Hoe werkt de spijsvertering?

Hoe werkt de spijsvertering

Spijsvertering is ‘het verteren van spijzen (voedsel)’. Dat wil zeggen het afbreken van voedsel tot voedingsstoffen die het lichaam kan opnemen en gebruiken. De voedingsstoffen worden omgezet in energie. Of er worden bouwstoffen van gemaakt. Bouwstoffen zijn nodig om te groeien of om beschadigde cellen in het lichaam te vervangen.

De spijsvertering begint zodra we iets eten of drinken. Het is een ingewikkeld proces waarbij meerdere organen betrokken zijn. Eerst worden alle nuttige stoffen uit het voedsel gehaald. Daarna verlaat wat we niet kunnen gebruiken ons lichaam als poep. Het hele proces van spijsvertering duurt 24 tot 48 uur. Dit hangt af van wat we precies eten en hoe makkelijk dat te verteren is.

De spijsvertering stap voor stap
Alles wat we eten en drinken gaat via onze mond, slokdarm, maag, dunne darm en dikke darm naar de endeldarm. En dan via de anus als poep ons lichaam weer uit. De lever, galblaas en alvleesklier hebben ook een rol bij de spijsvertering.

Mond

De spijsvertering begint in de mond. Hier wordt het voedsel fijngekauwd en vermengd met speeksel. Speekselklieren in de mond maken speeksel aan zodra u voedsel ziet, ruikt of proeft. Per dag kan wel een liter speeksel worden aangemaakt.

Enzymen in het speeksel beginnen met het verteren en het voedsel wordt glad en smeuïg. Zo kunt u het makkelijk doorslikken. De tong duwt het voedsel naar de slokdarm.

Slokdarm

Zodra het voedsel is doorgeslikt komt het in de slokdarm. De slokdarm is een rechte pijp van ongeveer 25 centimeter lang. Voedsel dat we doorslikken valt niet zomaar door de slokdarm naar beneden. De spieren in de slokdarmwand trekken samen en ontspannen zich. Zo wordt het voedsel langzaam naar de maag geduwd. Bij de overgang van de slokdarm naar de maag zit een sluitspiertje. Deze gaat open als er voedsel vanuit de slokdarm naar de maag gaat. Daarna gaat het sluitspiertje weer dicht. Hierdoor kunnen voedsel en maagsap dat in de maag zit, niet terugstromen in de slokdarm.

Maag

In de maag wordt het voedsel gekneed en vermengd met maagsap. De binnenkant van de maag is bekleed met een dikke laag slijmvlies. Zo wordt de maag beschermd tegen het zure maagsap. In maagsap zitten onder andere zoutzuur en enzymen. De enzymen breken het voedsel alvast af. Het zoutzuur maakt ziekmakende bacteriën in het voedsel dood. Het voedsel blijft gemiddeld drie uur in de maag. Bij vet eten heeft de maag meer tijd nodig. De maag geeft via een sluitspiertje kleine beetjes voedsel door aan de dunne darm.

maag_en_slokdarm_v1

Dunne darm

In de dunne darm vindt het belangrijkste deel van de spijsvertering plaats. Hier worden spijsverteringssappen en enzymen uit de alvleesklier en galblaas aan het voedsel toegevoegd. De enzymen breken het voedsel af naar kleinere deeltjes: voedingsstoffen. Deze voedingsstoffen komen via de darmwand in het bloed terecht. De wand van de dunne darm is geplooid en heeft kleine uitsteeksels die op vingers lijken.

Deze uitsteeksels heten darmvlokken. Door de plooien en uitsteeksels is het oppervlak van de dunne darm ongeveer zo groot als een tennisveld. Er is daardoor veel ruimte voor voedingsstoffen om opgenomen te worden in het bloed. De dunne darm bestaat achtereenvolgens uit de twaalfvingerige darm, de nuchtere darm en de kronkeldarm.

Dikke darm en endeldarm

Voedsel dat niet verteerd kan worden gaat naar de dikke darm om poep te worden. Het is eerst nog een waterdunne brij. In de dikke darm worden vocht en zouten uit de brij gehaald. Zo ontstaat er dikke poep. Die poep komt in de endeldarm terecht. De endeldarm is het laatste stuk van de dikke darm en wordt ook wel het rectum genoemd. Hier wordt de poep tijdelijk opgeslagen. Als de endeldarm vol is, gaat er een seintje naar de hersenen. U krijgt dan het gevoel dat u moet poepen.

De dikke darm is ongeveer een meter lang en ligt als een omgekeerde ‘u’ in de buikholte. Poep doet er gemiddeld 12 tot 24 uur over om door de dikke darm en endeldarm te gaan. Als dit te snel gaat, is er te weinig vocht uit de poep gehaald en krijgt u diarree. Gaat het te langzaam? Dan is er juist teveel vocht uit de poep gehaald en kunt u last krijgen van verstopping (obstipatie).

spijsverteringskanaal

Darmbacteriën

In de dikke darm leven goede bacteriën. Deze bacteriën helpen bij de spijsvertering en zorgen ervoor dat schadelijke bacteriën geen kans krijgen. Zij houden de darm in balans. De meeste bacteriën die een rol hebben bij de spijsvertering leven in de dikke darm.

Er leven echter ook bacteriën in de dunne darm en maag. Alle goede én schadelijke darmbacteriën samen worden ook wel darmflora of microbioom genoemd.

Lever

De lever speelt een belangrijke rol bij de spijsvertering. Voedingsstoffen uit het voedsel worden via het bloed naar de lever gebracht. De lever bewerkt de voedingsstoffen en zet ze om in bouwstoffen of in energie. De lever maakt ook gal. Gal is nodig om vet voedsel te kunnen verteren.

De lever maakt tenslotte allerlei schadelijke stoffen onschadelijk, zoals alcohol. De lever ligt rechtsboven in de buikholte, tegen het middenrif en onder de ribben.

Galblaas

In de galblaas wordt het gal dat gemaakt wordt door de lever tijdelijk opgeslagen. Bij vet eten gaat de gal vanuit de galblaas naar de dunne darm. Daar helpt het de spijsverteringsenzymen die het vet moeten verteren.

De galblaas is een klein, peervormig zakje. De galblaas ligt rechtsboven in de buikholte, tegen de onderkant van de lever aan.

Alvleesklier

De alvleesklier maakt alvleeskliersap. In dit sap zitten spijsverteringsenzymen die de dunne darm helpt suikers, eiwitten en vetten uit het voedsel te halen. De alvleesklier maakt ook de hormonen insuline en glucagon. Deze hormonen houden de bloedsuikerspiegel in evenwicht. De alvleesklier is een langgerekte trosvormige klier. De alvleesklier ligt links achter in de bovenbuik, vlak voor de wervelkolom.

lever galwegen en alvleesklier

Tips voor een goede spijsvertering

De spijsvertering gaat niet altijd zonder problemen. Soms hebben mensen bijvoorbeeld last van diarree of juist van verstopping (obstipatie). Ook problemen met brandend maagzuur (reflux) komen regelmatig voor.

Wist u dat u zelf veel kunt doen om uw spijsvertering goed te houden? Gezond leven kan sommige spijsverteringsklachten helpen voorkomen. Zo is het bijvoorbeeld goed om elke dag genoeg te drinken, voldoende vezels te eten, stress te vermijden en regelmatig te bewegen.

 

Meer tips over wat u zelf kunt doen voor een goede spijsvertering vindt u hier.

Ontvang 1x per maand onze gratis e-mail nieuwsbrief

Naar boven