Ontlasting als verspreidingsroute van coronavirus?

Gepubliceerd op: 27 mei 2020

Ontlasting als verspreidingsroute van coronavirus op openbare toiletten?

De basisscholen zijn weer begonnen en vanaf 1 juni mag ook de horeca zijn deuren weer openen. Er zijn verschillende maatregelen genomen om de school- en horecaomgeving zo veilig mogelijk te maken. Het houden van anderhalve meter afstand is daarin leidend. Tegelijkertijd is inmiddels duidelijk dat het coronavirus ook darmproblemen kan veroorzaken, zoals diarree. Maar wat is er nu bekend over de verspreidingsroute van het virus via de ontlasting? En is het noodzakelijk dat scholen en de horeca extra maatregelen moeten nemen om besmetting via deze route – op het toilet - te voorkomen?

Outhouse in the desert

Experts geven aan dat weinig kinderen besmet raken met het coronavirus en kinderen lijken daarnaast maar een kleine rol te spelen in de verspreiding van het virus. Dit blijkt uit onderzoek wereldwijd, maar ook uit de Nederlandse gegevens. Volgens het RIVM zijn kinderen zelden de bron van een besmetting, maar vaker de ontvanger van het virus.

Het coronavirus en darmklachten
Over de relatie tussen het coronavirus en darmklachten is steeds meer bekend. Darmklachten worden regelmatig genoemd als klacht. Als het virus in de darmen terecht is gekomen heeft het virus zich een weg gebaand door het spijsverteringsstelsel. Net als in de longen kan het virus zich ook in de darmen nestelen en verspreiden. Op de cellen van de darmen bevinden zich namelijk, net als op de cellen in de longen, de receptoren waar het coronavirus zich graag aan bindt. Als het virus eenmaal genesteld is in de cel, vernietigt het virus deze. Om vervolgens met nieuwe virusdeeltjes weer andere darmcellen te infecteren. Ons afweersysteem reageert daar op, het wil het virus te lijf gaan. Daarbij veroorzaakt het afweersysteem ook ontstekingsstoffen. Kortom: zodra het coronavirus zich in de darmen nestelt, gaan er cellen kapot, ontstaat er een ontstekingsreactie en dat kan diarree en darmklachten veroorzaken.

FAQ Corona en spijsverteringsziekten

Verspreiding coronavirus via ontlasting?
Als je darmklachten hebt, is de kans nog altijd groter dat het door iets anders wordt veroorzaakt dan het coronavirus. Dit geldt ook voor kinderen. Bij sommige patiënten, waaronder ook kinderen, zijn deeltjes van het virus in de ontlasting gevonden. Maar niet bij iedere patiënt is dit te zien. Het is nog niet bekend of het virus dat gevonden wordt in de ontlasting nog andere mensen kan besmetten. Daar is meer onderzoek voor nodig.

Wel is het belangrijk om de hygiënemaatregelen op te volgen. Want het doortrekken van een toilet kan mogelijk ook een verspreider zijn van een ziekteverwekker. Als er wordt doorgetrokken ontstaan er door de stevige waterstromen in de pot hele fijne druppeltjes (aerosolen) waarin micro-organismen zoals virussen kunnen zitten. Deze aerosolen kunnen in de lucht blijven zweven en zo ingeademd worden of een oppervlakte besmetten. Of dit ook het geval is bij het coronavirus is nog onduidelijk. Maar het sluiten van de deksel bij doortrekken van het toilet kan een groot deel van de verspreiding van de aerosolwolken voorkomen.

Het RIVM en de World Health Organization (WHO) geven aan dat er op dit moment nog geen besmetting lijkt te hebben plaatsgevonden via de ontlasting. En het lijkt dus dat de verspreidingsroute via de ontlasting tot nu toe geen belangrijke rol lijkt te spelen in de uitbraak. Maar omdat er nog geen bewijs is, betekent het niet dat deze besmettingsroute wordt uitgesloten door het RIVM. Het is belangrijk om alert te zijn op deze mogelijke besmettingsroute. Dit doe je door de hygiënemaatregelen goed op te volgen. Dat wil zeggen:

  • Frequent handen wassen, zeker voor en na toiletbezoek!
  • Regelmatig de toiletruimte grondig schoonmaken
  • En ons extra advies: het toilet doorspoelen met de klep naar beneden, om verspreiding via heel kleine waterdruppeltjes te voorkomen.
Women washing hands in white sink good suds

Wat kunnen horeca, gemeenten en andere eigenaren van opengestelde en openbare toiletten het beste doen?

De afgelopen periode hebben veel gemeenten openbare toiletten gesloten. Dat was niet alleen omdat zij een potentiële verspreidingsroute voor het virus wilden afsluiten, maar ook om het naar buiten gaan te ontmoedigen. Helaas hebben gemeenten daarmee ook buik- en blaaspatiënten de kans ontnomen om kort naar buiten te gaan, aangezien meer dan de helft van hen binnen vijf minuten een toilet nodig heeft bij aandrang. De Maag Lever Darm Stichting had dit daarom graag anders gezien.

Voor de komende tijd zien we deze vier maatregelen door gemeenten en toileteigenaren genomen worden:

  • Wijs toiletgebruikers op bovenstaande hygiënemaatregelen met duidelijke posters en pictogrammen (handen wassen, toilet doorspoelen met klep omlaag). Het is verbazingwekkend hoeveel mensen in dit onderzoek van Gallup zeiden dat ze niet hun handen wassen na het toiletgebruik.
  • Plaats mobiele toiletunits: doe als de gemeente Alkmaar. Die zet toiletwagens in de winkelstraten en bij terrassen die een schoonmaker na elk toiletbezoek schoonmaakt. Of verwijs mensen met hoge nood naar gemeentelijke panden waar schoonmakers de opengestelde toiletten regelmatig schoonmaken.
  • Investeer in zelfreinigende openbare toiletten: de enige toiletten die na elk toiletbezoek automatisch gereinigd worden en waarin alles met sensoren werkt zodat je niets hoeft aan te raken. Rotterdam heeft ze al, net als Breda en Doesburg. Doordat ze zelfreinigend zijn kon Rotterdam ze in het centrum ook openhouden tijdens het hoogtepunt van de pandemie.
  • Plaats een droogtoilet als er geen riolering in de buurt ligt. Het voordeel hiervan is dat er geen water aan te pas komt, zodat zich ook geen aerosolen kunnen verspreiden bij het doortrekken. Plaats dan wel een desinfecterend middel zodat mensen hun handen kunnen ontsmetten, en maak het toilet regelmatig schoon.

Darmklachten als symptoom van het coronavirus
Nu het duidelijk is dat het coronavirus darmklachten veroorzaakt, is het ook belangrijk om alert te zijn op deze klachten. Dit blijkt bijvoorbeeld ook uit een buitenlands onderzoek. Zij zagen dat patiënten, die eerst alleen darmklachten hebben, pas later in het ziekenhuis werden opgenomen dan patiënten met alleen luchtwegproblemen. Ook is te zien dat zij vaak langer in het ziekenhuis verblijven. Het eerste kan mogelijk verklaard worden doordat pas later wordt ontdekt dat het om het coronavirus ging. Hoe het komt dat patiënten langer in het ziekenhuis verblijven, daar hebben onderzoekers nog geen verklaring voor. Het is dus belangrijk om te beseffen dat darmklachten ook een symptoom kunnen zijn van het nieuwe coronavirus. Maar weet ook dat het lang niet zo vaak voorkomt als luchtwegproblemen. Het RIVM geeft dan ook aan dat als je diarree hebt de kans groter is dat het door iets anders komt. Wel geeft 15% van de Nederlandse patiënten die besmet zijn met het coronavirus last te hebben van spijsverteringsklachten. Hierover verschillen de berichten uit het buitenland erg over de hoeveelheid patiënten met spijsverteringsklachten.

FAQ Corona en spijsverteringsziekten

Ontvang 1x per maand onze gratis e-mail nieuwsbrief

Naar boven