Wat is het?

Diarree (Buikloop) is een waterdunne ontlasting. Mensen die last hebben van diarree hebben ook vaak meerdere keren per dag last van waterdunne ontlasting. Als de ontlasting alleen wat minder vast is dan normaal is dat niet direct diarree. Diarree wordt soms ook wel buikloop genoemd. In onze brochure over Diarree behandelen we de oorzaak, klachten, diagnose en behandeling. Ook geven we tips en adviezen.

Hoe herken ik het?

Diarree kan veel verschillende oorzaken hebben. Diarree kan plotseling (acuut) ontstaan maar het kan ook een chronische (langdurige) klacht of aandoening zijn.

Een plotselinge maag-darm infectie (gastro-enteritis)

Acute diarree ontstaat meestal door een besmetting met virussen, bacteriën of parasieten. Een veelvoorkomende vorm van acute diarree is de zogenoemde buikgriep. Iedereen heeft hier wel eens last van. Buikgriep ontstaat als gevolg van een virus.

Ook acute diarree als gevolg van een bacterie of parasiet komt vrij veel voor. Vaak is het eten of drinken van besmet voedsel of water dan de oorzaak. Dit soort darminfecties ontstaan vaker in het buitenland (bijvoorbeeld tijdens een vakantie). In het buitenland is de hygiëne soms minder en er zijn andere virussen, bacteriën en parasieten dan thuis. De darmen kunnen daardoor gemakkelijk van streek raken.

In rauw vlees, zoals kip en varkensvlees, zitten bacteriën waarvan mensen ziek kunnen worden. Normaal gesproken veroorzaakt het eten van besmet vlees niet direct een infectie. Pas wanneer de bacteriën zich op het voedsel hebben kunnen vermeerderen, ontstaat gevaar voor infectie. Vooral met barbecueën kan het mis gaan. Het vlees wordt vaak lange tijd te warm bewaard. Hierdoor kunnen de schadelijke bacteriën in aantal toenemen. Als het vlees vervolgens niet goed wordt doorbakken, worden niet alle bacteriën gedood. Het gevolg is dan een darminfectie met buikpijn en diarree.

De Campylobacter jejuni bacterie is in Nederland de belangrijkste veroorzaker van darminfecties. In sommige gevallen kunnen de Salmonella typhi bacterie en de Salmonella paratyphi bacterie acute diarree veroorzaken. De salmonellabacterie komt vooral voor in rauw vlees maar ook in eieren, rauwe melk en melkproducten, vis en garnalen.

Overloopdiarree of paradoxale diarree

Sommige mensen denken dat ze diarree hebben terwijl ze in feite last hebben van verstopping. Dit komt omdat de vaste ontlasting ervoor zorgt dat de darmbacteriën de ontlasting laten ‘gisten’. Hierdoor kan dunne ontlasting langs de harde ontlasting weglekken. We noemen dit ook wel overloopdiarree of paradoxale diarree.

Ziekten van het maag-darmkanaal

Er zijn ook maag-darmziekten waarbij langdurige diarree optreedt. Bijvoorbeeld bij chronische darmontstekingen zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Vooral op momenten dat deze ziekten opvlammen, ontstaat diarree.

Ook bij chronische aandoeningen aan de alvleesklier, lever en galwegen kan langdurige vetdiarree voorkomen. Dit is een vettige en dunne ontlasting. Vaak blijft deze ontlasting drijven in de toiletpot of plakken aan de randen van de toiletpot. De ontlasting stinkt meer dan normaal, is wat licht gekleurd met een glanzend aspect.

Het Prikkelbare Darm Syndroom

Bij het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) is de darmwand overgevoelig voor prikkels en reageert hierop met krampen, pijn en een opgeblazen gevoel. De buikpijn gaat vaak samen met verstopping of met diarree. Het ontlastingspatroon kan wisselend zijn, de ene keer is de ontlasting hard en droog en de volgende keer juist weer dun. De oorzaak van PDS is niet bekend. Een vezelarme voeding, te weinig beweging en spanningen kunnen een rol spelen.

Voedselintolerantie

Sommige mensen kunnen bepaalde voedingsmiddelen niet verdragen. Dit wordt voedselintolerantie genoemd. Een bekend voorbeeld hiervan is lactose-intolerantie. Hierbij zorgt vooral melk voor darmklachten zoals diarree, buikkrampen en buikpijn. Een ander voorbeeld is coeliakie. Dit is een intolerantie voor gluten. Hierbij veroorzaakt voedsel dat gluten bevat een beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. Hierdoor kan diarree ontstaan.

Voeding

Een dunnere ontlasting (niet echt waterdunne diarree) wordt in veel gevallen veroorzaakt door een verkeerd voedingspatroon. Een vezelrijke, gezonde voeding is in dat geval belangrijk. Vezels zorgen voor een goede darmwerking en ze werken als een soort spons in de ontlasting. Hierdoor nemen ze vocht op en wordt de ontlasting steviger. Een hoge consumptie van zoetstoffen (bv. sorbitol of xylitol), cafeïne houdende dranken en suiker kan ook een dunne ontlasting veroorzaken.

Gratis minigids met vezelrijke tips en recepten

 

Medicijnen

Bepaalde medicijnen kunnen als bijwerking diarree hebben. Bekend zijn bijvoorbeeld antibiotica, sommige pijnstillers en maagzuurremmers.

Stress

Diarree kan ook het gevolg zijn van een snellere passage van ontlasting door de darm. Normaal gesproken duurt het 24-48 uur voordat de ontlasting door de hele dikke darm heen is. In de dikke darm worden water en zouten aan de ontlasting onttrokken. De ontlasting wordt dus ingedikt door de dikke darm. Als ontlasting (veel) sneller dan normaal door de dikke darm heen gaat, krijg je dunne ontlasting of zelfs diarree. Dit gebeurt bijvoorbeeld als gevolg van stress of spanningen.
Lees meer over wat je kunt doen om uw spijsvertering gezond te houden.

Versnelde stofwisseling

Als gevolg van een toegenomen werking van de schildklier, kan de stofwisseling versnellen. Dit kan diarree veroorzaken.

Diagnose van Diarree

De diagnose bij acute diarree wordt gesteld op basis van het klachtenpatroon. Als de diarree aanhoudt, kan de huisarts voorstellen om de ontlasting te laten onderzoeken. Zeker als je voorafgaand of tijdens de diarree in het buitenland bent geweest, is ontlastingsonderzoek aan te raden. Parasieten of bacteriën die mogelijk de diarree veroorzaken kunnen op deze manier opgespoord worden.

Bij chronische diarree is de behandeling afhankelijk van de oorzaak. Vaak wordt de onderliggende ziekte behandeld zodat ook de diarree vermindert.

Soms is aanvullend onderzoek nodig om een diagnose te kunnen stellen. De huisarts kan verschillende onderzoeken (laten) uitvoeren afhankelijk van de ernst van de (overige) klachten. De huisarts kan je doorverwijzen naar een maag-, darm- en leverarts (MDL-arts) of internist voor verder onderzoek in het ziekenhuis.

Klachten en symptomen bij diarree

De klacht bij diarree is waterdunne ontlasting, vaak meerdere keren per dag. Daarnaast komt de aandrang om naar het toilet te gaan meestal plotseling. Ook het ophouden van de ontlasting lukt meestal niet of moeizaam. De ontlasting heeft bij diarree vaak een ander kleur en geur.

Afhankelijk van de oorzaak van de diarree kunnen ook andere klachten voorkomen zoals misselijkheid, braken, koorts, buikpijn, buikkrampen en een algeheel gevoel van ziek zijn.

Acute diarree als gevolg van een buikgriep of het eten of drinken van besmet voedsel of water geneest meestal vanzelf. Het is belangrijk om naar de huisarts te gaan als:

Hoe gaat het verder?

Bij acute diarree is meestal geen behandeling nodig. De klachten verminderen vaak binnen enkele dagen. Als je last blijft houden van waterige ontlasting, buikkrampen en/of koorts kan de huisarts verder onderzoek doen. Als een bacterie of parasiet in de ontlasting wordt gevonden, kan de arts je soms een medicijn voorschrijven.

Bij acute diarree is het niet verstandig om diarreeremmers te gebruiken zoals geactiveerde loperamide. De veroorzaker van acute diarree (soms een bacterie of parasiet) moet juist via de ontlasting de darm verlaten. Als je een diarreeremmer gebruikt kan de bacterie of parasiet zich in het darmslijmvlies gaan nestelen.

Bij chronische diarree is de behandeling afhankelijk van de oorzaak. Vaak kan de onderliggende ziekte behandeld worden zodat ook de diarree vermindert. In sommige gevallen zal de arts (langdurig) een diarreeremmer voorschrijven om de klachten te verminderen.

Bij uitdroging als gevolg van diarree kan de huisarts middelen voorschrijven om de uitdroging te voorkomen of op te heffen zoals ORS. Bij tekenen van ernstige uitdroging zal de huisarts je verwijzen naar het ziekenhuis. Hier kan je snel vocht toegediend krijgen. Dit kan door een slangetje via de neus naar de maag. Dit wordt een sonde genoemd. Eventueel kan ook vocht worden toegediend via een infuus. Het vocht komt dan via een slangetje direct in een bloedvat.

Wat kan ik doen?

Onderstaande tips en adviezen zijn belangrijk bij diarree

  • Drink voldoende
    • Minstens 2-3 liter per dag om uitdroging te voorkomen. Vooral bij kinderen en oudere mensen is er bij aanhoudende diarree kans op uitdroging. Ook wanneer je last hebt van braken en koorts verlies je extra veel vocht. Het vocht dat je verliest moet weer aangevuld worden. Drink daarom veel, ook als je denkt dat iedere slok water er onmiddellijk weer uit komt. Bij drogist en apotheek is ORS verkrijgbaar. Dat is een poeder dat je oplost in water. Hiermee vul je niet alleen vocht aan, maar ook zouten en suikers.

  • Gebruik diarreeremmers
    • Bij acute diarree is het niet verstandig om diarreeremmers te gebruiken zoals loperamide. De veroorzaker van acute diarree (soms een bacterie of parasiet) moet juist via de ontlasting de darm verlaten. Als je een diarreeremmer gebruikt kan de bacterie of parasiet zich in het darmslijmvlies gaan nestelen. Gebruik van diarreeremmers kan je het beste eerst met jouw arts overleggen.

  • Probeer normaal te blijven eten
    • Het advies om bij diarree alleen beschuit met slappe thee te gebruiken is achterhaald. Eet gewoon waar je trek in hebt. Bruin brood of volkorenbrood is beter dan witbrood omdat het veel meer vezels bevat. Deze vezels werken als een soort spons en ze dikken de ontlasting in.

  • Zorg voor een goede hygiëne met name na toiletbezoek en in de keuken

Reizigersdiarree

Een bijzondere vorm van diarree is reizigersdiarree. Met reizigersdiarree wordt diarree bedoeld die in het buitenland ontstaat door verminderde hygiënische omstandigheden. De volgende adviezen (afhankelijk van het land) zijn erg belangrijk als je reizigersdiarree wilt voorkomen:

Voorkomen van diarree

Je kunt een aantal maatregelen nemen waardoor je de kans op acute diarree vermindert:

  • Zorg voor een goede persoonlijke hygiëne
    • Diarree is meestal zeer besmettelijk. Was altijd je handen nadat je naar het toilet bent geweest en voordat je gaat eten.

  • Zorg voor hygiëne bij het bereiden van maaltijden.
    • Was je handen en het kookgerei regelmatig, vooral na het aanraken van rauw vlees. Gebruik verschillende snijplanken voor vlees en groenten. Een snijplank kan je na gebruik het beste schoonborstelen met een beetje schuurmiddel.

  • Bewaar je eten koel, het liefst in de koelkast
  • Let op de uiterste houdbaarheidsdatum
    • Gooi voedingsmiddelen weg waarvan de houdbaarheidsdatum is verstreken.

  • Verhit het eten altijd goed
    • Bak of gril varkensvlees en kip door en door zodat het goed gaar wordt. Let erop dat vlees van de barbecue (vooral kip) ook van binnen goed gaar is.

Colofon

Deze informatie is geschreven door de Maag Lever Darm Stichting.

In samenwerking met:
Drs. Jeroen Jansen, MDL-arts
Dr. Alfons Geraedts, MDL-arts
Dr. Rob Ouwendijk, MDL-arts
Dr. Mark  van Berge Henegouwen, GI-chirurg
Dr. Christianne Buskens, GI-chirurg
Joan Rentzing, diëtiste en voedingsdeskundige

Laatst herzien:
2013

Heeft deze informatie je geholpen?

Het is belangrijk iedereen zo goed mogelijk te informeren over spijsverteringsziekten. Daarvoor zijn we afhankelijk van giften. Steun ons met een éénmalige bijdrage.

ik geef €10
Doneer