Wat is het?

Verstopping (obstipatie)

We spreken van verstopping wanneer een kind minder dan drie keer per week ontlasting heeft, of last heeft van harde, droge ontlasting. Ieder kind heeft een eigen ontlastingspatroon. Sommige kinderen gaan drie keer per dag naar het toilet, anderen maar drie keer per week. Dit is allemaal normaal, zolang de ontlasting soepel is en het kind niet hard hoeft te persen om de ontlasting kwijt te raken.

Hoe herken ik het?

Verstopping bij kinderen wordt in veel gevallen veroorzaakt door een ongezond voedingspatroon of een verkeerde leefstijl. Ook weinig bewegen, onregelmatig leven, stress en psychische factoren kunnen een rol spelen. Daarnaast is de oorzaak van verstopping bij kinderen soms onbekend. In sommige gevallen is verstopping bij kinderen een verschijnsel bij een andere ziekte.

Verstopping ontstaat doordat ontlasting te lang in de dikke darm zit. In de dikke darm wordt vocht onttrokken aan de ontlasting. Hoe langer de ontlasting in de dikke darm zit, hoe harder en droger de ontlasting wordt. 

De meest voorkomende oorzaken van verstopping bij kinderen zijn:

Je kind kan ook last krijgen van verstopping als:

Diagnose van verstopping (bij kinderen)

De diagnose ‘verstopping’ wordt door de huisarts gesteld, op basis van het klachtenpatroon. Wanneer de oorzaak van de klachten niet duidelijk is, kan de huisarts je kind doorverwijzen voor verder onderzoek. Dit zal met name gebeuren bij zeer ernstige verstopping, of wanneer de adviezen en medicijnen niet voldoende helpen. 

Er zijn verschillende onderzoeken mogelijk om vervolgens een diagnose te kunnen stellen. In sommige gevallen kan een gesprek met een psycholoog inzicht geven in de oorzaak van de klachten.

Hier vindt u informatie over de verschillende darmonderzoeken.

Klachten en symptomen bij verstopping (bij kinderen)

Wanneer je kind minder dan drie keer peer week ontlasting heeft, spreken we van verstopping (of obstipatie). De belangrijkste klachten bij verstopping zijn een harde, droge ontlasting en moeilijk of niet kunnen poepen. Vaak kost het veel moeite om de ontlasting kwijt te raken, en lukt het alleen door hard te persen. Behalve lichamelijke klachten kunnen ook psychische problemen het gevolg zijn van verstopping.

De klachten die bij verstopping kunnen optreden zijn:

Niet kunnen poepen

Het kind heeft met moeite slechts één of twee keer per week wat harde ontlasting. Soms komt de ontlasting zelfs nog minder dan één keer per week.

Harde ontlasting

De ontlasting blijft te lang in de dikke darm. Hierdoor wordt de ontlasting steeds droger en harder.

Pijn bij het poepen

Als gevolg van de verstopping kunnen klachten ontstaan zoals aambeien, kloofjes of scheurtjes in de anus. Dit veroorzaakt pijn bij het poepen, soms met wat (helder rood) bloedverlies. Het kind legt vervolgens een verband tussen poepen en pijn. Hierdoor kan het kind, door angst voor pijn, een toiletbezoek uitstellen. Het gevolg hiervan is dat de ontlasting te veel indikt en hard en droog wordt.

Buikpijn en een harde en opgezette buik

Doordat er een grote hoeveelheid harde en droge poep in de darm zit, kan buikpijn ontstaan.

Overloopdiarree

Als de darm vol blijft zitten met veel harde ontlasting, dan kan dunne ontlasting langs de harde ontlasting lekken. Dit wordt ook wel overloopdiarree of paradoxale diarree genoemd. Je kind kan dan niet poepen, maar toch zitten er telkens poepvegen, of ‘remsporen’ in het ondergoed. Veel mensen denken dan dat het kind diarree heeft. Maar eigenlijk is het tegenovergestelde aan de hand. Het kind heeft juist last van verstopping. Dit ontlastingsverlies heeft vaak psychische gevolgen en gevolgen voor het sociale leven van uw kind. Door vieze luchtjes worden sommige kinderen gepest, en kinderen worden onzeker doordat ze ontlasting verliezen.

In de broek poepen

Het kind poept soms langer dan een week niet en dan plotseling een enorme hoeveelheid. Soms op het toilet, maar vaak in de broek.

Weinig eetlust

Door een opgeblazen en vol gevoel in de buik kan het kind aangeven dat het weinig eetlust heeft.

Psychische problemen

Verstopping kan invloed hebben op het sociale leven van je kind. Het kind durft bijvoorbeeld niet meer naar school, omdat het bang is daar te moeten poepen. Zijn er ‘remsporen’ dan kunnen er vieze luchtjes ontstaan. Hierdoor kan je kind gepest worden door andere kinderen. Door alle problemen kunnen kinderen zich minder goed concentreren op school.

Hoe gaat het verder?

In eerste instantie zal de huisarts adviezen geven over het voedings- en leefpatroon, die de klachten kunnen verminderen. Deze adviezen zijn te vinden onder ‘tips en adviezen’. Wanneer dit geen effect heeft kan de huisarts verschillende medicijnen voorschrijven. Als de klachten aan blijven houden kan de huisarts je kind doorverwijzen. Wanneer een andere ziekte de oorzaak is van verstopping, moet deze ziekte behandeld worden.

Behandeling met geneesmiddelen:

Bulkvormers

Bulkvormers doen eigenlijk hetzelfde als voedingsvezels: ze nemen vocht op. Ze zorgen ervoor dat de poep soepel wordt en ze helpen bij een goede darmwerking. Het is belangrijk dat je bij bulkvormers extra veel drinkt. Deze medicijnen kunnen namelijk averechts werken als ze niet voldoende vocht kunnen opnemen. Bulkvormers bevatten psylliumzaad of psylliumvezels en zemelen. Je kunt bulkvormers zonder problemen langere tijd gebruiken omdat ze de darm niet prikkelen. Bulkvormers kun je oplossen in bijvoorbeeld water, yoghurt of vruchtensap.

Laxeermiddelen die de darmwand prikkelen

Deze laxeermiddelen activeren de darmbeweging, waardoor je kind makkelijker kan poepen. Een laxeermiddel mag niet te lang gebruikt worden, omdat het bij langdurig gebruik de darm kan beschadigen. Je arts adviseert je hierover.

Klysma

In uitzonderingsgevallen wordt een klysma voorgeschreven om de verstopping op te lossen. Bij een klysma wordt vloeistof via de anus in de endeldarm gespoten. Deze vloeistof maakt de harde poep zachter.

Als de klachten blijven kan de huisarts je kind doorverwijzen naar een kinderarts of kindermaag-darm-leverarts (kinder- MDL- arts). In sommige gevallen is ook de hulp van een psycholoog of pedagoog nodig. In veel ziekenhuizen zijn er speciale afdelingen voor kinderen met ontlastingsproblemen, de zogenoemde poeppoli’s. Hier probeert een team van specialisten, met artsen en ook psychologen, de oorzaak van de klachten te achterhalen en te behandelen. Vraag uw huisarts om een verwijzing naar een poeppoli bij u in de buurt.

Wat kan ik doen?

Tips en adviezen bij verstopping (bij kinderen)

Onderstaande leef- en voedingsadviezen kunnen verstopping verminderen:

    • Vezels zijn onverteerbare, plantaardige voedingsdeeltjes, die onveranderd in de dikke darm aankomen. In de dikke darm stimuleren de vezels de darmbeweging. Ook nemen sommige vezels vocht op, waardoor de ontlasting zacht en soepel wordt. Vezels zitten met name in volkorenproducten, groente en fruit.

    • Te weinig drinken kan een harde en droge ontlasting tot gevolg hebben. Per dag heeft een kind ongeveer 1 tot 1,5 liter nodig. Als je kind veel of extra vezels eet, is het belangrijk dat het ook extra veel drinkt. Vezels nemen namelijk veel vocht op. Dit vocht moet aangevuld worden, anders wordt de ontlasting droog en hard.

    • Beweging zorgt ervoor dat de werking van de darm op gang blijft.

    • Laat je kind meteen naar het toilet gaan als hij/zij aandrang heeft. Ook wanneer dit tijdens het eten is. Door de ontlasting op te houden, wordt deze verder ingedikt. Hierdoor kan verstopping ontstaan. Geef je kind rustig de tijd om op het toilet te zitten.

    • Een vezelrijk ontbijt zorgt ervoor dat de darm op gang komt en in beweging blijft.

    • Schenk niet te veel aandacht aan het probleem. Zeg niet steeds dat je kind moet poepen. Geef je kind complimentjes als het probeert te poepen, ook als het niet lukt. Misschien vindt je kind het prettig als je zijn buik masseert. Hierdoor ontspant de darm waardoor deze beter werkt.

    • Eet je kind te weinig vezels, dan is het goed om meer vezelrijke voeding te gaan gebruiken. Door het gebruik van extra vezels in de voeding kunt uw kind in het begin last krijgen van een opgeblazen gevoel en winderigheid. Deze klachten zullen verminderen wanneer de darm gewend is aan de verandering.

    • Er zijn veel zelfzorgmiddelen verkrijgbaar die verstopping kunnen verminderen. Zelfzorgmiddelen zijn medicijnen die zonder recept verkrijgbaar zijn bij apotheek of drogist. Gebruik deze medicijnen nooit voor langere tijd op eigen initiatief. Als de klachten langer dan twee weken aanhouden, dan is het goed om naar de huisarts te gaan. Deze kan inschatten of verder onderzoek nodig is. De huisarts kan je voedingsadviezen en andere tips geven en eventueel een passend medicijn of vezelpreparaat voorschrijven.

      Er zijn veel zogenaamde ‘natuurlijke’ producten verkrijgbaar, om de stoelgang te verbeteren. Vaak bevatten deze natuurlijke middelen kruiden die darm prikkelen, zoals bijvoorbeeld senna(peulen). Voorbeelden hiervan zijn laxeerthee en soms ontbijtthee. Wees hier voorzichtig mee, omdat er nog veel onduidelijkheid is over het effect van senna op de darmwand. Voor vragen over laxeermiddelen kun je het beste uw huisarts of apotheker raadplegen.

    • Het thema over de gezonde buik biedt meer informatie over de spijsvertering, en informatie over de mogelijke oorzaken van buikpijn en poepproblemen. Ook voor kinderen is extra informatie beschikbaar om hun buik gezond te houden. Door informatie over vezelrijke voeding, voldoende lichaamsbeweging en gezond toiletgedrag leert een kind hoe hij of zij buikpijn kan voorkomen.

Poeptraining bij kinderen

Colofon

Deze informatie is geschreven door de Maag Lever Darm Stichting

In samenwerking met:
Drs. Jeroen Jansen, MDL-arts
Dr. Alfons Geraedts, MDL-arts
Dr. Rob Ouwendijk, MDL-arts
Dr. Mark  van Berge Henegouwen, GI-chirurg
Dr. Christianne Buskens, GI-chirurg
Joan Rentzing, diëtiste en voedingsdeskundige

Laatst herzien:
2013

Heeft deze informatie je geholpen?

Het is belangrijk iedereen zo goed mogelijk te informeren over spijsverteringsziekten. Daarvoor zijn we afhankelijk van giften. Steun ons met een éénmalige bijdrage.

ik geef €10
Doneer