Home / Wetenschappelijk onderzoek / Wetenschappelijk onderzoek bij de MLDS

De Maag Lever Darm Stichting wil maag-, darm- en leverziekten helpen voorkomen en bestrijden en de kwaliteit van leven van patiënten verbeteren. Om dit doel te bereiken kunnen Nederlandse onderzoekers subsidie aanvragen bij de Maag Lever Darm Stichting.

Hier kunt u meer lezen over de onderzoeksprojecten waaraan de afgelopen 5 jaar subsidie is verleend.

Toepasbaarheid van stamceltherapie als behandeling van chronische darmziekten

Projectleider: Prof. dr. D.W. Hommes - Leids Universitair Medisch Centrum, Leiden
Start: 1 maart 2008, afgerond in maart 2010

Oorspronkelijke titel: Mesenchymal stem cell therapy for inflammatory bowel disease

Samenvatting

Stamcellen zijn cellen in het lichaam die zich nog kunnen ontwikkelen tot gespecialiseerde cellen, zoals een huidcel of een rode bloedcel. Welke cel het wordt, ligt aan de signalen die de cel uit zijn omgeving krijgt.

Bij stamceltherapie worden stamcellen uit het beenmerg van de patiënt gehaald, in het laboratorium verder gekweekt en  daarna teruggeplaatst in het lichaam van de patiënt. Het grote voordeel is dat deze cellen van de patiënt zelf komen en dus niet door het afweersysteem afgestoten zullen worden. Het beenmerg bevat meerdere soorten stamcellen. In dit onderzoek gebruikt men de zogenaamde mesenchymale stamcel. Van deze stamcellen is bekend dat ze de reactie van het afweersysteem kunnen onderdrukken. Aangezien een te heftige reactie van het immuunsysteem een grote rol speelt bij chronische darmontstekingen lijkt dit een veelbelovende aanpak te zijn.

Dit project bestaat uit twee delen. Ten eerste zal men de werkzaamheid en het moleculaire mechanisme van deze stamceltherapie  bestuderen in muismodellen voor chronische darmontsteking.  Daarnaast zal de veiligheid en uitvoerbaarheid van de behandeling bepaald worden. Hiervoor zullen patiënten met de ziekte van Crohn die niet reageren op de huidige therapie lichaamseigen stamcellen toegediend krijgen. De verwachting is dat de therapie veilig blijkt te zijn en de ontstekingen in de darm door de therapie zullen afnemen.

Resultaten

Met behulp van twee verschillende muismodellen hebben de onderzoekers het effect van een eenmalige injectie met mesenchymale stamcellen (MSCs) op de ontstoken darmen gemeten. Daarnaast is ook gekeken waar gelabelde MSCs naar toe gaan nadat ze in de buikholte zijn geïnjecteerd. Uit deze studies is gebleken dat muizen behandeld met MSCs minder afnemen in lichaamsgewicht nadat de darmontsteking is opgewekt en dat de behandelde muizen een betere overlevingskans hebben. Uit de studies met gelabelde MSCs blijkt dat als de darmen ontstoken zijn, MSCs in verhouding meer naar de darmen en lymfeklieren in de buurt van de darmen gaan, maar dat het absolute aantal cellen erg laag is.

In een klinische fase I studie is onderzocht of het veilig en mogelijk is om lichaamseigen MSCs uit het beenmerg van patiënten met de ziekten van Crohn te isoleren en deze vervolgens weer terug te geven via een infuus aan dezelfde patiënt. Wij hebben gevonden dat we voldoende MSCs kunnen kweken uit 100ml beenmerg en dat deze cellen even snel groeien als de cellen van gezonde donoren en vergelijkbare eigenschappen hebben. Het intraveneus toedienen van de cellen is veilig gebleken, er werden geen ernstige bijwerkingen geconstateerd.

Publicaties

Stem cells as potential novel therapeutic strategy for inflammatory bowel disease.
Duijvestein M, van den Brink GR, Hommes DW.
J Crohns Colitis. 2008 Jun;2(2):99-106. Epub 2008 Feb 20.

Autologous bone marrow-derived mesenchymal stromal cell treatment for refractory luminal Crohn's disease: results of a phase I study.
Duijvestein M, Vos AC, Roelofs H, Wildenberg ME, Wendrich BB, Verspaget HW, Kooy-Winkelaar EM, Koning F, Zwaginga JJ, Fidder HH, Verhaar AP, Fibbe WE, van den Brink GR, Hommes DW.
Gut. 2010 Dec;59(12):1662-9. Epub 2010 Oct 4.