Het vroeg kunnen voorspellen of patiënten met gevorderde endeldarmkanker een operatie nodig hebben of niet, om zo onnodige operaties te voorkomen

Het onderzoek

Waarom is dit onderzoek belangrijk?

Jaarlijks krijgen ongeveer 4000 Nederlanders de diagnose endeldarmkanker. Ongeveer de helft van deze patiënten heeft bij diagnose lokaal gevorderde ziekte, en wordt behandeld met chemotherapie en bestraling (chemoradiatie), gevolgd door chirurgie. De procedure geeft regelmatig complicaties na de operatie, zoals incontinentie, diarree, seksuele stoornissen en blijvend stoma. Bij 15-20% van de patiënten is de behandeling zo effectief dat de tumor volledig verdwijnt (pathologisch complete respons, pCR). Deze patiënten zijn achteraf gezien ‘voor niets’ geopereerd. Daarom wordt bij patiënten bij wie voor de operatie op beeldvorming geen tumor meer gezien wordt, een operatie steeds vaker achterwege gelaten. 

Een manier om het percentage patiënten met pCR te verhogen is het geven van een extra bestralingsdosis op de tumor (boost). Het effect hiervan wordt onderzocht. Tussentijdse resultaten laten vaker pCR zien bij patiënten die met een boost zijn behandeld (39%) dan bij patiënten in de controle groep (28%). Echter, een boost verhoogt de kans op bijwerkingen en zou daarom idealiter alleen gegeven worden aan patiënten die hier ook daadwerkelijk baat bij hebben. 

Om de behandeling van patiënten te personaliseren, is het van belang om de kans op een complete respons nauwkeurig te voorspellen. Uit voorgaande studies is gebleken dat dit mogelijk is aan de hand van tumorkenmerken die gezien worden op CT-scansMRI-scans en biopten (hapjes weefsel) die standaard verkregen worden in het zorgpad.

Wat is het doel van dit onderzoek?

Met deze studie willen ze aan de hand van specifieke (tumor)kenmerken, die beschikbaar zijn voorafgaand aan de behandeling, een voorspellend model ontwikkelen dat kan helpen bij het selecteren van patiënten voor chemoradiatie met boost. 

Wat gaan de onderzoekers doen?

Ze onderzoeken of het optreden van een pCR voorspeld kan worden met behulp van ‘radiomics’ en de mate van immuunreactie van het lichaam tegen de tumor. Hiertoe worden CT en MRI-scans en biopten onderzocht. Vervolgens combineren ze de resultaten met klinische karakteristieken om het optreden van pCR nauwkeurig te voorspellen, in aan- en afwezigheid van de boost. 

Wat zijn de verwachte resultaten?

Ze verwachten met deze studie de behandeling van patiënten met endeldarmkanker verder te kunnen personaliseren aan de hand van geavanceerd onderzoek van goedkope en weinig belastende standaard verkregen materiaalOp basis van het voorspellend model verwachten ze patiënten te kunnen selecteren, die een grotere kans op pCR (en daarmee orgaan-sparende behandeling) hebben door toevoegen van een boost. De boost zal achterwege gelaten worden bij patiënten die volgens het model ook zonder boost al een grote kans op pCR hebben, en patiënten met een kleine kans op pCR ondanks boost. Hiermee kunnen ze deze patiënten bijwerkingen van de boost besparen. 

Het eindresultaat

Patiënten met lokaal gevorderd endeldarmtumor worden behandeld met chemoradiotherapie, gevolgd door een operatie. De onderzoekers hadden als doel om aan de hand van tumorkenmerken te voorspellen bij welke patiënten de tumor volledig verdwenen zou zijn na preoperatieve chemoradiatie en of ze kunnen voorspellen welke patiënten mogelijk baat hebben bij een extra hoge radiotherapiedosis (boost).  

Ze hebben zich specifiek gericht op ‘radiomics’, (gecomputeriseerde herkenning van een groot aantal beeldkenmerken die informatie geven over het tumorgedrag) en tumor infiltrerende lymfocyten (TILs, die de mate van immuunreactie van het lichaam tegen de tumor weergeven). In samenwerking met de universiteitsziekenhuizen van Stanford en Leuven ontwikkelden ze een model om te voorspellen of patiënten een (bijna) complete tumor respons (CR) hebben na chemoradiatie op basis van MRI-beelden van 125 patiënten. In totaal konden 4 MRI karakteristieken goed voorspellen of er sprake is van een (bijna) CR na chemoradiatie. Ook onderzochten ze of het aantal TILs in rectumbiopten, afgenomen voor start van chemoradiatie, geassocieerd was met CR, en of deze associatie anders was bij patiënten behandeld met (n=52) of zonder boost (n=30). Noch in de hele groep, noch in de subgroepen van patiënten behandeld met en zonder boost, werd een verband aangetoond tussen het aantal TILs en complete respons. 

Resultaten van wetenschappelijk onderzoek

Om van een idee tot een toepassing te komen is veel onderzoek nodig. Dit kost tijd. Ook wanneer een onderzoek andere resultaten oplevert dan verwacht, leren we daar veel van. Daardoor is ieder resultaat een stap vooruit.

Projectinformatie

Orgaan: Darmen
Aandoening: Darmkanker
Titel project: Het vroeg kunnen voorspellen of patiënten met gevorderde endeldarmkanker een operatie nodig hebben of niet, om zo onnodige operaties te voorkomen
Projectleider: Helena Verkooijen
Instantie: Universitair Medisch Centrum Utrecht
Gestart in: 2017
Looptijd: 3 jaar
Status: Afgerond

 

Veelgestelde vragen over wetenschappelijk onderzoek

Kan ik ook meedoen aan dit onderzoek?

In de meeste gevallen werven de onderzoekers hun eigen deelnemers. De meeste onderzoeken in onze database lopen al enige tijd of zijn afgerond. De onderzoekers hebben dan al voldoende patiënten gevonden voor het onderzoek. Je kunt je dat niet meer aanmelden. Over het algemeen werven de onderzoekers zelf nu eigen deelnemers. Als het onderzoek net is gestart is ons advies om de website van het ziekenhuis/instelling in de gaten te houden of contact op te nemen met op te nemen met de contactpersoon van het onderzoek. Dit staat op de site van de onderzoeksinstelling. 

Kan ik in contact komen met de onderzoeker?

Wij brengen geen patiënten in contact met de onderzoekers. Het contact dat wij hebben met de onderzoeker is inhoudelijk en verwijzen niet iemand door tenzij de onderzoekers dit hebben aangegeven. Dan is dit aangegeven in de bovenstaande tekst. 

Waarom kost onderzoek doen zoveel tijd?

Het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek is een ingewikkeld proces dat vaak meerdere jaren duurt. Wetenschappelijk onderzoek moet zorgvuldig uitgevoerd worden om uiteindelijk conclusies te kunnen trekken. Er bestaan veel verschillende type onderzoeken die allemaal weer zijn voor- en nadelen hebben. Uiteindelijk draagt ieder onderzoek bij aan het verhogen van de kennis over een bepaald onderwerp. Je hebt veel onderzoeken nodig om te kunnen zeggen dat iets betrouwbaar is. En het dus wetenschappelijk is bewezen. Daarom duurt het vaak ook lang voordat nieuwe een behandeling of bepaalde medicatie in de reguliere behandelingen toegepast kan worden.

Ik wil graag meedoen aan wetenschappelijk onderzoek

In wetenschappelijk onderzoek zijn vaak proefpersonen nodig. Dit zijn gezonde mensen of patiënten die vrijwillig meewerken aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen of medicijnen.

Deelname aan een wetenschappelijk onderzoek kan gunstig zijn omdat je bijvoorbeeld een nieuwe behandeling krijgt die de klachten kan verminderen of waardoor het mogelijk is om (sneller) beter te worden. Ook voor anderen is deelname waardevol omdat je een bijdrage levert aan onderzoek naar bijvoorbeeld nieuwe behandelingen. Er kunnen ook nadelen zitten aan deelname, zoals risico’s die je loopt omdat het een nieuwe behandeling betreft, eventuele bijwerkingen en de tijd en moeite die je erin stopt.

De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) zorgt voor de bescherming van proefpersonen die deelnemen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek. Op de website van CCMO kun je terecht voor alle belangrijke informatie met betrekking tot het meedoen aan onderzoek. 

Aanvullende informatie vind je op de website van Rijksoverheid 

Daarnaast kun je ook je behandelend arts vragen of hij/zij weet welke onderzoeken er op dit moment lopen voor de aandoening die je hebt. De arts kan je meer vertellen over meedoen aan wetenschappelijk onderzoek en welke onderzoeken mogelijk geschikt kunnen. 

Stroke 1 Created with Sketch.

Samen strijden

Een gezonde spijsvertering voor iedereen, dat is onze droom. Door zorgtrajecten te verbeteren en projecten mogelijk te maken die zorgen voor een betere kwaliteit van leven. Dat doen we niet alleen, maar samen met artsen, onderzoekers, patiënten, hun familie en vrienden, met donateurs en vrijwilligers.

meer over onze strategie, onderzoeken en behaalde resultaten

Alleen met jouw gift kunnen we onderzoeken zoals deze steunen. Help je mee?

Doneer