Ideale screenziekte
Volgende maand start voor het eerst een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker in Nederland. Daarmee kan een hoop leed worden voorkomen, schrijft Sonja Crielaard.
Darmkanker is de tweede meest voorkomende vorm van kanker in Nederland. In 2003 kregen bijna tienduizend Nederlanders darmkanker en overleden er circa 4500 aan deze ziekte.
Darmkanker ontstaat meestal uit ‘ontspoorde’ poliepen, uitgroeisels van de darmwand. Darmpoliepen komen met het stijgen van de leeftijd steeds vaker voor. Van alle vijftigplussers heeft naar schatting twintig procent één of meer poliepen, meestal zonder het zelf te weten. De meeste poliepen zijn goedaardig, slechts een klein percentage groeit uit tot darmkanker. Dit proces duurt tien tot vijftien jaar.
Een landelijk bevolkingsonderzoek kan de kanker in veel gevallen in een vroeg stadium signaleren en zo een hoop leed voorkomen.
Zo blijkt uit onderzoek van KWF Kankerbestrijding dat het aantal sterfgevallen aan darmkanker uiteindelijk met vijftien tot twintig procent zal dalen. Toch heeft het jaren gekost voordat artsen, verzekeraars, patiëntenverenigingen en andere belanghebbende partijen het met elkaar eens konden worden over de vraag óf er een bevolkingsonderzoek naar darmkanker moet komen en – nog veel belangrijker – hoe dat er dan uit zou moeten zien. Maar de invoering van een landelijke screening lijkt toch echt een stapje dichterbij nu er in februari een proef-bevolkingsonderzoek naar darmkanker van start gaat in de regio’s Amsterdam en Nijmegen. “Het lange voorstadium maakt darmkanker tot een ideale ziekte om te screenen,” vertelt Evelien Dekker, maag-darm-leverarts in het AMC in Amsterdam, één van de coördinatoren van het screeningsonderzoek. “Bovendien is de aandoening goed te genezen, mits je er op tijd bij bent. De overlevingskans is negentig procent wanneer de kanker nog niet buiten de darm is uitgezaaid. Is dit wél het geval, dan is dit percentage veel lager.”
De organisatie van het screeningsonderzoek ligt in handen van het AMC in Amsterdam en het UMC St. Radboud in Nijmegen. In beide regio’s worden tienduizend mannen en vrouwen tussen 50-74 jaar (de leeftijdscategorie die het grootste risico loopt) uitgenodigd om aan het onderzoek deel te nemen. De deelnemers krijgen een eenvoudige doe-het-zelf-ontlastingtest thuisgestuurd die ze voor analyse naar het laboratorium moeten terugsturen. Deze test heet een FOBT, dat staat voor Fecaal Occult Bloed Test. In het laboratorium wordt vastgesteld of er (onzichtbare) bloedspoortjes in de ontlasting zitten, wat kan wijzen op de aanwezigheid van poliepen of darmkanker. Deelnemers krijgen binnen twee weken de uitslag van de test thuisgestuurd. “We verwachten een deelname van zo’n vijftig procent. Bij 95 procent van hen zal de ontlastingtest geen afwijkingen laten zien. De overige vijf procent nodigen we uit voor een gesprek, waarna in de meeste gevallen een vervolgonderzoek zal volgen,” aldus Dekker.
Bij een darmonderzoek wordt met een flexibele slang via de anus de binnenkant van de dikke darm bekeken om te bepalen of er sprake is van poliepen of darmkanker. De meeste poliepen en beginnende kankers kunnen dan ook meteen verwijderd worden.
Het onderzoek wordt begin 2007 afgerond. De Maag Lever Darm Stichting (MLDS) kijkt uit naar de resultaten. John Dierx, woordvoerder van de MLDS: “We hopen dat met deze methode veel mensen met darmkanker in een zeer vroeg stadium kunnen worden opgespoord en behandeld, zodat hen veel ellende bespaard blijft. Daarnaast moet de test niet te vaak positief zijn bij mensen die bij nader inzien niets blijken te mankeren. Als deze test dit allemaal kan, hebben we een zeer goed middel om in te zetten bij een landelijk bevolkingsonderzoek en daarmee in de strijd tegen darmkanker.”
De huidige minister van Volksgezondheid Hans Hoogervorst heeft al laten weten dat hij er voorstander van is, dat mannen en vrouwen van 55 jaar en ouder iedere twee jaar preventief worden onderzocht op darmkanker. Het is uiteindelijk na de parlementsverkiezingen van 2007 aan de nieuwe minister van Volksgezondheid om een definitief ‘ja’ aan het landelijke bevolkingsonderzoek te geven.
Symptomen en risicofactoren
Darmpoliepen of darmkanker hoeven geen klachten te geven, maar symptomen kunnen zijn:
· bloed en of slijm bij de ontlasting of uit de anus
· een veranderde of onregelmatige stoelgang
· terugkerende buikpijn
· onverklaarbaar gewichtsverlies
Heb je last van één of meerdere van deze symptomen, dan hoeft dat niet op darmkanker te duiden, maar het is wel verstandig om ermee naar je huisarts te gaan.
Je loopt een verhoogde kans op het krijgen van darmkanker als:
· er ooit poliepen bij je zijn verwijderd
· je zelf of een direct familielid darmkanker heeft gehad
· je last hebt van een ontstekingsziekte aan de dikke darm, zoals colitis ulcerosa of de ziekte van Crohn
· je overgewicht hebt
Er zijn talloze studies gedaan naar de invloed van roken, alcohol, vezelrijk eten en het eten van rood vlees op darmkanker. De resultaten zijn niet eenduidig.
Bron: Algemeen Dagblad