Maagkanker en dan?

Stadia van maagkanker

Een kwaadaardige tumor in de maag kan op verschillende manieren groeien:

  • De tumor groeit alleen in de maag.
  • De tumor groeit vanuit de maag het onderste deel van de slokdarm in. Dit gebeurt met name als de tumor in de buurt van de maagingang zit.
  • De tumor groeit vanuit de maag het eerste deel van de dunne darm in. Dit gedeelte zit aan de maag vast. Dit gebeurt met name bij tumoren in de buurt van de maaguitgang.
  • De tumor groeit dwars door de maagwand heen. De tumor kan dan in de omliggende organen groeien, zoals de alvleesklier, de lever of de dikke darm.

Vaststellen van het stadium
De arts zal door middel van beeldvormend onderzoek vaststellen in welk stadium de maagkanker zich bevindt. Daarbij kijkt de arts naar:

  • de omvang en plaats van de tumor;
  • de mate van doorgroei door de wand van de maag;
  • of er uitzaaiingen zijn in de lymfeklieren;
  • of er uitzaaiingen zijn in andere organen in het lichaam.

De verschillende stadia

Maagkanker is dus onder te verdelen in verschillende stadia. Stadium I is het vroegste stadium en stadium IV is het meest gevorderd en dus het meest ernstig.

StadiaBetekenis
Stadium IBij stadium I is er alleen een tumor in de maag (T1 of T2) en zijn er geen of weinig uitzaaiingen (N0 of N1).
Stadium IIBij stadium II is de maagkanker (beperkt) uitgezaaid (N0) naar nabijgelegen lymfeklieren (N0,1of 2) of is de tumor door de wand van de maag gegroeid (T4).
Stadium IIIIn stadium III is de maagkanker meestal uitgezaaid naar nabijgelegen lymfeklieren (N1-3) of is de tumor in de maagwand gegroeid of door de maagwand heen (T2, 3 of 4).
Stadium IVBij stadium IV is de maagkanker uitgezaaid naar een verder gelegen lymfeklier of orgaan (M1). Denk daarbij aan uitzaaiingen in de lever, longen of buikholte.

TNM-classificatie maagkanker

Het volledige stadium van maagkanker is uit drie onderdelen opgebouwd. Deze onderdelen zijn de tumor (T), de lymfeklieren (N) en de uitzaaiingen (metastasen) op afstand (M). Samen vormen zij de zogenaamde TNM-classificatie die door specialisten vaak aanvullend op de stadia gebruikt wordt.

bron: Kanker.nl

Hoe ontstaat een uitzaaiing?

Een uitzaaiing ontstaat doordat kankercellen losraken van de oorspronkelijke tumor. Deze losse klompjes kankercellen kunnen in een van de bloedvaten, lymfevaten of lymfeklieren terecht komen die rond de maagaanwezig zijn. Als de tumor door de maagwand gegroeid is tot in de buikholte, dan kunnen tumorcellen loslaten en zich in de buikholte verspreiden. Hoe dieper de tumor door de maagwand heen groeit, hoe groter de kans is dat er kankercellen losraken en zich verspreiden door het lichaam. Als zo’n losgeraakte kankercel of klompje kankercellen elders in het lichaam gaat ‘nestelen’ ontstaat een uitzaaiing, ook wel een metastase genoemd.

Losgeraakte cellen van een maagtumor nestelen zich vooral in de nabij gelegen (lokale) lymfeklieren, de lever en de longen. Ook kunnen er al vroeg uitzaaiingen ontstaan in andere organen, zoals hersenen, nieren, botten of de huid. Soms komt het voor dat er tumorcellen in de buikholte terecht komen en zich aan het buikvlies hechten.

Wat is een recidief?

Bij het stellen van een diagnose gebruikt de arts ook wel eens de term ‘recidief’. Een recidief is een tumor die is teruggekeerd na een behandeling. Een recidief ontstaat altijd op dezelfde plaats als de eerste tumor. Dat wil zeggen op de plaats waar de vorige tumor is verwijderd.

Behandelingen bij maagkanker

De behandeling van maagkanker is afhankelijk van het stadium van de kanker. Daarnaast spelen ook persoonlijke factoren een rol, bijvoorbeeld uw leeftijd en lichamelijke conditie. Afhankelijk van het stadium van de maagkanker krijgt u een:

  • Curatieve behandeling
    Een curatieve behandeling is een behandeling die gericht is op genezing. Bij maagkanker maakt een operatie of endoscopische verwijdering altijd onderdeel uit van een curatieve behandeling. De chirurg of MDL-arts verwijdert dan de hele maagtumor met het omliggende weefsel. Soms wordt een operatie gecombineerd met andere (aanvullende) behandelingen.
  • Palliatieve behandeling
    Een palliatieve behandeling is bedoeld om de ziekte zoveel mogelijk af te remmen en de klachten te verminderen. Genezing is dan niet meer mogelijk. Een palliatieve behandeling bij maagkanker kan bestaan uit een operatie, chemotherapie, bestraling, het plaatsen van een stent of een combinatie van deze behandelingen.

Operatie

Bij een operatie verwijdert de chirurg de tumor, samen met een deel van het omringde weefsel. Bij een curatieve operatie zal de chirurg ook een aantal lymfeklieren wegnemen. Als de tumor in de alvleesklier, lever of dikke darm is gegroeid, verwijdert de chirurg soms ook een deel van deze organen.

Als de tumor in de maag vroeg wordt ontdekt kan deze soms nog endoscopisch (met een kijkonderzoek) worden verwijderd. Als een operatie nodig is, kan dit via een kijkoperatie bij kleinere tumoren. Als de tumor te groot is, of is doorgegroeid in omringende weefsels of organen zal de tumor via een open-buikoperatie worden verwijderd. Soms kan tijdens een kijkoperatie besloten worden om de buik verder open te maken.

Het is vooraf niet altijd te zeggen of de operatie curatief (genezend) zal zijn. Als tijdens de operatie blijkt dat de tumor en eventuele uitzaaiingen niet geheel te verwijderen zijn, kan de chirurg besluiten dat een operatie palliatief zal zijn. De operatie heeft dan als doel het verminderen van klachten en het remmen van de ziekte. Een palliatieve operatie is vaak minder ingrijpend.

Voor de operatie
Een operatie is een ingrijpende behandeling. Het is daarom belangrijk dat uw conditie vooraf zo goed mogelijk is. Als u niet voldoende kunt eten, krijgt u sondevoeding om te voorkomen dat uw voedingstoestand verslechtert. Deze vloeibare voeding komt via een dun slangetje (sonde) rechtstreeks in de maag of dunne darm terecht. Als sondevoeding niet mogelijk is, krijgt u voeding direct in de bloedbaan toegediend via een infuus (parenterale voeding).

 

Verschillende operaties bij maagkanker
Afhankelijk van de plaats en grootte van de tumor zijn bij maagkanker de volgende operaties mogelijk:

Na de operatie

Na de operatie ligt u een dag of een nacht op de intensive care. Daarna gaat u naar de verpleegafdeling om verder te herstellen. De eerste tijd krijgen sommige patiënten soms sondevoeding via een slangetje dat in de buik is geplaatst tijdens de operatie. Dit wordt een voedingsstoma of jejunostomie genoemd. Zo kunnen de inwendige wonden goed genezen. Als sondevoeding niet mogelijk is, krijgt u voeding via een infuus direct in uw bloedbaan (parenterale voeding). Na verloop van tijd mag u weer vloeibare voeding. Daarna gaat u voorzichtig over op vaste voeding. De diëtist en specialist begeleiden u hierbij. Het lichaam past zich meestal goed aan na de operatie. Toch kunnen er problemen ontstaan na het verwijderen van (een deel) van uw maag.

Lees hier meer over mogelijke problemen na een operatie voor maagkanker

 

Chemotherapie

Chemotherapie is een behandeling met kankerremmende medicijnen. Deze medicijnen worden ook wel cytostatica genoemd. U kunt de medicijnen krijgen via een infuus of via tabletten. Chemotherapie remt de celdeling waardoor de groei van de tumor wordt afgeremd.

Chemotherapie wordt bij maagkanker vaak in combinatie met een andere behandeling gegeven. Bijvoorbeeld voor of na een curatieve operatie of in combinatie met bestraling. Het tegelijk toepassen van chemotherapie en bestraling heet chemoradiatie.

Chemotherapie voor een operatie (neo-adjuvante chemotherapie) is bedoeld om kleine uitzaaiingen alvast aan te pakken en/of de tumor al voor de operatie te verkleinen. Chemotherapie of chemoradiatie na een operatie (adjuvante chemotherapie of chemoradiatie) ruimt eventueel achtergebleven kankercellen na de operatie op en verkleint de kans op (terugkerende) uitzaaiingen.

HIPEC bij uitzaaiingen in buikvlies
Sommige mensen met uitgezaaide maagkanker kunnen baat hebben bij een HIPEC-behandeling. HIPEC staat voor hypertherme intraperitoneale chemotherapie. HIPEC wordt gegeven in combinatie met een operatie. Tijdens de operatie wordt eerst al het zichtbare tumorweefsel verwijderd, daarna wordt de buikholte gespoeld met verwarmde chemotherapie. HIPEC is alleen een optie als de maagtumor goed te verwijderen is en er maar weinig uitzaaiingen in het buikvlies zijn. In Nederland is de HIPEC-behandeling geen standaardbehandeling bij maagkanker. De behandeling vindt alleen plaats in onderzoeksverband. HIPEC is een zware behandeling die niet voor iedereen geschikt is.

 

Bestraling

Bestraling (radiotherapie) is een behandeling waarbij de tumor wordt bestraald met radioactieve stralen. Cellen raken hierdoor beschadigd en gaan dood. De straling wordt zo precies mogelijk gericht op de tumor zodat gezonde cellen gespaard worden. Bij maagkanker wordt bestraling bijna nooit alleen gegeven. Als bestraling wordt toegepast dan krijgt u dit vaak in combinatie met chemotherapie (chemoradiatie) na de operatie. Soms ook voorafgaand aan de operatie, maar dat gebeurt alleen nog in onderzoeksverband. Bestraling wordt tenslotte ingezet als palliatieve behandeling. Bijvoorbeeld om pijnklachten te verminderen of bloedverlies tegen te gaan.

 

Doelgerichte therapie

Bij maagkanker wordt doelgerichte therapie als palliatieve behandeling gegeven, in combinatie met chemotherapie. Doelgerichte therapie wordt ook wel ‘targeted therapy’ genoemd. U krijgt dan medicijnen via een infuus. Deze behandeling wordt vaak ingezet als de tumor dicht bij de overgang van de slokdarm en de maag zit en als er uitzaaiingen zijn. Daarnaast vindt doelgerichte therapie alleen plaats als de tumorcel in de wand een bepaald eiwit heeft: het HER2-eiwit. De behandeling richt zich op dit type eiwit en zorgt ervoor dat de groei van de kankercel wordt geremd.

 

Plaatsing stent

Als de tumor in het bovenste deel van uw maag of juist ter hoogte van de maaguitgang zit en een operatie niet mogelijk is, kan de arts een stent plaatsen. Dit is een palliatieve behandeling. De arts kan deze behandeling uitvoeren als u problemen krijgt met het passeren van voedsel. Een stent is een buisje dat tijdens een gastroscopie (kijkonderzoek) in de maag wordt geschoven. De stent wordt op de hoogte van de tumor ontplooit en zorgt ervoor dat voedsel daar weer kan passeren. Een stent wordt geplaatst onder een roesje. Daardoor merkt u er nauwelijks iets van.

 

Behandeling van uitzaaiingen

Een uitzaaiing ontstaat als kankercellen losraken van de oorspronkelijke tumor en zich elders in het lichaam nestelen. Kankercellen kunnen zich via de bloedbaan of het lymfestelsel verspreiden door het lichaam. Losgeraakte cellen van een tumor in de maag komen vaak in de lever of in de longen terecht.

Uitzaaiingen kunnen op verschillende manieren worden behandeld. Het gaat dan bijna altijd om een palliatieve behandeling. Meestal worden uitzaaiingen behandeld met chemotherapie. Al dan niet gecombineerd met doelgerichte therapie. Of men uitzaaiingen gaat behandelen en welke behandeling de arts voorstelt, hangt af van een aantal factoren. Een belangrijke factor is het aantal uitzaaiingen in het lichaam.

 

Afzien van behandeling

Elke behandeling kan bijwerkingen met zich meebrengen. Het kost bovendien veel tijd en energie om steeds naar het ziekenhuis te komen. Voor mensen met maagkanker in een vergevorderd stadium is dit erg belastend, terwijl ze weten dat ze niet meer beter kunnen worden. Het is dan de vraag of de voordelen van een behandeling nog opwegen tegen de nadelen. Sommige mensen nemen dan de moeilijke beslissing om af te zien van behandeling. Twijfelt u of (verdere) behandeling voor u nog wel zinvol is, bespreek dit dan met uw arts.

Informatieve filmpjes

Wilt u meer weten over een aantal aspecten waarmee u te maken kunt krijgen tijdens chemotherapie? Hieronder vindt u informatieve filmpjes over de bijwerkingen, lichaamsbeweging en intimiteit/seksualiteit bij chemotherapie.

Chemotherapie & bijwerkingen

Chemotherapie & lichaamsbeweging

Chemotherapie & intimiteit

Vooruitzichten

De vooruitzichten zijn afhankelijk van het stadium van de maagkanker. Hoe eerder de ziekte wordt ontdekt, des te gunstiger de prognose. Daarnaast zijn er nog andere factoren die van invloed zijn. Bijvoorbeeld uw leeftijd, uw lichamelijke conditie en hoe u reageert op een behandeling. Uw persoonlijke vooruitzichten kunt u dan ook het beste met uw behandelend arts bespreken. Ook voor een arts is het echter onmogelijk om met zekerheid te voorspellen hoe de maagkanker zich bij u zal ontwikkelen.

Prognoses worden vaak gegeven in een vijfjaarsoverleving. Dit is het percentage van de totale groep maagkankerpatiënten dat vijf jaar na de diagnose nog in leven is. Onderstaande percentages zijn de gemiddelde cijfers die zijn gemeten over een grote groep patiënten. Houd daarom altijd in uw achterhoofd dat het een gemiddelde is en dat uw vooruitzichten anders kunnen zijn.

Maagkanker vaak in laat stadium ontdekt
Omdat maagkanker in het begin weinig klachten geeft, wordt de ziekte vaak pas in een laat stadium ontdekt. Wanneer de maagkanker laat wordt ontdekt, is een curatieve behandeling vaak niet meer mogelijk. Gemiddeld een op de vier patiënten is dan na vijf jaar nog maar in leven.
Wanneer een curatieve operatie mogelijk is, zijn de vooruitzichten beter. Ongeveer de helft van de patiënten (50 procent) is dan na vijf jaar nog in leven. Is de tumor beperkt tot het slijmvlies van de maag? Dan is de vijfjaarsoverleving na een operatie ongeveer 70 procent. Wanneer de tumor door de maagwand is gegroeid, daalt de kans op overleving meteen flink.

Nazorg

Na een behandeling van maagkanker ontvangt u nog een periode nazorg. Het doel van de nazorg bij maagkanker is:

  • het in kaart brengen en behandelen van de gevolgen van de behandeling
  • het tijdig onderkennen van eventuele problemen, bijvoorbeeld met de verwerking van de diagnose en behandeling
  • het, zo nodig, bieden van psychosociale zorg
  • het beoordelen van klachten die het gevolg zouden kunnen zijn van terugkeer van de ziekte.

Na vijf jaar is de kans op terugkeer van de maagkanker zo klein geworden dat het niet zinvol meer is om er standaard onderzoek naar te doen. Uiteraard kunt u met vragen of met klachten altijd terecht bij uw arts.

Tevreden over onze informatie?

De Maag Lever Darm Stichting vindt het belangrijk om u goede en betrouwbare informatie te geven over maagkanker. Wij zijn daarvoor volledig afhankelijk van donaties. Helpt u mee?

Ontvang 1x per maand onze gratis e-mail nieuwsbrief

Naar boven