Oorzaken van darmkanker

Er zijn meerdere factoren die een rol spelen bij het ontstaan van darmkanker. Darmkanker ontstaat uit poliepen. Een poliep is een goedaardige voorloper van darmkanker, een soort ‘pukkel’ die op den duur kan uitgroeien tot een kwaadaardig gezwel. Bij een kleine groep is er een erfelijke aanleg voor darmkanker. In die families komt darmkanker veel vaker voor dan in andere families. Daarnaast spelen omgevingsfactoren bij het ontstaan van alle vormen van darmkanker een grote rol. Met omgevingsfactoren bedoelen we onder andere ons voedingspatroon en onze leefstijl.

Download ons gratis magazine

  • ervaringen op het gebied van darmkanker
  • artsen over het nut van vroege opsporing
  • wat je zelf kunt doen om het risico op darmkanker te verlagen
download magazine

Preventie en risicofactoren darmkanker

De risicofactoren voor darmkanker zijn onderverdeeld in twee groepen: beïnvloedbare en niet-beïnvloedbare risicofactoren. Aan de niet-beïnvloedbare factoren kan je zelf niks doen. Op de beïnvloedbare risicofactoren kan je extra alert zijn en zo de kans op darmkanker verkleinen. Toch is het ook dan nog steeds mogelijk om darmkanker te krijgen.

Beïnvloedbare risicofactoren

Een gezonde leefstijl kan het risico op het krijgen van darmkanker verlagen. De onderstaande factoren kunnen het risico verhogen of verlagen.

Gewicht

Mensen met overgewicht en veel lichaamsvet en buikvet hebben een verhoogde kans op darmkanker. Het is dus belangrijk om te zorgen voor een gezond gewicht, ook ondergewicht moet voorkomen worden.

Voeding

Een Westers voedingspatroon vergroot de kans op darmkanker. In niet-westerse landen komt deze vorm van kanker namelijk minder vaak voor. Darmkanker lijkt ook minder vaak voor te komen bij vegetariërs.

Voor een gezond voedingspatroon kun je de richtlijnen goede voeding aanhouden. Kies voor gezonde producten en varieer volop! Zo krijg je alle voedingsstoffen binnen die het lichaam nodig heeft. Eet dagelijks voldoende vezel. Vezels vind je in plantaardige producten zoals groente, fruit, volkorengraanproducten, peulvruchten en noten en zaden. Van vezels is bekend dat ze het risico kunnen verlagen op darmkanker.

Daarnaast is het advies om niet meer dan 500 gram vlees per week te eten, waarvan maximaal 300 gram rood vlees, zoals rundvlees en varkensvlees. Bewerkt vlees, vleeswaren en vette vleessoorten staan niet in de schijf van vijf. Vanwege de negatieve effecten op de gezondheid geldt het advies niet te vaak vleeswaren, bewerkt vlees en vette vleessoorten te eten.

Lees hier meer tips hoe je goed voor je spijsvertering kunt zorgen.

Bewegen

Regelmatige lichaamsbeweging kan bescherming bieden tegen darmkanker.

Beweeg iedere dag minimaal 30 minuten. Het gaat hierbij om matig intensief bewegen (wandelen, fietsen, tuinieren etcetera). Neem bijvoorbeeld de trap in plaats van de lift, fiets naar uw werk of ga een half uurtje wandelen na het eten. Verminder de tijd die zittend wordt doorgebracht. Bij overgewicht wordt 60 minuten beweging geadviseerd.

Roken en alcohol

Darmkanker komt vaker voor bij rokers dan bij niet-rokers. Ook (overmatig) alcoholgebruik vergroot de kans op darmkanker.

Aanbeveling: Rook niet of stop met roken en drink liever geen alcohol of beperk de alcohol inname tot maximaal 1 glas per dag*

*advies Gezondheidsraad

Niet beïnvloedbare risicofactoren

Leeftijd

Met de leeftijd neemt de kans op darmkanker toe. 95% van de darmkankerpatiënten is ouder dan 50 jaar. In zeldzame gevallen ontstaat de ziekte bij jonge volwassenen of zelfs bij tieners. Bij darmkanker op jonge leeftijd, gaat het vaak om een erfelijke vorm.

Darmkanker in de familie/erfelijkheid

Bij ongeveer 5% van de mensen met darmkanker is er een aanwijsbare reden te vinden voor de darmkanker in hun DNA. Er is dan sprake van erfelijke darmkanker. Er zijn verschillende vormen van erfelijke darmkanker. In sommige families komt darmkanker veel vaker voor dan in andere families, maar is er toch geen erfelijke oorzaak. Dan spreken we van familiaire darmkanker. Het gaat hierbij om ongeveer 10-15% van de patiënten met darmkanker. Erfelijke vormen van darmkanker ontstaan meestal op jonge leeftijd, voor het 50e levensjaar. Familiaire darmkanker komt ook op oudere leeftijd voor.

Voorgeschiedenis van darmkanker

Mensen die eerder darmkanker hebben gehad, hebben een verhoogde kans om opnieuw darmkanker te krijgen. Ex-darmkankerpatiënten worden daarom regelmatig gecontroleerd.

Chronische darmontstekingen

Patiënten met een chronische darmontsteking, zoals colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn, hebben een licht verhoogde kans op darmkanker. Dit verhoogde risico begint zo’n tien jaar nadat de diagnose ‘ziekte van Crohn’ of ‘colitis ulcerosa’ is gesteld. Deze patiënten worden daarom regelmatig gecontroleerd.

Maart is darmkankermaand

Maart is internationale darmkankermaand. We willen je daarom deze maand extra bewust maken van de alarmsignalen van darmkanker. Want elke dag overlijden er in Nederland maarliefst 13 mensen aan. Darmkanker is goed te genezen als je er op tijd bij bent. Weet jij alle signalen van darmkanker te herkennen?

naar de darmkanker signalen test
Group 7 Created with Sketch.

Veelgestelde vragen over het bevolkingsonderzoek darmkanker

We ontvangen veel vragen over het bevolkingsonderzoek darmkanker. We hebben de meest gestelde vragen en antwoorden op een rij gezet. Let op: Wij kunnen geen persoonlijke medische adviezen geven en hebben geen artsen in dienst. Voor persoonlijke vragen is het raadzaam om contact op te nemen met je (huis)arts.

bekijk de vragen en antwoorden

Dit doen wij voor darmkanker

De Maag Lever Darm Stichting zet zich in om darmkanker te voorkomen, te bestrijden en de gevolgen ervan voor patiënten te verminderen. Dit doen wij door voorlichting te geven en onderzoek te financieren. Darmkanker is vaak goed te behandelen als je er op tijd bij kunt zijn. Daarom hebben wij er mede voor gezorgd dat het bevolkingsonderzoek darmkanker er is gekomen. Ook financieren wij innovatieve onderzoeken. Wij kunnen ons werk echter alleen doen met hulp van jouw steun.

Doneer voor meer onderzoek naar darmkanker

‘We moeten blijven strijden om darmkanker zo snel mogelijk te vinden, zodat we levens kunnen redden. De camerapil levert een groot voordeel voor de zorg én voor de patiënt. Het is veel makkelijker en minder ingrijpend dan een coloscopie.’

Dr. Manon Spaander

”Wij geloven dat de eNose een oplossing is voor duizenden darmkankerpatiënten: eerst ruiken, dan pas kijken met een coloscopie. Zo is het een stuk minder belastend.”

Nanne de Boer (MDL-arts, Amsterdam UMC)

Nieuws over darmkanker

Stoma-APPtimalisatie

In Nederland krijgen jaarlijks 7.000 mensen een stoma. Het krijgen van een stoma heeft een grote invloed op de kwaliteit van het leven. Met name in de eerste periode na de operatie moeten patiënten erg wennen aan de nieuwe situatie. Schaamte, onzekerheid, angst voor lekkages en ‘ontdekking’ door de buitenwereld kunnen leiden tot lichamelijke klachten, somberheid en minder sociale contacten. Een goede voorbereiding en passende begeleiding bij het krijgen van een stoma is daarom erg belangrijk.

27 september 2021

Doorontwikkeling Dikkedarmkanker keuzehulp in volle gang

De Dikkedarmkanker keuzehulp ondersteunt patiënten met uitgezaaide dikkedarmkanker en haar behandelteam bij het kiezen van de best passende behandeling. Sinds de ontwikkeling in 2016, is de keuzehulp meermaals geüpdate. Nu een nieuwe richtlijnmodule wordt gepubliceerd én lessen zijn geleerd uit de praktijk, buigt een nieuwe landelijke werkgroep zich over de doorontwikkeling van de keuzehulp.

27 september 2021

Onderzoekers willen therapie op maat voor patiënten met stadium II dikke darmkanker

Patiënten met stadium II dikke darmkanker ondergaan vaak een operatie waarbij een deel van de dikke darm wordt verwijderd. Een deel van deze patiënten heeft baat bij aanvullende (adjuvante) chemotherapie. Het doel van aanvullende chemotherapie is om de kans op terugkeer van de ziekte te verkleinen.

7 september 2021

Colofon

Deze informatie is geschreven door de Maag Lever Darm Stichting.

In samenwerking met:

Drs. Renske van den Brink-Schimmel, fellow medische oncologie
Prof. dr. Evelien Dekker, MDL-arts
Dr. Liesbeth Kager, MDL-arts
Prof. dr. ir. Ellen Kampman, hoogleraar Voeding en Ziekte
Dr. Miriam Koopman, internist-oncoloog
Dr. Monique van Leerdam, MDL-arts
Dr. Oddeke van Ruler, gastro-enterologisch chirurg

Laatst herzien:
maart 2019

Doneer