Wat is het?

De maag is een belangrijk onderdeel van ons spijsverteringskanaal. In de maag wordt ons voedsel voorbereid op de vertering. De binnenkant van de maag is bedekt met een dikke slijmvlieslaag. De klieren in het maagslijmvlies produceren maagsap. Maagsap bevat onder andere zoutzuur en spijsverteringsenzymen. Het zoutzuur doodt bacteriën die we met ons voedsel binnenkrijgen. Daarnaast activeert het zoutzuur de spijsverteringsenzymen. Onder de dikke laag slijmvlies zit een laag met zenuwen en bloedvaten. De buitenkant van de maag bestaat uit een dikke spierlaag. Deze spieren zorgen ervoor dat voedsel wordt gekneed, fijngemalen en vermengd met maagsap. Bij de uitgang van de maag zit een sluitspier (de pylorus).

Deze sluitspier zorgt ervoor dat voedsel in kleine hoeveelheden tegelijk de maag verlaat. Voedsel dat de maag verlaat, komt in het eerste deel van de dunne darm terecht: ook wel de twaalfvingerige darm genoemd. In de twaalfvingerige darm worden spijsverteringssappen aan het voedsel toegevoegd. Deze sappen (alvleeskliersappen en galvloeistof) zijn nodig voor de vertering van vetten, suikers en eiwitten.

Oorzaak van dumpingsyndroom

Oorzaken van dumpingsyndroom

Het dumpingsyndroom is vrijwel altijd het gevolg van een operatie, waarbij (een deel van) de maag is verwijderd. Soms ontstaan de klachten als gevolg van een beschadiging van een zenuw die de maag aanstuurt: de nervus vagus.

Tegenwoordig zien we het dumpingsyndroom vooral bij patiënten die bariatrische chirurgie hebben ondergaan. Dit is een operatie met als doel gewicht te verliezen door de maag te verkleinen. Ongeveer 1% van de mensen met het dumpingsyndroom heeft geen maagoperatie ondergaan. Dumpingklachten zonder voorafgaande maagoperatie zijn dus heel erg zeldzaam. De oorzaak van de klachten is bij deze groep mensen vaak onduidelijk.

De oorzaak van vroege dumpingsklachten

Deze klachten ontstaan doordat voedsel in te grote brokken in de dunne darm terechtkomt. Normaal gesproken wordt voedsel in de maag goed fijngemalen en gekneed. 

Vervolgens wordt het in kleine porties tegelijk doorgegeven aan de dunne darm. Vroege dumpingklachten ontstaan dus als de maag het voedsel niet goed fijnmaalt. Ook een slecht werkende sluitspier, die te veel voedsel ineens doorlaat naar de dunne darm, kan de oorzaak zijn van deze klachten.

De oorzaak van late dumpingklachten

Normaal gesproken blijft ons voedsel ongeveer twee tot drie uur in de maag waar het wordt fijngemalen en gekneed. Het wordt vervolgens in kleine porties afgegeven aan de dunne darm die op dat moment klaar is voor de voedselbrokken. Late dumpingklachten ontstaan omdat de dunne darm nog niet ‘klaar’ is voor deze voedselbrij. De voedselbrokken zijn te groot en komen veel sneller in de darm dan normaal. De benodigde spijsverteringssappen (galvloeistof en sappen van de alvleesklier) zijn dan nog niet voldoende in de dunne darm aangekomen.

Hoe herken ik het?

Klachten en symptomen bij dumpingsyndroom

Vroege dumpingklachten

Deze klachten ontstaan ongeveer een half uur na de maaltijd. Voedsel komt dan in grote hoeveelheden tegelijk in de dunne darm. Deze sterk geconcentreerde voeding trekt in de dunne darm veel vocht aan. Dit vocht wordt onttrokken aan de omliggende bloedvaten. Soms wordt wel drie tot vier liter aan het bloedvatstelsel onttrokken. Hierdoor krijg je last van:

Bovendien ontstaat er een daling van de bloeddruk doordat zoveel vocht onttrokken wordt aan de bloedvaten. Als gevolg van deze bloeddrukdaling ontstaan klachten als:

Late dumpingklachten

Deze klachten ontstaan anderhalf tot twee uur na de maaltijd. Normaal gesproken duurt het twee tot drie uur voordat voedsel de maag verlaat. Als (een deel van) de maag verwijderd is, komt voedsel veel sneller aan in de dunne darm. Door deze versnelling zijn de productie van insuline en de stijging van de bloedsuikerspiegel door het eten, niet meer op elkaar afgestemd. Suikers worden versneld opgenomen maar een hoge bloedsuikerspiegel vraagt om de productie van insuline. Deze productie komt te laat op gang. Hierdoor wordt nog steeds insuline geproduceerd wanneer de bloedsuikers al uit de bloedbaan verdwenen zijn. Deze situatie lijkt op een suikertekort bij mensen met diabetes (suikerziekte).

De volgende klachten kunnen ontstaan:

Hoe gaat het verder?

Diagnose van dumpingsyndroom

De diagnose kan meestal snel gesteld worden doordat vrijwel alle mensen met deze klachten een maagoperatie hebben gehad. De diagnose wordt door de arts gesteld op basis van de klachten.

Behandeling van dumpingsyndroom

Veel klachten kunnen voorkomen worden of verminderen door het volgen van tips en adviezen. Het is verstandig om jouw eetgewoontes aan te passen als (een deel van) jouw maag verwijderd is. Het is per patiënt verschillend of en in welke mate klachten ontstaan. Je kunt het beste voor jezelf uitvinden wat en hoeveel je wel en niet kunt eten. Meestal verminderen de klachten na verloop van tijd, door aanpassing van het lichaam.

Wanneer de tips en adviezen geen effect hebben, kan jouw arts octreotide (Sandostatine®) voorschrijven. Dit is een hormoon dat via injecties toegediend moet worden. Behandeling met dit hormoon vermindert soms de klachten. 

Wat kan ik doen?

Tips en adviezen bij dumpingsyndroom

De volgende (voedings)adviezen kunnen de klachten verminderen en zelfs voorkomen:

  • eet rustig en kauw goed
  • gebruik zes tot acht kleine maaltijden verdeeld over de dag. Zorg wel dat u voldoende eet om aan de benodigde hoeveelheid calorieën te komen
  • verdeel ook het vocht dat u drinkt goed over de dag. Drink weinig bij de maaltijden. Voedsel spoelt dan namelijk nog sneller naar de dunne darm. Meestal geeft één klein glas of kopje drinken bij het eten geen klachten. Gebruik soep bijvoorbeeld een uur voor de maaltijd en het nagerecht een uur na de maaltijd. Bij ernstige dumpingklachten kan het helpen de maaltijden ‘droog’ te gebruiken
  • vermijd het gebruik van veel snel opneembare suikers, zoals gewone suiker en vruchtensuiker. Deze suikers worden vooral in vloeibare vorm extra snel opgenomen. Gebruik daarom geen of weinig frisdrank, oploslimonade en vruchtensap
  • vers fruit wordt meestal goed verdragen, maar gebruik het niet in te grote hoeveelheden. Per dag wordt aanbevolen twee stuks fruit te eten voor de benodigde hoeveelheid vitamines en mineralen
  • in melk zit lactose (melksuiker). Lactose is ook een snel opneembare suiker. Gebruik van grote hoeveelheden lactose kan daarom ook dumpingklachten verergeren of veroorzaken. Per dag wordt aanbevolen twee tot drie glazen zuivel (300-450 ml) te gebruiken voor de benodigde hoeveelheid vitamines en mineralen. Gebruik je veel meer melkproducten, verminder dit dan eerst tot de aanbevolen hoeveelheden. Houden de klachten aan, probeer dan eens zure melkproducten, zoals karnemelk en yoghurt. Deze worden meestal beter verdragen omdat ze minder lactose bevatten. Verdraag je helemaal geen melkproducten meer, raadpleeg dan een diëtist. Deze kan je adviseren zodat je geen tekorten aan vitamines en mineralen krijgt
  • suiker zit ook verwerkt in voedingsmiddelen als cake, ontbijtkoek, gebak, koekjes en zoet beleg. Vermijd overmatig gebruik van deze producten
  • ga bij ernstige klachten even liggen na de maaltijd
  • veel mensen hebben na een maagoperatie moeite om hun gewicht op peil te houden. Zeker wanneer je veel last hebt van dumpingklachten, kan het moeilijk zijn om voldoende calorieën binnen te krijgen. Raadpleeg een diëtist als je moeite hebt om op gewicht te blijven

Colofon

Deze informatie is geschreven door de Maag Lever Darm Stichting

In samenwerking met:
Drs. Jeroen Jansen, MDL-arts
Dr. Alfons Geraedts, MDL-arts
Dr. Rob Ouwendijk, MDL-arts
Dr. Mark  van Berge Henegouwen, GI-chirurg
Dr. Christianne Buskens, GI-chirurg
Joan Rentzing, diëtiste en voedingsdeskundige

Laatst herzien:
2013

Heeft deze informatie je geholpen?

Het is belangrijk iedereen zo goed mogelijk te informeren over spijsverteringsziekten. Daarvoor zijn we afhankelijk van giften. Steun ons met een éénmalige bijdrage.

ik geef €10
Doneer