In Nederland wordt een landelijk bevolkingsonderzoek darmkanker uitgevoerd. Alle mannen en vrouwen tussen de 55 en 75 jaar krijgen elke twee jaar een oproep om ontlasting in te leveren. Deze ontlasting wordt gecontroleerd op bloedsporen. Bloedsporen kunnen wijzen op darmkanker, maar kunnen ook een andere oorzaak hebben.

Zijn er bloedsporen in je ontlasting gevonden, dan ontvang je een uitnodiging voor het vervolgonderzoek. Dit vervolgonderzoek bestaat in eerste instantie uit een kijkonderzoek van de dikke darm (coloscopie).

Waarom een bevolkingsonderzoek?

Darmkanker is een van de meest voorkomende vormen van kanker. In Nederland kregen in 2019 maar liefst 12.871 mensen darmkanker. In 2018 overleden er bijna 5.000 mensen aan deze ziekte. Hiermee staat darmkanker op de tweede plaats van kankersoorten waaraan mensen in Nederland overlijden.

Darmkanker geeft vaak pas in een laat stadium klachten. Daarom is vroege opsporing zo belangrijk. Hoe eerder de diagnose wordt gesteld, hoe meer kans er is op genezing.

Met het bevolkingsonderzoek kan darmkanker in een vroeg stadium worden ontdekt. Hoe eerder darmkanker wordt ontdekt, hoe beter de behandelingsmogelijkheden zijn en hoe groter de kans op overleven is.

Wanneer men er op tijd bij is, is de overlevingskans na 5 jaar ongeveer 95%. Wanneer men er laat achter komt is dat maar 12%. Daarom is in 2014 het bevolkingsonderzoek naar darmkanker van start gegaan. Op den duur kunnen er 2.250 sterfgevallen per jaar door het bevolkingsonderzoek worden voorkomen.

Marlijn Weerdenburg

”Dankzij het bevolkingsonderzoek leeft mijn vader nog.”

Hans

”De uitslag van het bevolkingsonderzoek was een verrassing. Ik kreeg het signaal dat verder onderzoek noodzakelijk was.”

Wolter

”Toen ik de bezorgde blik van de assistente zag, wist ik dat het niet goed zat.”

Marcel

”Liever een zakje op je buik dan een tuintje.”

Bénédicte

”Eerst liep ik een halve marathon met een darmtumor ter grootte van een mandarijn uit en later bleek mijn lever ook nog besmet.”

Let op

Bij bloed in de ontlasting, verandering in het ontlastingspatroon, of darmklachten is het altijd verstandig om een afspraak te maken met je huisarts. Wacht dan niet op de volgende uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek darmkanker. Hoe sneller darmkanker wordt ontdekt, hoe meer kans op genezing.

Wanneer ben ik aan de beurt?

Alle mannen en vrouwen tussen de 55 en 75 jaar ontvangen elke twee jaar een uitnodiging om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek darmkanker.

Group 7 Created with Sketch.

RIVM en de vijf screeningsorganisaties

Het bevolkingsonderzoek darmkanker wordt gecoördineerd door het RIVM en wordt uitgevoerd door vijf regionale screeningsorganisaties. Bij deze organisaties kun je terecht voor praktische vragen over de uitvoering van het bevolkingsonderzoek.

Op de website van het RIVM kun je terecht voor meer informatie.

Oproep, wat kan ik verwachten?

Als je aan de beurt bent voor het bevolkingsonderzoek darmkanker krijg je automatisch een oproep thuisgestuurd. Samen met de uitnodigingsbrief ontvang je een ontlastingstest met een instructie. Met deze ontlastingstest verzamel je eenvoudig en hygiënisch een klein beetje ontlasting. Daarna stuur je de test in een speciale envelop op naar een laboratorium. Daar word je ontlasting onderzocht.

Controle op bloedsporen
Je ontlasting wordt gecontroleerd op bloedsporen. Na ongeveer twee weken ontvang je een brief met de uitslag van het onderzoek.

Bloedsporen in de ontlasting kunnen verschillende oorzaken hebben en eventueel wijzen op darmkanker. Het bloed kan echter ook afkomstig zijn van aambeien of andere aandoeningen. Om de precieze oorzaak van het bloed in je ontlasting te achterhalen, is altijd vervolgonderzoek nodig.

Wanneer in je ontlasting bloedsporen worden gevonden, is een kijkonderzoek van de dikke darm (coloscopie) dan ook de volgende stap. Pas dan kan worden vastgesteld of er sprake is van darmkanker of niet.

Ik heb de uitslag; en nu?

Bloedsporen in de ontlasting kunnen verschillende oorzaken hebben en eventueel wijzen op darmkanker. Het bloed kan echter ook afkomstig zijn van aambeien of andere aandoeningen. Om de precieze oorzaak van het bloed in je ontlasting te achterhalen, is altijd vervolgonderzoek nodig.

Wanneer in je ontlasting bloed sporen worden gevonden, is een kijkonderzoek van de dikke darm (coloscopie) dan ook de volgende stap. Pas dan kan worden vastgesteld of er sprake is van darmkanker of niet.

Het vervolgonderzoek bestaat uit twee delen; een intakegesprek en een inwendig kijkonderzoek (coloscopie) van de dikke darm.

Het onderzoek wordt gedaan met behulp van een endoscoop (kijkinstrument). Dit is een flexibele slag waarbij op het uiteinde een klein lampje en een camera zit. Tijdens het onderzoek kunnen vrijwel alle afwijkingen aan de dikke darm worden opgespoord. Het kijkonderzoek duurt ongeveer 15 tot 30 minuten.

Veelgestelde vragen

Wanneer krijg ik mijn uitnodiging?

Alle mannen en vrouwen tussen de 55 en 75 jaar ontvangen elke twee jaar een uitnodiging om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek darmkanker. De eerste uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek ontvang je in het jaar dat je 55 jaar wordt. Daarna ontvang automatische elke twee jaar een uitnodiging.

Van het RIVM ontvang je de uitnodiging. Het RIVM coördineert het bevolkingsonderzoek. Voor meer informatie kun je terecht bij het RIVM.

 

Waarom is het bevolkingsonderzoek alleen voor mensen tussen de 55 en 75 jaar?

In Nederland wordt het bevolkingsonderzoek darmkanker aangeboden aan alle mannen en vrouwen tussen 55 en 75 jaar oud. Er is voor deze leeftijdscategorie gekozen omdat dit de leeftijd is waarop darmkanker het meest voorkomt en dus ook de grootste winst valt te behalen. Zowel wat betreft het aantal op te sporen mensen met darmkanker als de winst in overleving, uitgedrukt in jaren.

Echter zien we een stijging in het aantal mensen dat voor hun 55ste darmkanker ontwikkelen, daarom zijn wij voor om de leeftijd te verlagen naar 50 jaar. Om zo darmkanker nog vaker in een vroeg stadium op te kunnen sporen.

Moet ik voor het bevolkingsonderzoek betalen?

De kosten van het bevolkingsonderzoek worden door de Rijksoverheid betaald. De overheid vindt het belangrijk dat iedereen kan meedoen. Als in je ontlastingstest afwijkingen worden gevonden, dan wordt er een inwendig kijkonderzoek van de darm (colonoscopie) aangeboden. De kosten van dat kijkonderzoek en eventuele vervolgonderzoeken of behandelingen vallen onder je zorgverzekering. Het kan zijn dat je zelf deze kosten geheel of gedeeltelijk moet betalen. Dit is afhankelijk van je zorgverzekering en van de hoogte van het eigen risico en hoeveel je hiervan al hebt gebruikt. Neem contact op met je zorgverzekeraar als je hierover vragen hebt.

Ik twijfel nog of ik mee wil doen. Wat zijn de voor- en nadelen van het bevolkingsonderzoek?

Deelname aan het bevolkingsonderzoek darmkanker is vrijwillig. Je maakt zelf de keuze of je mee wilt doen. Om een goede keuze te kunnen maken, vind je hier een aantal voor- en nadelen van het bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Je kunt deze informatie gebruiken in afweging om wel of niet deel te nemen.

Voordelen bevolkingsonderzoek

  • Betere behandelingsmogelijkheden en meer kans op genezing
    Door vroege opsporing is de kans op genezing groter. Hoe eerder de darmkanker wordt ontdekt, hoe beter de behandelingsmogelijkheden zijn. Ook zijn de behandelingen vaak minder zwaar als darmkanker in een vroeg stadium wordt ontdekt.
  • Minder sterfte door darmkanker
    Door het bevolkingsonderzoek zullen minder mensen aan darmkanker overlijden. Het bevolkingsonderzoek kan op termijn jaarlijks 2.400 sterfgevallen aan darmkanker helpen voorkomen. Vorig jaar overleden er nog bijna 5.000 mensen aan darmkanker.
  •  Zelf eenvoudig thuis testen
    Je hoeft geen afspraak te maken met een zorgverlener voor het bevolkingsonderzoek. De ontlastingstest kun je thuis eenvoudig zelf doen op een moment dat je het uitkomt.
  • Het bevolkingsonderzoek is gratis
    De Rijksoverheid biedt het bevolkingsonderzoek darmkanker gratis aan de doelgroep aan. Let op: mocht er uit de test komen dat een darmonderzoek nodig is, dan valt dit wellicht onder het eigen risico van je zorgverzekering.

Nadelen bevolkingsonderzoek

  • De uitslag kan je ongerust maken
    Als er bloed in je ontlasting wordt gevonden, krijg je een darmonderzoek aangeboden. Bloed in de ontlasting wijst echter niet altijd op darmkanker, maar kan ook een andere oorzaak hebben. Soms is bloed bij de ontlasting bijvoorbeeld een gevolg van aambeien. Om je een beeld te geven: Als 1.000 mensen meedoen aan het bevolkingsonderzoek krijgen er uiteindelijk 50 een darmonderzoek. Bij 13 mensen wordt vervolgens niets gevonden. Bij 33 mensen wordt een poliep gevonden. Bij 4 mensen wordt ook echt darmkanker geconstateerd.
  • De uitslag kan je onterecht gerust stellen
    Darmkanker, of een voorstadium ervan, wordt niet altijd gevonden via het bevolkingsonderzoek. Daarnaast is het bevolkingsonderzoek een momentopname. Het is geen garantie dat darmkanker zich niet alsnog in de toekomst ontwikkelt. Ook biedt de ontlastingstest geen 100% zekerheid. Bij de eerste keer meedoen aan het bevolkingsonderzoek wordt naar verwachting 65% van de darmkankers ontdekt. Na twee tot drie ronden neemt dit naar schatting toe tot 80 à 90%. Er is dus een kans dat je een gunstige uitslag krijgt, terwijl er toch darmkanker aanwezig is. Deze kans wordt kleiner bij herhaling van het onderzoek, daarom wordt het bevolkingsonderzoek eens per twee jaar aangeboden.
  • Kleine kans op complicaties bij eventueel vervolgonderzoek
    Als bij het vervolgonderzoek (colonoscopie) in het ziekenhuis afwijkingen worden gevonden, is meestal een ingreep nodig. Vaak gaat het dan om het weghalen van een poliep of weefsel. Deze ingrepen geven een hele kleine kans op complicaties.
  • Kosten bij eventueel vervolgonderzoek
    Het bevolkingsonderzoek is gratis. Mocht er uit de ontlastingstest komen dat er een darmonderzoek nodig is, dan kunnen er (afhankelijk van het eigen risico van je zorgverzekering) wel aanvullende kosten zijn voor deze vervolgonderzoeken.

Ik heb klachten die kunnen duiden op darmkanker, kan ik eerder meedoen aan het bevolkingsonderzoek?

Nee, als je last hebt van klachten die kunnen duiden op darmkanker, dan kom je niet eerder niet eerder in aanmerking voor het bevolkingsonderzoek. Heb je darmklachten zoals bloed bij de ontlasting, aanhoudende buikpijn of een plotselinge en aanhoudende verandering in je ontlastingspatroon? Wacht dan niet op het bevolkingsonderzoek, maar neem contact op met je huisarts. Deze kan inschatten of verder onderzoek nodig is.

Meer informatie over het bevolkingsonderzoek

Het bevolkingsonderzoek darmkanker wordt gecoördineerd door het RIVM en wordt uitgevoerd door vijf regionale screeningsorganisaties. Bij deze organisaties kun je terecht voor praktische vragen over de uitvoering van het bevolkingsonderzoek.

Meer algemene informatie over het bevolkingsonderzoek en de contactgegevens van de screeningsorganisaties kun je vinden op de website over het bevolkingsonderzoek darmkanker van het RIVM.

Wat doen wij voor het bevolkingsonderzoek darmkanker?

Wij hebben ons sterk gemaakt voor het bevolkingsonderzoek darmkanker. Darmkanker is goed te genezen wanneer het in een vroeg stadium wordt opgespoord, het bevolkingsonderzoek speelt daarbij een essentiële rol.

Help ons het bevolkingsonderzoek te verbeteren, word donateur!

Doneer