree.

Ook bij chronische aandoeningen aan de alvleesklier, lever en galwegen kan langdurige vetdiarree voorkomen. Dit is een vettige en dunne ontlasting. Vaak blijft deze ontlasting drijven in de toiletpot of plakken aan de randen van de toiletpot. De ontlasting stinkt meer dan normaal, is wat licht gekleurd met een glanzend aspect.

Het Prikkelbare Darm Syndroom

Bij het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) is de darmwand overgevoelig voor prikkels en reageert hierop met krampen, pijn en een opgeblazen gevoel. De buikpijn gaat vaak samen met verstopping of met diarree. Het ontlastingspatroon kan wisselend zijn, de ene keer is de ontlasting hard en droog en de volgende keer juist weer dun. De oorzaak van PDS is niet bekend. Een vezelarme voeding, te weinig beweging en spanningen kunnen een rol spelen.

Voedselintolerantie

Sommige mensen kunnen bepaalde voedingsmiddelen niet verdragen. Dit wordt voedselintolerantie genoemd. Een bekend voorbeeld hiervan is lactose-intolerantie. Hierbij zorgt vooral melk voor darmklachten zoals diarree, buikkrampen en buikpijn. Een ander voorbeeld is coeliakie. Dit is een intolerantie voor gluten. Hierbij veroorzaakt voedsel dat gluten bevat een beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. Hierdoor kan diarree ontstaan.

Voeding

Een dunnere ontlasting (niet echt waterdunne diarree) wordt in veel gevallen veroorzaakt door een verkeerd voedingspatroon. Een vezelrijke, gezonde voeding is in dat geval belangrijk. Vezels zorgen voor een goede darmwerking en ze werken als een soort spons in de ontlasting. Hierdoor nemen ze vocht op en wordt de ontlasting steviger. Een hoge consumptie van zoetstoffen (bv. sorbitol of xylitol), cafeïne houdende dranken en suiker kan ook een dunne ontlasting veroorzaken.

Medicijnen

Bepaalde medicijnen kunnen als bijwerking diarree hebben. Bekend zijn bijvoorbeeld antibiotica, sommige pijnstillers en maagzuurremmers.

 

Stress

Diarree kan ook het gevolg zijn van een snellere passage van ontlasting door de darm. Normaal gesproken duurt het 24-48 uur voordat de ontlasting door de hele dikke darm heen is. In de dikke darm worden water en zouten aan de ontlasting onttrokken. De ontlasting wordt dus ingedikt door de dikke darm. Als ontlasting (veel) sneller dan normaal door de dikke darm heen gaat, krijgt u dunne ontlasting of zelfs diarree. Dit gebeurt bijvoorbeeld als gevolg van stress of spanningen.
Lees meer over wat u kunt doen om uw spijsvertering gezond te houden.

Versnelde stofwisseling

Als gevolg van een toegenomen werking van de schildklier, kan de stofwisseling versnellen. Dit kan diarree veroorzaken.

Klachten en symptomen bij diarree

De klacht bij diarree is waterdunne ontlasting, vaak meerdere keren per dag. Daarnaast komt de aandrang om naar het toilet te gaan meestal plotseling. Ook het ophouden van de ontlasting lukt meestal niet of moeizaam. De ontlasting heeft bij diarree vaak een ander kleur en geur.

Afhankelijk van de oorzaak van de diarree kunnen ook andere klachten voorkomen zoals misselijkheid, braken, koorts, buikkrampen en een algeheel gevoel van ziek zijn.

Acute diarree als gevolg van een buikgriep of het eten of drinken van besmet voedsel of water geneest meestal vanzelf. Het is belangrijk om naar de huisarts te gaan als:

  • u hoge koorts heeft
  • er bloed bij de ontlasting zit
  • u hevige buikpijn of buikkrampen hebt
  • u erg suf bent
  • u heel weinig plast

Diagnose van diarree

De diagnose bij acute diarree wordt gesteld op basis van het klachtenpatroon. Als de diarree aanhoudt, kan de huisarts voorstellen om de ontlasting te laten onderzoeken. Zeker als u voorafgaand of tijdens de diarree in het buitenland bent geweest, is ontlastingsonderzoek aan te raden. Parasieten of bacteriën die mogelijk de diarree veroorzaken kunnen op deze manier opgespoord worden.

Bij chronische diarree is de behandeling afhankelijk van de oorzaak. Vaak wordt de onderliggende ziekte behandeld zodat ook de diarree vermindert.

Soms is aanvullend onderzoek nodig om een diagnose te kunnen stellen. De huisarts kan verschillende onderzoeken (laten) uitvoeren afhankelijk van de ernst van de (overige) klachten. De huisarts kan u doorverwijzen naar een maag-, darm- en leverarts (MDL-arts) of internist voor verder onderzoek in het ziekenhuis.

Behandeling van diarree

Bij acute diarree is meestal geen behandeling nodig. De klachten verminderen vaak binnen enkele dagen. Als u last blijft houden van waterige ontlasting, buikkrampen en/of koorts kan de huisarts verder onderzoek doen. Als een bacterie of parastiet in de ontlasting wordt gevonden, kan de arts u soms een medicijn voorschrijven.

Bij acute diarree is het niet verstandig om diarreeremmers te gebruiken zoals geactiveerde loperamide. De veroorzaker van acute diarree (soms een bacterie of parasiet) moet juist via de ontlasting de darm verlaten. Als u een diarreeremmer gebruikt kan de bacterie of parasiet zich in het darmslijmvlies gaan nestelen.

Bij chronische diarree is de behandeling afhankelijk van de oorzaak. Vaak kan de onderliggende ziekte behandeld worden zodat ook de diarree vermindert. In sommige gevallen zal de arts (langdurig) een diarreeremmer voorschrijven om de klachten te verminderen.

Bij uitdroging als gevolg van diarree kan de huisarts middelen voorschrijven om de uitdroging te voorkomen of op te heffen zoals ORS. Bij tekenen van ernstige uitdroging zal de huisarts u verwijzen naar het ziekenhuis. Hier kunt u snel vocht toegediend krijgen. Dit kan door een slangetje via de neus naar de maag. Dit wordt een sonde genoemd. Eventueel kan ook vocht worden toegediend via een infuus. Het vocht komt dan via een slangetje direct in een bloedvat.

Tips en adviezen bij diarree

Onderstaande tips en adviezen zijn belangrijk bij diarree:

  • Drink voldoende (minstens 2-3 liter per dag) om uitdroging te voorkomen. Vooral bij kinderen en oudere mensen is er bij aanhoudende diarree kans op uitdroging. Ook wanneer u last heeft van braken en koorts verliest u extra veel vocht. Het vocht dat u verliest moet weer aangevuld worden. Drink daarom veel, ook als u denkt dat iedere slok water er onmiddellijk weer uit komt. Bij drogist en apotheek is ORS verkrijgbaar. Dat is een poeder dat u oplost in water. Hiermee vult u niet alleen vocht aan, maar ook zouten en suikers.
  • Bij acute diarree is het niet verstandig om diarreeremmers te gebruiken zoals loperamide. De veroorzaker van acute diarree (soms een bacterie of parasiet) moet juist via de ontlasting de darm verlaten. Als u een diarreeremmer gebruikt kan de bacterie of parasiet zich in het darmslijmvlies gaan nestelen. Gebruik van diarreeremmers kunt u het beste eerst met uw arts overleggen. 
  • Probeer normaal te blijven eten. Het advies om bij diarree alleen beschuit met slappe thee te gebruiken is achterhaald. Eet gewoon waar u trek in heeft. Bruin brood of volkorenbrood is beter dan witbrood omdat het veel meer vezels bevat. Deze vezels werken als een soort spons en ze dikken de ontlasting in. Meer informatie over vezelrijke voeding vindt u bij het thema Gezonde buik.
  • Zorg voor een goede hygiëne met name na toiletbezoek en in de keuken.

Reizigersdiarree
Een bijzondere vorm van diarree is reizigersdiarree. Met reizigersdiarree wordt diarree bedoeld die in het buitenland ontstaat door verminderde hygiënische omstandigheden. De volgende adviezen (afhankelijk van het land) zijn erg belangrijk als u reizigersdiarree wilt voorkomen:

  • Informeer of het water uit de kraan drinkbaar is. In veel niet-westerse landen is het niet verstandig water uit te kraan te drinken of te gebruiken bij het bereiden van voedsel en het tandenpoetsen. Gebruik dan alleen water uit (verzegelde) flessen of doorgekookt water.
  • Drink geen dranken met ijsblokjes en eet alleen voorverpakte ijsjes.
  • Eet geen ongeschild fruit of rauwkost en salades.
  • Wees voorzichtig met eten dat op straat (marktkraampjes) verkrijgbaar is.
  • Bewaar etenswaren koel en zorg dat er geen ongedierte bij kan.
  • Let er op dat met name vlees en vis goed verhit en gaar is voordat u het eet.
  • Wees met name in tropische landen voorzichtig met zwemmen in zoet en stilstaand water.
  • Informeer bij de plaatselijke GGD of er speciale voorzorgsmaatregelen nodig zijn voor uw vakantie. In sommige vakantielanden (bijvoorbeeld Egypte, Turkije, Thailand, etc.) worden vaccinaties aanbevolen of zijn ze zelfs verplicht. Ook geeft de GGD voorlichting over het voorkomen van reizigersdiarree.

Voorkomen van diarree
U kunt een aantal maatregelen nemen waardoor u de kans op acute diarree vermindert:

  • Zorg voor een goede persoonlijke hygiëne. Diarree is meestal zeer besmettelijk. Was altijd uw handen nadat u naar het toilet bent geweest en voordat u gaat eten.
  • Zorg voor hygiëne bij het bereiden van maaltijden. Was uw handen en het kookgerei regelmatig, vooral na het aanraken van rauw vlees. Gebruik verschillende snijplanken voor vlees en groenten. Een snijplank kunt u na gebruik het beste schoonborstelen met een beetje schuurmiddel.
  • Bewaar uw eten koel, het liefst in de koelkast.
  • Let op de uiterste houdbaarheidsdatum. Gooi voedingsmiddelen weg waarvan de houdbaarheidsdatum is verstreken.
  • Verhit het eten altijd goed. Bak of gril varkensvlees en kip door en door zodat het goed gaar wordt. Let erop dat vlees van de barbecue (vooral kip) ook van binnen goed gaar is.

Schrijf u in voor de nieuwsbrief

Naar boven