Wat is het?

Met brandend maagzuur of zuurbranden wordt het te vaak terugstromen van zure maaginhoud in de slokdarm bedoeld. De medische term voor dit terugstromen is reflux.

Bijna iedereen heeft wel eens last van brandend maagzuur of een oprisping. Bijvoorbeeld na een zware maaltijd. Dit kan geen kwaad. Als je echter regelmatig last hebt van brandend maagzuur is het verstandig om naar de huisarts te gaan. Deze kan beoordelen of onderzoek en een behandeling nodig zijn. Als er te vaak zure maaginhoud terugstroomt in de slokdarm en dit niet wordt behandeld, kan je slokdarm beschadigd raken.

De slokdarm

Zodra we voedsel doorslikken, komt het in de slokdarm terecht. De slokdarm is een buis die loopt van de keelholte tot aan de maag. In de wand van de slokdarm zitten spieren die het voedsel naar de maag vervoeren. Op de overgang van de slokdarm naar de maag zit een sluitspiertje. Dit sluitspiertje gaat open als er voedsel vanuit de slokdarm naar de maag gaat. Daarna gaat het weer dicht. Hierdoor stroomt voedsel en maagsap uit de maag niet terug de slokdarm in.

In de maag wordt het voedsel vermengd met maagsap. Maagsap bevat onder andere zoutzuur. De maag zelf heeft een dikke slijmvlieslaag die de maagwand beschermt tegen dit zuur. De slokdarm heeft geen beschermlaag. Als maaginhoud in de slokdarm komt, kan de slokdarm beschadigd raken door het zure maagsap. Hierdoor kan op den duur een slokdarmontsteking of een Barrett-slokdarm ontstaan.

Barrett-slokdarm

Mensen bij wie de slokdarm jarenlang (chronisch) teveel wordt blootgesteld aan terugstromend maagzuur kunnen een Barrett-slokdarm ontwikkelen. Dit is een blijvende verandering van het weefsel in de slokdarm. Mensen met een Barrett-slokdarm hebben een licht verhoogde kans op slokdarmkanker. De meeste mensen met chronische klachten van zuurbranden krijgen echter geen Barrett-slokdarm. Het is niet bekend waarom bij sommige mensen wel een Barrett-slokdarm ontstaat en bij anderen niet.

Oorzaken van brandend maagzuur

Er zijn verschillende oorzaken voor het te vaak terugstromen van zure maaginhoud in de slokdarm. De meest voorkomende oorzaken zijn:

Hoe herken ik het?

Klachten en symptomen bij brandend maagzuur

De klachten bij brandend maagzuur verschillen per persoon. Veel mensen hebben last van zure oprispingen. Zij proeven het zuur in hun mond. Maar ook zonder het zuur te proeven, kun je last hebben van brandend maagzuur.

Vaak hebben mensen vooral ’s nachts als ze in bed liggen of bij het voorover buigen klachten. Dit heeft te maken met de positie van de maag en slokdarm. Daarnaast treden klachten vaak op na de maaltijd of als er extra druk op de buik komt, bijvoorbeeld bij overgewicht, hard persen of hoesten.

Veel voorkomende klachten bij brandend maagzuur zijn:

Rikky

”Een spontaan etentje zit er voor mij niet in.”

Wanneer naar de huisarts?

Als je langere tijd last hebt van brandend maagzuur is het verstandig om naar de huisarts te gaan. Heb je naast brandend maagzuur last van de volgende klachten? Ga dan ook naar je huisarts.

Hoe gaat het verder?

Diagnose van brandend maagzuur

Vaak kan de huisarts de diagnose brandend maagzuur stellen op basis van je klachten en een lichamelijk onderzoek. Soms is aanvullend onderzoek nodig. Bijvoorbeeld als de klachten niet verminderen door voedingsadviezen, leefregels en medicijnen. Of als de klachten eerst verdwijnen, maar later weer terugkomen.

Behandeling van brandend maagzuur

De behandeling is afhankelijk van de ernst van de klachten. Soms geeft de huisarts je voedingsadviezen en leefregels die de klachten kunnen verminderen. Een aantal adviezen vind je hieronder bij tips en adviezen.

Voedingsadviezen en leefregels

Meestal krijg je eerst voedingsadviezen en leefregels die de klachten kunnen verminderen. Dit werkt bij veel mensen al voldoende.

Medicijnen

Soms schrijft de arts ook medicijnen voor. Deze medicijnen zijn meestal voor een periode van vier tot zes weken. In die tijd zullen je klachten vaak verminderen of verdwijnen. Is dit bij jou niet het geval dan moet je de medicijnen soms wat langer gebruiken of je krijgt een hogere dosering van hetzelfde medicijn voorgeschreven. Eventueel besluit de arts je een ander medicijn voor te schrijven.

Er zijn verschillende soorten medicijnen die de arts bij brandend maagzuur kan voorschrijven. Deze medicijnen beïnvloeden de klachten op verschillende manieren:

medicijnen die een beschermende laag aanbrengen

Deze medicijnen brengen een beschermend laagje aan op de binnenkant van de slokdarm en de maag. Deze zijn daardoor beter bestand tegen het agressieve maagsap.

medicijnen die het maagzuur binden

Deze medicijnen maken het maagzuur minder zuur door het zuur te binden  Deze maagzuurbinders werken maar kort.

medicijnen die de productie van het maagzuur remmen of blokkeren

Deze medicijnen zorgen dat het maagsap gedurende langere tijd veel minder zuur  is. Ze worden daarom ook wel maagzuurremmers genoemd. Er is dus nog wel maagsap, maar dit is minder of zelfs helemaal niet zuur meer. Binnen deze groep medicijnen kan onderscheid gemaakt worden tussen medicijnen die de maagzuurproductie remmen en medicijnen die de maagzuurproductie blokkeren.

medicijnen die de werking van de slokdarm- en maagspieren bevorderen

Deze medicijnen zorgen voor een sneller transport van voeding door de slokdarm en de maag. Daardoor wordt de kans kleiner dat maagsap terug omhoog stroomt. Ook wordt maagsap dat in de slokdarm is teruggelopen, snel weer naar de maag afgevoerd. Deze medicijnen (prokinetica) worden ook vaak voorgeschreven tegen misselijkheid.

Deze medicijnen doen niets aan het sluitspiertje dat niet goed sluit. Er kan dus nog steeds maagsap terug de slokdarm instromen. Maar omdat het maagsap niet meer zuur is, kan het geen problemen meer veroorzaken. Ook kunnen eventuele beschadigingen aan de slokdarm dan goed genezen. Het gebruik van deze medicijnen kan bijwerkingen geven. Gebruik deze medicijnen daarom alleen langere tijd achter elkaar in overleg met je arts.

Anti-refluxoperatie

Als medicijnen in combinatie met voedingsadviezen en leefregels niet voldoende helpen om de klachten te verminderen, kan de arts soms een operatie voorstellen. Deze operatie wordt ook wel een anti-refluxoperatie genoemd. Bij deze kijkoperatie wordt het bovenste deel van de maag als een soort lus om de onderkant van de slokdarm heen gedraaid. De maag kan vervolgens niet meer door het middenrif omhoog komen. Je arts kan je meer vertellen over deze operatie, die ook risico’s met zich meebrengt.

Wat kan ik doen?

Tips en adviezen bij brandend maagzuur

Mensen met brandend maagzuur mogen in principe alles eten en drinken. Wat bij de één klachten veroorzaakt, geeft bij de ander geen problemen. Het is daarom verstandig om proberen uit te zoeken van welke voedingsmiddelen je klachten krijgt. Een diëtist kan je hier eventueel bij helpen. Algemene tips en voedingsadviezen om de klachten van brandend maagzuur te verminderen:

    • Zware maaltijden en vet eten veroorzaken vaak brandend maagzuur. Probeer zwaar tafelen te vermijden en eet liever licht en verspreid over de dag. Als je maag erg vol zit of als je erg vet eet, zal dat sneller tot klachten leiden. Een grote, zware maaltijd blijft veel langer in de maag. De zure maaginhoud stroomt dan makkelijker terug in de slokdarm.

    • Vezelrijk en gevarieerd eten helpt om maagklachten te voorkomen. De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum helpt je op weg.

    • Alcohol, pepermunt, koffie, sterke thee, chocola, scherpe kruiden, koolzuurhoudende dranken en zuur vruchtensap van citrusfruit zoals citroen, grapefruit, mandarijn en sinaasappel veroorzaken vaak brandend maagzuur. Je kunt deze voeding beter vermijden.

    • Rook niet en gebruik geen alcohol. Nicotine en alcohol verslappen het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag, waardoor zure maaginhoud makkelijker terugstroomt in de slokdarm.

    • Heb je ook last van verstopping? Bij verstopping is de druk in de buikholte groter en daardoor stroomt maagsap makkelijker terug in de slokdarm. Je kunt verstopping voorkomen of verminderen door gezond en vezelrijk te eten, ten minste 1,5 tot 2 liter vocht te drinken en regelmatig te bewegen.

    • Het is verstandig om tenminste drie uur voordat je gaat slapen niet meer te eten. Probeer niet te laat op de avond te eten en ga na het eten niet direct na het eten liggen op bed of op de bank. Als je met een volle maag gaat liggen, kan de zure maaginhoud makkelijker terugstromen in de slokdarm.

    • Behoud een gezond gewicht. Bij mensen met overgewicht is de druk in de buik groter dan normaal. Hierdoor kan de zure maaginhoud makkelijker terugstromen in de slokdarm. Als je wilt afvallen doe dit dan geleidelijk, een diëtist kan je daarbij helpen.

    • Draag geen strakke kleding. Strakke kleding kan namelijk teveel druk op de maag geven. Hierdoor stroomt zure maaginhoud makkelijker terug in de slokdarm.

    • Buk zo min mogelijk voorover. Bij het voorover bukken stroomt de zure maaginhoud makkelijker terug de slokdarm in. Probeer als je moet bukken met rechte rug door je knieën te zakken.

    • Verhoog je hoofdeinde, door hier bijvoorbeeld blokken onder te plaatsen. Op die manier ligt je hoofd hoger dan de rest van je lichaam. De zure maaginhoud stroomt dan niet zo makkelijk terug de slokdarm in.

Colofon

Deze informatie is geschreven door de Maag Lever Darm Stichting

In samenwerking met:
Dr. Liesbeth Kager, MDL-arts
Dr. Ellen Witteman, MDL-arts

Laatst herzien:
Juni 2018

Heeft deze informatie je geholpen?

Het is belangrijk iedereen zo goed mogelijk te informeren over spijsverteringsziekten. Daarvoor zijn we afhankelijk van giften. Steun ons met een éénmalige bijdrage.

ik geef €10

Doneer