Wat is collagene colitis?

Collagene colitis (Colitis collagenosa) is een zeldzame ontstekingsziekte van de dikke darm.

De wand van een gezonde dikke darm bestaat uit drie lagen. Van buiten naar binnen is dit de dubbele spierlaag, de bindweefsellaag en de slijmvlieslaag. Bij de ziekte collagene colitis ligt direct onder het slijmvlies een veel dikkere speciale bindweefsellaag. Dit wordt het collageen genoemd. In deze collageenlaag bevinden zich ontstekingscellen. Deze ontstekingscellen kunnen de darmwand aantasten. Dit leidt tot ernstige en langdurige diarree.

Collagene colitis is niet hetzelfde als colitis ulcerosa. Colitis ulcerosa is een chronische ontsteking van het slijmvlies van de dikke darm. De bindweefsellaag wordt bij colitis ulcerosa niet aangetast.

Collagene colitis komt hoofdzakelijk voor bij vrouwen. De ziekte openbaart zich meestal pas op latere leeftijd tussen de 50 en 70 jaar. Van alle mensen met chronische diarreeklachten heeft  0,3 tot 5% collagene colitis.

De dikke darm

De dikke darm is het laatste deel van het spijsverteringskanaal. De dikke darm gaat over in de endeldarm. In de dikke darm wordt ontlasting ingedikt. Wanneer ontlasting vanuit de dunne darm in de dikke darm komt, is het een waterdunne brij van onverteerbare voedselresten. In de dikke darm worden vocht, zouten en mineralen aan de brij onttrokken. Hierdoor ontstaat uiteindelijk een soepele ontlasting.

Oorzaak van collagene colitis

De oorzaak van collagene colitis is nog niet bekend. Er zijn aanwijzingen dat collagene colitis een auto-immuunziekte is. Collagene colitis komt namelijk regelmatig samen voor met  andere auto-immuunziekten zoals  reumatoïde artritis, sclerodermie, het syndroom van Sjögren of de ziekte van Hodgkin. Een auto-immuunziekte is een ziekte van het immuunsysteem waarbij het afweersysteem het eigen gezonde weefsel aanvalt.

Ook wordt soms een verband gelegd tussen het optreden van collagene colitis en het gebruik van bepaalde ‘ontstekingsremmende pijnstillers’ zoals bijvoorbeeld aspirine. Meer onderzoek is echter noodzakelijk om met zekerheid de oorzaak van collagene colitis vast te stellen.

Hoe herken ik het?

Klachten en symptomen bij collagene colitis

De meest kenmerkende (belangrijkste) klacht bij collagene colitis is diarree, vaak wel 5 tot 10 keer per dag. De diarree is waterdun en gaat gepaard met hevige buikkrampen. De klachten kunnen jarenlang hetzelfde blijven maar ze kunnen in de loop van de tijd ook wat variëren. Heel soms treedt er spontaan verbetering op.

Behalve deze lichamelijke klachten heeft collagene colitis ook veel invloed op het dagelijks leven. Uit angst om plotseling overvallen te worden door diarree of buikloop ondernemen veel patiënten steeds minder activiteiten. Boodschappen doen, winkelen, werken en reizen kunnen een probleem worden. De kans bestaat dat men zich op den duur steeds meer gaat terugtrekken waardoor men erg geïsoleerd raakt.

Hoe gaat het verder?

Diagnose van collagene colitis

In eerste instantie zal de huisarts een lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek en eventueel ontlastingsonderzoek doen. Het  is  van belang om andere ziektes uit te sluiten waarbij eveneens chronische diarreeklachten optreden.

Coloscopie

Collagene colitis is met zekerheid vast te stellen door middel van een inwendig kijkonderzoek van de dikke darm, een coloscopie genoemd. Bij dit onderzoek wordt de binnenkant van de darm bekeken met behulp van een endoscoop. De endoscoop is een flexibele slang die via de anus in de darm wordt geschoven. Aan het uiteinde van de slang zitten een lampje en een camera.

De camerabeelden worden op een scherm weergegeven. Op deze manier kan de arts de binnenkant van de darm goed bekijken. Een coloscopie alleen geeft echter niet voldoende informatie. Het slijmvlies van de dikke darm ziet er bij collagene colitis meestal redelijk normaal uit. Daarom zullen er tijdens de coloscopie op diverse plaatsen in de dikke darm kleine ‘hapjes’ weefsel worden weggehaald. Dit heet een biopsie. Onder de microscoop kan het weefsel (een biopt)  onderzocht worden op de aanwezigheid van collageen en ontstekingscellen, en kan de diagnose worden gesteld.

Meer informatie over een coloscopie.

Behandeling van collagene colitis

Om de klachten van collagene colitis  te behandelen, kan de arts verschillende medicijnen voorschrijven:

Wat kan ik doen?

De volgende voedingsadviezen en leefregels kunnen de klachten verminderen.

Tips en adviezen

    • Gebruik een vezelrijke voeding. Vezels zitten met name in groente, fruit en volkorenproducten. Vezels werken als een soort spons en dikken de ontlasting in en zorgen voor een vastere ontlasting. Lees hier meer over vezelrijke voeding.

    • Wees voorzichtig met voedingsmiddelen die cafeïne of lactose (melksuiker) bevatten. Het is bekend dat deze de klachten bij collagene colitis kunnen verergeren. Een diëtiste kan je hier verder over informeren.

    • Als je last hebt van een vettige ontlasting kun je een vetarm dieet gebruiken. Neem contact op met een diëtist voor uitgebreide informatie en advies.

    • Gebruik geen aspirine en ontstekingsremmende pijnstillers. Deze middelen worden namelijk in verband gebracht met een mogelijk schadelijk effect. Je kan zonder problemen paracetamol gebruiken in de aanbevolen dosering. Bespreek het gebruik van pijnstillers altijd met je arts.

    • Als je veel last hebt van diarree is het belangrijk dat je veel drinkt en zorgt dat je voldoende zouten binnenkrijgt. Dit om het verlies van vocht en zouten via de ontlasting aan te vullen en uitdroging te voorkomen. Bij chronische diarree is het belangrijk advies te vragen aan je arts en een diëtist.

Patiëntenvereniging

Crohn en Colitis NL ,is de patiëntenvereniging die als doel heeft om mensen met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa te steunen in het leven met de ziekte. Belangrijke activiteiten zijn:

Crohn en Colitis NL heeft hiervoor verschillende communicatiemiddelen zoals  de website, social media en een verenigingsblad.

Colofon

Deze informatie is geschreven door de Maag Lever Darm Stichting.

In samenwerking met:
Drs. Jeroen Jansen, MDL-arts
Dr. Alfons Geraedts, MDL-arts
Dr. Rob Ouwendijk, MDL-arts
Dr. Mark  van Berge Henegouwen, GI-chirurg
Dr. Christianne Buskens, GI-chirurg
Joan Rentzing, diëtiste en voedingsdeskundige

Laatst herzien:
2013

Heeft deze informatie je geholpen?

Het is belangrijk iedereen zo goed mogelijk te informeren over spijsverteringsziekten. Daarvoor zijn we afhankelijk van giften. Steun ons met een éénmalige bijdrage.

ik geef €10
Doneer