Slokdarmkanker en dan?

Behandelingen bij slokdarmkanker

De behandeling van slokdarmkanker is afhankelijk van het stadium van de kanker. Daarnaast spelen ook persoonlijke factoren een rol, bijvoorbeeld uw lichamelijke conditie.
Zo mogelijk krijgt u een curatieve behandeling, dit is een behandeling gericht op genezing. Het doel van deze behandeling is het verwijderen van de tumor in de slokdarm. Meestal bestaat de behandeling uit chemoradiatie (een combinatie van bestraling en chemotherapie) en daarna een operatie. Soms bestaat een curatieve behandeling ook uit alleen bestraling en chemotherapie. Er wordt dan niet geopereerd. Dit hangt af van het stadium van de slokdarmkanker, de plaats van de tumor en van uw conditie. Uw arts bespreekt met u welke behandeling in uw situatie de beste resultaten zal geven.
Een curatieve behandeling is alleen mogelijk als de slokdarmkanker in een vroeg stadium is vastgesteld. Bijna de helft van de mensen met slokdarmkanker komt in aanmerking voor een curatieve behandeling. Als de slokdarmkanker pas laat wordt ontdekt, zijn er minder behandelmogelijkheden. In een vergevorderd stadium is meestal alleen een palliatieve behandeling mogelijk. Dit is een behandeling met als doel de ziekte af te remmen en uw klachten te verminderen.
Lees hier meer over de behandeling van slokdarmkanker per stadium.

Endoscopische behandeling 
Als de diagnose slokdarmkanker heel vroeg wordt gesteld, kunt u soms endoscopisch behandeld worden. Het kwaadaardige weefsel wordt dan via de mond uit de slokdarm verwijderd. Een endoscopische behandeling is alleen mogelijk bij voorlopercellen van slokdarmkanker of bij zeer oppervlakkige tumoren.

Bij een endoscopische behandeling gaat de maag-darm-leverarts (MDL-arts) met een flexibele, holle slang (endoscoop) via uw mond in uw slokdarm. Op de top van de endoscoop zijn een lampje en een videocamera bevestigd. Door de endoscoop schuift de arts instrumenten op om de behandeling uit te voeren.

Groot voordeel van een endoscopische behandeling is dat uw slokdarm behouden blijft. Een endoscopische behandeling is veel minder ingrijpend dan een operatie en kan meestal poliklinisch worden uitgevoerd. Er is geen uitwendige operatiewond, doordat de ingreep via de mond gaat.

Toch kunnen ook bij een endoscopische behandeling complicaties ontstaan. Uw arts zal deze van tevoren met u bespreken. Na een endoscopische behandeling blijft u onder controle bij de MDL-arts.

Er bestaan verschillende endoscopische behandelingen bij slokdarmkanker:

Operatie waarbij de slokdarmtumor wordt verwijderd

Een operatie is de standaardbehandeling als een endoscopische behandeling niet mogelijk is en er geen uitzaaiingen zijn. De chirurg verwijdert tijdens de operatie de tumor en het omliggende weefsel met lymfeklieren. Voorafgaand aan de operatie krijgt u chemoradiatie, een combinatie van bestraling en chemotherapie. Dit vergoot de kans om de tumor volledig en blijvend weg te kunnen halen.
De operatie kan via de borstkas, de buik en de hals worden uitgevoerd. Dit hangt af van eventuele klieren die zich in de borstholte bevinden en van de hoogte van de tumor in de slokdarm. Uw arts informeert u over de verschillende operatietechnieken en welke bij u het beste resultaat zal geven.

Een slokdarmoperatie is een ingrijpende operatie. Een voorwaarde voor een slokdarmoperatie is dat u in een goede conditie bent. Als u voorafgaand aan de operatie niet goed kunt eten of als u teveel bent afgevallen, krijgt u via uw arts of diëtist dieetvoeding, drinkvoeding en zo nodig sondevoeding voorgeschreven.

Chemoradiatie
Chemoradiatie of chemoradiotherapie is het tegelijk inzetten van twee behandelingen: chemotherapie en bestraling. Chemoradiatie wordt ingezet als:

Voorbehandeling voor een operatie
(neoadjuvante chemoradiatie)

Als verwacht wordt dat de slokdarmtumor met een operatie te verwijderen is, wordt u voorafgaand aan de operatie standaard met chemoradiatie behandeld. Chemoradiatie vergoot de kans om tijdens de operatie de tumor volledig en blijvend weg te kunnen halen. Alleen als de tumor heel klein is en er geen uitzaaiingen zijn naar de lymfeklieren, wordt er van een voorbehandeling met chemoradiatie afgezien.

Genezende behandeling zonder operatie
Deze vorm van chemoradiatie duurt langer en is zwaarder dan chemoradiatie als voorbehandeling voor een operatie. Chemoradiatie zonder operatie vindt plaats als:

- uw lichamelijke conditie niet goed genoeg is om een operatie te ondergaan. Soms kunt u dan later alsnog geopereerd worden.

- de tumor helemaal bovenaan in uw slokdarm zit. Voorheen werd dan geopereerd, waarbij ook het strottenhoofd weggehaald werd. Dit gaf veel klachten na de operatie, zoals niet meer kunnen praten. Daarom worden hele hoge tumoren nu behandeld met chemoradiatie zonder operatie.

Bestraling (radiotherapie)
Bestraling of radiotherapie is het bestralen van kankercellen met radioactieve stoffen. De kankercellen worden hierdoor ernstig beschadigd en sterven af. Bestraling wordt (samen met chemotherapie) bijna altijd als voorbehandeling gegeven voor een operatie om de slokdarmtumor te verwijderen.
Bestraling kan door de huid heen (uitwendig) of van binnenuit via een slangetje in de slokdarm (inwendig). Ook een combinatie van inwendige en uitwendige bestraling is mogelijk.

Een arts die gespecialiseerd is in bestraling heet een radiotherapeut. De radiotherapeut stelt een behandelplan op, in overleg met uw behandelend arts.

Chemotherapie
Chemotherapie is een behandeling met kankerremmende medicijnen. Deze medicijnen worden ook wel cytostatica genoemd. Chemotherapie wordt (samen met bestraling) bijna altijd als voorbehandeling gegeven voor een operatie om de slokdarmtumor te verwijderen. Chemotherapie remt de celdeling.

Doelgerichte behandeling
Een behandeling met doelgerichte medicijnen wordt ook wel ‘targeted therapy’ of een doelgerichte behandeling genoemd. Een doelgerichte behandeling wordt bijna altijd in combinatie met chemotherapie gegeven. Doelgerichte medicijnen werken alleen bij tumorcellen met een bepaald type eiwit.

Een stent of endoprothese
Als slokdarmkanker niet geopereerd kan worden, kunt u door de groeiende tumor steeds meer last krijgen van passageklachten. Eten kan dan niet goed meer zakken in de slokdarm. Er kan dan een stent (buisje) in uw slokdarm geplaatst worden. De arts gaat dan met een endoscoop (een flexibele holle buis) via uw mond in uw slokdarm. Op de hoogte van de tumor wordt de ‘ingeklapte’ stent losgelaten.

Kankercellen zijn gevoelig voor deze medicijnen, omdat kankercelen sneller delen dan gezonde cellen. De medicijnen krijgt u meestal via een infuus toegediend. Chemotherapie werkt tegen kankercellen in het hele lichaam. Het is dus niet alleen een behandeling tegen de tumor in de slokdarm, maar ook tegen mogelijke uitzaaiingen.

Ze richten zich specifiek op dit type eiwit en zorgen er zo voor dat de groei van de tumorcel wordt geremd. Een doelgerichte behandeling wordt bijvoorbeeld ingezet als de tumor dicht bij de overgang van de slokdarm naar de maag zit en als er uitzaaiingen zijn.

Daar ontplooit de stent zich en zet zich vast in de slokdarmwand. Zo wordt de vernauwde slokdarm opgerekt. Het voedsel kan dan weer beter passeren, waardoor eten makkelijker wordt. Een stent wordt geplaatst onder een ‘roesje’. Daardoor merkt u er nauwelijks iets van. Een andere naam voor een stent is een endoprothese.

Informatieve filmpjes

Wilt u meer weten over een aantal aspecten waarmee u te maken kunt krijgen tijdens chemotherapie? Hieronder vindt u informatieve filmpjes over de bijwerkingen, lichaamsbeweging en intimiteit/seksualiteit bij chemotherapie.

Chemotherapie & bijwerkingen

Chemotherapie & lichaamsbeweging

Chemotherapie & intimiteit

Stadia van slokdarmkanker

Slokdarmkanker ontstaat in de slijmvlieslaag van de slokdarm. Hoe verder de tumor door de slokdarmwand heen is gegroeid, hoe verder de ziekte is gevorderd en hoe hoger het stadium.

Om de verschillende stadia van slokdarmkanker te begrijpen, is het nodig kort stil te staan bij de bouw van de slokdarm. De wand van de slokdarm is van binnen naar buiten opgebouwd uit:

  1. Een slijmvlieslaag; deze bekleedt de binnenkant van de slokdarm
  2. Een bindweefsellaag; hierin zitten kliertjes die slijm produceren, waardoor het voedsel makkelijk door de slokdarm glijdt
  3. Een spierlaag; de spieren in de slokdarmwand verplaatsen voedsel met samentrekkende (peristaltische) bewegingen naar de maag
Stadia Slokdarmkanker
StadiaBetekenis
Stadium 0Tumor is beperkt tot de slijmvlieslaag van de slokdarm
Stadium ITumor is beperkt tot de binnenste laag van de slokdarm
Stadium IIATumor is tot in de spierlaag (buitenste laag) van de slokdarm gegroeid, maar er zijn geen uitzaaiingen
Stadium IIBTumor is nog niet door de slokdarmwand gegroeid, maar er zijn wel uitzaaiingen in de lokale lymfeklieren
Stadium IIITumor is tot in de buitenste laag van de slokdarmwand gegroeid en er zijn uitzaaiingen in de lokale lymfeklieren
Tumor is door de slokdarmwand en in omliggende weefsels gegroeid
Stadium IVTumor is uitgezaaid naar lymfeklieren elders in het lichaam of naar andere organen (bijvoorbeeld longen of lever)

Behandeling per stadium

Aan de hand van het stadium van de slokdarmkanker bepaalt de arts samen met u welke behandeling mogelijk is. Soms is voor de operatie niet duidelijk of en hoe ver de tumor door de wand van de slokdarm is gegroeid. Ook is het vaak onduidelijk of er uitzaaiingen zijn naar lymfeklieren in de buurt van de tumor. Na de operatie kan het stadium van de slokdarmkanker definitief vastgesteld worden.

Hierna wordt de behandeling van slokdarmkanker per stadium op hoofdlijnen beschreven.

Vooruitzichten

De vooruitzichten, ofwel de prognose, is afhankelijk van het stadium van de slokdarmkanker. Hoe eerder de ziekte wordt ontdekt, des te beter de vooruitzichten. Van de kleine groep mensen met slokdarmkanker in een zeer vroeg stadium, waarbij endoscopische behandeling mogelijk is, overlijdt bijna niemand aan de ziekte. De vooruitzichten van mensen met uitgezaaide slokdarmkanker zijn veel slechter.

Bij slokdarmkanker wordt bij het inschatten van de vooruitzichten vaak onderscheid gemaakt tussen twee groepen:

  1. Mensen die een operatie ondergaan die gericht is op genezing (curatieve behandeling)
  2. Mensen die niet meer geopereerd kunnen worden en die een behandeling krijgen om de ziekte af te remmen en klachten te verminderen (palliatieve behandeling)

Van de eerste groep is 50% van de mensen na vijf jaar nog in leven. Mensen bij wie de slokdarmkanker niet is uitgezaaid naar de nabij gelegen lymfeklieren hebben in deze groep de hoogste overlevingskans. Bij de tweede groep is dit percentage veel lager. De vijfjaarsoverleving van alle mensen met slokdarmkanker samen is ongeveer 20%. De overlevingskans van slokdarmkanker is de afgelopen jaren wel verbeterd.

Behalve het stadium van de slokdarmkanker, zijn er ook nog andere factoren die van invloed zijn op uw vooruitzichten. Voorbeelden hiervan zijn uw leeftijd, uw lichamelijke conditie en hoe u reageert op een behandeling. Uw persoonlijke vooruitzichten kunt u dan ook het beste met uw behandelend arts bespreken. Ook voor een arts is het echter onmogelijk om met zekerheid te voorspellen hoe de slokdarmkanker zich bij u zal ontwikkelen.

Follow-up

Na een behandeling van slokdarmkanker ontvangt u nog een periode nazorg. Dit noemen we ook wel follow-up.

Het doel van de nazorg bij slokdarmkanker is:

  • het in kaart brengen en behandelen van de gevolgen van de behandeling
  • het tijdig onderkennen van eventuele problemen, bijvoorbeeld met de verwerking van de diagnose en ingreep
  • het, zo nodig, bieden van psychosociale zorg
  • het beoordelen van klachten die het gevolg zouden kunnen zijn van terugkeer van de ziekte

Na vijf jaar is de kans op terugkeer van de slokdarmkanker zo klein geworden dat het niet zinvol meer is om er standaard onderzoek naar te doen. Uiteraard kunt u met vragen of met klachten altijd terecht bij uw arts.

Tevreden over onze informatie?

De Maag Lever Darm Stichting zet zich in om slokdarmkanker te voorkomen, te bestrijden en de gevolgen ervan voor patiënten te verminderen. We werken hierbij vanuit vier verschillende invalshoeken: preventie, vroege opsporing, bevorderen van kennis en wetenschappelijk onderzoek. Wij zijn daarvoor volledig afhankelijk van donaties. Helpt u mee?

Ontvang 1x per maand onze gratis e-mail nieuwsbrief

Naar boven