Microbioom

Wat is het microbioom?

Mensen dragen wel 1.5 kilo aan microben met zich mee. Microben zijn kleine beestjes die voor het grootste gedeelte bestaan uit bacteriën, maar ook uit schimmels, gisten, virussen en andere eencellige wezens. Samen vormen ze “het microbioom’’. Het grootste gedeelte van het microbioom bevindt zich in ons spijsverteringsstelsel, met name in de dikke darm. In onze darm wonen biljoenen bacteriën van zo mogelijk 150 verschillende soorten. Een gezond microbioom bestaat uit veel bacteriën van veel verschillende soorten. Welke bacteriesoorten er in de darm leven, verschilt per persoon. Daardoor heeft iedereen een ander microbioom. Sterker nog, ons microbioom is net zo uniek als onze vingerafdruk!

Microbioom afbeelding

In de darm leven zowel ‘’goede’’ als ‘’schadelijke’’ bacteriën. In een gezond microbioom zijn deze bacteriën met elkaar in balans. Wanneer deze balans verstoord raakt, krijgen schadelijke bacteriën de overhand. Dit kan leiden tot klachten. Gelukkig herstelt de balans in het microbioom meestal vanzelf en verdwijnen klachten. Maar wanneer de balans langdurig verstoord blijft, kunnen er klachten of zelfs ziekten ontstaan. Waarom al die bacteriën in onze darm leven? Voor de darm valt er een hele hoop aan darmbacteriën te verdienen. Zo spelen ze een belangrijke rol bij de vertering van voedsel . In ruil daarvoor geeft de darm kost en inwoning aan deze bacteriën. Een goede deal!

Het belang van onze darmbacteriën

Darmbacteriën helpen bij onze spijsvertering. Hoe ze dat doen? Darmbacteriën breken vezels en ander niet volledig verteerde bestanddelen uit onze voeding af. Bij het afbreken van vezels komen stofjes vrij die belangrijk zijn voor de spijsvertering.

Bescherming van de darmwand
Darmbacteriën houden de darmwand gezond. De darmwand bestaat uit een laag cellen die de darmholte afschermt van de darmwand. De cellen van de darmwand liggen dicht tegen elkaar aan waardoor bacteriën maar ook afval producten en gevaarlijke stoffen niet door de darmwand heen kunnen dringen. Verder zorgen ze ervoor dat er een mooie slijmlaag op de darmwand ligt. De slijmlaag vormt een barrière tussen bacteriën en de darmwand. Op deze manier voorkomt de slijmslaag dat er bacteriën door de darmwand heen kunnen dringen en infecties veroorzaken.

Darmbeweging
Darmbacteriën scheiden stofjes uit die de zenuwcellen in de darm kunnen prikkelen. Deze prikkels worden via zenuwen voortgeleid, naar bijvoorbeeld de darmspieren en hersenen. De darmspieren trekken vervolgens samen en zetten daarmee de darmbeweging in gang. die samentrekken en daarmee darmbeweging in gang zetten maar ook naar de hersenen.

Afweersysteem
Darmbacteriën trainen ons afweersysteem. Het afweersysteem beschermt ons lichaam tegen schadelijke bacteriën en stoffen. Darmbacteriën leren ons afweersysteem om goede bacteriën met rust te laten en slechte bacteriën aan te vallen. Hierdoor blijft ons microbioom in balans. Deze balans draagt bij aan de gezondheid van het hele lichaam.

Verzadiging
Onze darmbacteriën vertellen aan onze hersenen dat we “vol’’ zitten. Dit doen ze door stofjes aan te maken wanneer er voedsel in de darm zit. Deze stofjes prikkelen de hersenen en vertellen ons dat we “vol’’ zitten.

Wat beïnvloedt ons microbioom?

Er zijn veel factoren die ons microbioom beïnvloeden, zoals erfelijkheid, voeding, omgeving en gebruik van geneesmiddelen. Deze factoren bepalen samen welke bacteriën er in ons microbioom leven en hoeveel. Op deze manier dragen ze bij aan de balans in ons microbioom. Sommige factoren kunnen we zelf beïnvloeden, zoals voeding. Maar er zijn ook factoren waar we geen invloed op hebben. Een voorbeeld daarvan is erfelijkheid.

Erfelijkheid
Onze erfelijke eigenschappen bepalen voor een deel welke bacteriën er in onze darm kunnen overleven. Erfelijke eigenschappen zijn vastgelegd in genen. Sommige genen helpen bij de groei en overleving van goede bacteriën. Dit doen ze door de aanmaak van bepaalde stoffen te stimuleren. Andere genen beïnvloeden de werking van ons afweersysteem. Daardoor bepalen deze genen of het afweersysteem een bacterie aanvalt of niet.

Voeding
Darmbacteriën leven van het voedsel dat door de darm komt. Daardoor beïnvloedt ons eetpatroon hoeveel en welke bacteriën er in onze darm leven. Een vezelrijk eetpatroon draagt bij aan een microbioom met veel bacteriën en veel verschillende bacteriesoorten. Een Westers eetpatroon daarentegen verlaagt deze hoeveelheid bacteriën. Lees hier meer over hoe je via jouw voeding voor jouw darmbacteriën kunt zorgen.

Omgeving
Onze omgeving heeft invloed op welke bacteriesoorten er in onze darm leven. Hygiëne speelt hierin een belangrijke rol. Onderzoek toont bijvoorbeeld aan dat kinderen die op het platteland zijn opgegroeid een beter getraind afweersysteem hebben dan kinderen die opgroeien in de stad. Dit komt waarschijnlijk doordat kinderen op het platteland meer contact hebben met goede en schadelijke bacteriën. Als gevolg daarvan leert het afweersysteem beter om goede bacteriën met rust te laten en schadelijke bacteriën aan te vallen.

Geneesmiddelen
Ook geneesmiddelen zijn van van invloed op de hoeveelheid en aanwezigheid van bacteriesoorten. Een voorbeeld daarvan is een antibioticakuur. Een antibioticakuur is gericht op het doden van schadelijke bacteriën. Helaas gaan er tijdens een antibioticakuur ook onbedoeld veel goede bacteriën dood. Hierdoor raakt het microbioom verstoord en kan deze uit balans raken. Dit kan leiden tot klachten, zoals diarree. Na een antibioticakuur herstelt het microbioom zich meestal weer. Steeds meer onderzoeken tonen aan de het gebruik van probiotica tijdens een antibioticakuur het microbioom helpt herstellen. Overleg altijd met jouw behandelend arts wat voor jou de mogelijkheden zijn.

Zorg voor uw darmbacteriën!

Zelf kunnen we ons microbioom helpen om in balans te blijven. Dit kunnen we doen door goed voor onze goede darmbacteriën te zorgen. Voeding speelt hierbij een belangrijke rol. Voeding voor onze goede darmbacteriën heet prebiotica. Soms kan het nodig zijn om de goede bacteriën aan te vullen, zoals bijvoorbeeld bij aan antibioticakuur. Middelen die goede bacteriën bevatten, heten probiotica.

melk yoghurt

Prebiotica
De meeste prebiotica zijn vezels. Vezels zijn de belangrijkste voedingsbron voor goede darmbacteriën. Ze zijn belangrijk voor de groei en functie van darmbacteriën. Bacteriën breken vezels af. Wanneer bacteriën vezels afbreken, komen er stoffen vrij. Deze stoffen helpen bij de spijsvertering. Ook laten deze stoffen onze goede darmbacteriën groeien. Daardoor zijn er meer goede bacteriën in de darm. Deze goede bacteriën dragen ook weer bij aan de spijsvertering.

Prebiotica krijgen we binnen via onze eigen voeding. Vezels komen voor in plantaardige voedingsmiddelen, zoals volkorenproducten, groente, fruit en noten. Door vezelrijke voeding kan je bijdragen aan de groei van goede bacteriën. Lees hier meer over prebiotica. Over het algemeen krijgen we voldoende vezels binnen via onze voeding. Er bestaan ook vezelsupplementen om de hoeveelheid vezels in onze voeding aan te vullen. Deze supplementen bevatten vaak bepaalde soorten vezels. Je kunt vezelsupplementen verkrijgen bij de apotheek of drogist.

Er wordt veel onderzoek gedaan om te kijken welke soort vezels een effect hebben op de spijsvertering. Zo blijkt uit nieuw wetenschappelijk onderzoek dat inuline uit chicorei voor meer bacteriën in de darm zorgt. Deze bacteriën stimuleren de stoelgang. Daardoor kan inuline uit chicorei ervoor zorgen dat je vaker moet poepen, zonder dat je diarree krijgt. Heb je klachten met jouw stoelgang? Raadpleeg dan altijd eerst jouw huisarts.

Probiotica
Probiotica zijn goede darmbacteriën. Deze darmbacteriën kunnen bij dragen aan de balans van het microbioom. Wanneer het microbioom uit balans is, kunnen er klachten ontstaan zoals diarree. Om de balans te herstellen kunnen we onze goede bacteriën aanvullen. Probiotica kunnen daarbij een handje helpen. De meeste probiotica zijn mengsels van verschillende bacteriesoorten. Probiotica zijn verkrijgbaar bij de drogist als pillen, capsules, poeders of drankjes. Ook kan je producten kopen die van nature goede bacteriën bevatten, zoals yoghurt en andere zuivelproducten. Het is aan te raden om probiotica minstens 4 weken achter elkaar te gebruiken om te kijken of het effect heeft. Het gebruik van probiotica door gezonde mensen is veilig.

Er is wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het effect van probiotica op klachten zoals diarree. Diarree is een klacht die voorkomt bij een verstoord microbioom. Deze verstoring kan bijvoorbeeld komen door een antibioticakuur of infectie. Onderzoek toont aan dat het gebruik van probiotica tijdens en direct na een antibioticakuur de kans op diarree verkleint. Bij een infectie van de darm kan probiotica de diarreeduur verkorten, met name bij kinderen. Het is nog niet duidelijk welke goede bacteriën deze effecten veroorzaken en hoeveel van deze bacteriën we voor hoe lang daarvoor moeten innemen. In de praktijk worden probiotica daarom nog weinig voorgeschreven. Overleg met jouw behandelend arts wat voor jou de mogelijkheden zijn.

Ontvang 1x per maand onze gratis e-mail nieuwsbrief

Naar boven