Nieuwe kijk op alvleesklierkanker

Gepubliceerd op: 23 december 2015

Nieuwe kijk op alvleesklierkanker

De alvleesklier ruimt overbodige epitheelcellen op door ze uit het epitheel te verwijderen. Hierbuiten gaan deze cellen vanzelf dood. Bij mensen met alvleesklierkanker laat dit proces het afweten. Onderzoeker Jody Rosenblatt en haar collega’s ontdekten hoe het misgaat. En zij hebben een stofje gevonden dat daar verandering in kan brengen.

Een van de weefsels waaruit het lichaam bestaat is epitheel. Dit weefsel bestaat uit een of enkele lagen cellen, de epitheelcellen, die tegen elkaar aanliggen en een aaneengesloten verband vormen. Epitheel komt zowel voor aan de buitenkant van het lichaam als binnenin. De huid bestaat uit epitheelcellen, maar ook de binnenzijde van de darm en de alvleesklier is bekleed met epitheelcellen.

Overtollige cellen
Uit eerder onderzoek wist Rosenblatt hoe de alvleesklier normaal gesproken omgaat met overtollige epitheelcellen. Deze cellen bekleden de vele holtes in de klier en vernieuwen zich voortdurend. Enerzijds ontstaan er nieuwe epitheelcellen door celdeling, anderzijds worden overbodige epitheelcellen opgeruimd door ze uit het epitheel te verwijderen. Een reeks eiwitten zorgt stap voor stap dat een ring van cellen zich samenknijpt. Hierdoor worden de levende epitheelcellen uit het epitheel geknepen. Buiten het epitheel kunnen deze cellen niet overleven en sterven zij af.

Ophopen leidt tot kanker
Uit onderzoek naar diezelfde eiwitten bij alvleesklierkanker blijkt nu dat één belangrijk eiwit minder voorkomt. Dit eiwit stuurt de ring aan om samen te knijpen en de overtollige cellen te verwijderen. Zonder dat eiwit hopen de cellen zich op. Sommige van die cellen gaan vanzelf dood. Zij kunnen dan uit het epitheel ‘lekken’ en gaan ontsteken. Dit kan zich ontwikkelen tot een voorstadium van kanker.

Maar de meeste cellen blijven leven en hopen zich verder op. Tot de druk te hoog wordt. Dan worden levende cellen uit het epitheel de alvleesklier ingedrukt. Rosenblatt denkt dat ze vervolgens een tumor kunnen vormen dieper in de alvleesklier.

Blokkeren helpt
De onderzoekers probeerden daarom of ze de alvleesklier konden helpen de overtollige cellen op te ruimen. Ze testen hiervoor een stof die het eiwit FAK remt. Als het eiwit FAK zijn werk niet kan doen, sterft zo’n overtollige cel namelijk af. En die FAK-remmer werkte verrassend goed, in ieder geval bij vissen. De ophopingen van epitheelcellen verdwenen. Op gezonde cellen had de FAK-remmer geen invloed.

Nieuwe behandeling
Een kankermedicijn met stoffen die het eiwit FAK remmen, is al langer onderwerp van onderzoek. Het is op beperkte schaal inmiddels ook in studies met patiënten getest. Maar het is nieuw dat zulke stoffen op deze manier zouden kunnen werken. In vervolgonderzoek gaat Rosenblatt testen of de FAK-remmer ook iets kan uitrichten tegen uitzaaiingen.

Bron: Dijkgraaf, A., Nieuw licht op alvleesklierkanker, C2W (2015)

Schrijf u in voor de nieuwsbrief

Naar boven