Collagene colitis

Wat is collagene colitis?

Collagene colitis is een zeldzame ontstekingsziekte van de dikke darm.

De wand van een gezonde dikke darm bestaat uit drie lagen. Van buiten naar binnen is dit de dubbele spierlaag, de bindweefsellaag en de slijmvlieslaag. Bij de ziekte collagene colitis ligt direct onder het slijmvlies een veel dikkere speciale bindweefsellaag. Dit wordt het collageen genoemd. In deze collageenlaag bevinden zich ontstekingscellen. Deze ontstekingscellen kunnen de darmwand aantasten. Dit leidt tot ernstige en langdurige diarree.

Collagene colitis is niet hetzelfde als colitis ulcerosa. Colitis ulcerosa is een chronische ontsteking van het slijmvlies van de dikke darm. De bindweefsellaag wordt bij colitis ulcerosa niet aangetast.

Collagene colitis komt hoofdzakelijk voor bij vrouwen. De ziekte openbaart zich meestal pas op latere leeftijd tussen de 50 en 70 jaar. Van alle mensen met chronische diarreeklachten heeft  0,3 tot 5% collagene colitis.

De dikke darm
De dikke darm is het laatste deel van het spijsverteringskanaal. De dikke darm gaat over in de endeldarm. In de dikke darm wordt ontlasting ingedikt. Wanneer ontlasting vanuit de dunne darm in de dikke darm komt, is het een waterdunne brij van onverteerbare voedselresten. In de dikke darm worden vocht, zouten en mineralen aan de brij onttrokken. Hierdoor ontstaat uiteindelijk een soepele ontlasting.

spijsverteringskanaal

Oorzaak van collagene colitis

De oorzaak van collagene colitis is nog niet bekend. Er zijn aanwijzingen dat collagene colitis een auto-immuunziekte is. Collagene colitis komt namelijk regelmatig samen voor met  andere auto-immuunziekten zoals  reumatoïde artritis, sclerodermie, het syndroom van Sjögren of de ziekte van Hodgkin. Een auto-immuunziekte is een ziekte van het immuunsysteem waarbij het afweersysteem het eigen gezonde weefsel aanvalt.

Ook wordt soms een verband gelegd tussen het optreden van collagene colitis en het gebruik van bepaalde ‘ontstekingsremmende pijnstillers’ zoals bijvoorbeeld aspirine. Meer onderzoek is echter noodzakelijk om met zekerheid de oorzaak van collagene colitis vast te stellen.

Klachten en symptomen bij collagene colitis

De meest kenmerkende (belangrijkste) klacht bij collagene colitis is diarree, vaak wel 5 tot 10 keer per dag. De diarree is waterdun en gaat gepaard met hevige buikkrampen. De klachten kunnen jarenlang hetzelfde blijven maar ze kunnen in de loop van de tijd ook wat variëren. Heel soms treedt er spontaan verbetering op.

Behalve deze lichamelijke klachten heeft collagene colitis ook veel invloed op het dagelijks leven. Uit angst om plotseling overvallen te worden door diarree of buikloop ondernemen veel patiënten steeds minder activiteiten. Boodschappen doen, winkelen, werken en reizen kunnen een probleem worden. De kans bestaat dat men zich op den duur steeds meer gaat terugtrekken waardoor men erg geïsoleerd raakt.

Diagnose van collagene colitis

In eerste instantie zal de huisarts een lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek en eventueel ontlastingsonderzoek doen. Het  is  van belang om andere ziektes uit te sluiten waarbij eveneens chronische diarreeklachten optreden.

Coloscopie
Collagene colitis is met zekerheid vast te stellen door middel van een inwendig kijkonderzoek van de dikke darm, een coloscopie genoemd. Bij dit onderzoek wordt de binnenkant van de darm bekeken met behulp van een endoscoop. De endoscoop is een flexibele slang die via de anus in de darm wordt geschoven. Aan het uiteinde van de slang zitten een lampje en een camera. 

De camerabeelden worden op een scherm weergegeven. Op deze manier kan de arts de binnenkant van de darm goed bekijken. Een coloscopie alleen geeft echter niet voldoende informatie. Het slijmvlies van de dikke darm ziet er bij collagene colitis meestal redelijk normaal uit. Daarom zullen er tijdens de coloscopie op diverse plaatsen in de dikke darm kleine 'hapjes' weefsel worden weggehaald. Dit heet een biopsie. Onder de microscoop kan het weefsel (een biopt)  onderzocht worden op de aanwezigheid van collageen en ontstekingscellen, en kan de diagnose worden gesteld.

Meer informatie over een coloscopie.

Behandeling van collagene colitis

Om de klachten van collagene colitis  te behandelen, kan de arts verschillende medicijnen voorschrijven:

  • Medicijnen tegen diarree. Deze medicijnen kunnen de diarreeklachten verminderen. Deze medicijnen helpen echter niet tegen de ontsteking.
  • Ontstekingsremmende medicijnen. Deze medicijnen zijn gericht op het behandelen van de ontstekingen. Hierdoor nemen de klachten vaak snel af. Bij veel mensen is een langdurige behandeling met medicijnen nodig omdat de klachten vaak terugkomen wanneer gestopt wordt met de medicijnen.

Tips en adviezen bij collagene colitis

De volgende voedingsadviezen en leefregels kunnen de klachten verminderen:

  • Gebruik een vezelrijke voeding. Vezels zitten met name in groente, fruit en volkorenproducten. Vezels werken als een soort spons en dikken de ontlasting in en zorgen voor een vastere ontlasting. Meer informatie over vezelrijke voeding vindt u bij onze special Gezonde buik.
  • Wees voorzichtig met voedingsmiddelen die cafeïne of lactose (melksuiker) bevatten. Het is bekend dat deze de klachten bij collagene colitis kunnen verergeren. Een diëtiste kan u hier verder over informeren.
  • Als u last heeft van een vettige ontlasting kunt u een vetarm dieet gebruiken. Neem contact op met een diëtist voor uitgebreide informatie en advies.
  • Gebruik geen aspirine en ontstekingsremmende pijnstillers. Deze middelen worden namelijk  in verband gebracht met een mogelijk schadelijk effect. U kunt zonder problemen paracetamol gebruiken in de aanbevolen dosering. Bespreek het gebruik van pijnstillers altijd met uw arts.

Als u veel last heeft van diarree is het belangrijk dat u veel drinkt en zorgt dat u voldoende zouten binnenkrijgt. Dit om het verlies van vocht en zouten via de ontlasting aan te vullen en uitdroging te voorkomen. Bij chronische diarree is het belangrijk advies te vragen aan uw arts en een diëtist.

Onderzoeken bij collagene colitis

Gerelateerde ziekten collagene colitis

Synoniemen

  • Colitis collagenosa

Schrijf u in voor de nieuwsbrief

Naar boven